راز تکان نخوردن نرخ سود بینبانکی: آیا بانک مرکزی اقتصاد را گروگان گرفته است؟
ثبات نرخ سود بینبانکی در ۲۴ درصد با سیاست پولی بانک مرکزی
نرخ سود بینبانکی برای بیستمین هفته متوالی در سطح ۲۴ درصد ثابت ماند. این تداوم بیوقفه، که حالا دیگر نمیتوان آن را تنها «ثبات» نامید، از سوی تحلیلگران به منزله سیگنالی راهبردی و نشانهای از ورود سیاست پولی بانک مرکزی به فاز مهار انتظارات تورمی ارزیابی میشود.
پایداری بیسابقه؛ از ثبات تا سیگنال سیاستی
ثابت ماندن یک متغیر کلیدی در بازار پول، آن هم در اقتصادی که به نوسانات کوتاهمدت عادت دارد، برای بیش از پنج ماه متوالی، معنایی فراتر از مدیریت روزمره نقدینگی دارد. بانک مرکزی با این رویکرد، عملاً نرخ سود بینبانکی را از یک شاخص واکنشی به ابزاری راهبردی برای هدایت انتظارات کلان اقتصادی تبدیل کرده است. این پایداری ممتد، بر خلاف نوسانات بازارهای موازی نظیر ارز و طلا که تحت تأثیر اخبار سیاسی و گمانهزنیهای دیپلماتیک، نوسانات رفتوبرگشتی را تجربه کردهاند، نشاندهنده اولویتبخشی سیاستگذار به حفظ یک لنگر پایدار برای سیستم مالی کشور است.
واکاوی رویکرد بانک مرکزی در بازار پول
از نگاه کارشناسان پولی، تثبیت طولانیمدت نرخ سود بینبانکی در این سطح، نشانهای از ورود بانک مرکزی به فاز «کنترل پیشدستانه» است. به این معنا که سیاستگذار ترجیح داده است به جای واکنش پسینی به نوسانات، از پیش دامنه حرکت بانکها را به گونهای محدود کند که اساساً شوک جدیدی در بازار پول شکل نگیرد. در این راستا، نرخ کف و سقف عملیات سیاستی به نحوی تنظیم شده که فضای مانور بانکها به حداقل رسیده و هزینه بیانضباطی پولی، از پیش بالا نگه داشته شود.
نکته حائز اهمیت اینجاست که این ثبات نه حاصل انقباض شدید اعتباری است و نه نتیجه تزریقهای هیجانی نقدینگی. دادههای مربوط به عملیات بازار باز نشان میدهد بانک مرکزی با دقتی کمنظیر، حجم نقدینگی مورد نیاز شبکه بانکی را تأمین کرده، اما در عین حال اجازه نداده این تأمین مالی به کاهش نرخ در بازار بینبانکی منجر شود. این ظرافت سیاستی، تفاوت «کنترل» را با «مدیریت» صرف به وضوح نشان میدهد.
۲۴ درصد؛ لنگری برای انتظارات تورمی
برخی تحلیلگران معتقدند عدد ۲۴ درصد اکنون به یک نرخ مرجع غیررسمی در اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ نرخی که نهتنها رفتار بانکها، بلکه انتظارات فعالان بازارهای موازی را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. در این چارچوب، پیام سیاستگذار پولی روشن است: تا زمانی که ریسکهای تورمی بهطور معنادار کاهش نیافته، نباید انتظار چرخش در سیاست بهرهای را داشت.
ادامه این روند در هفته منتهی به ۲۲ بهمن، بیش از هر چیز نشان میدهد بانک مرکزی به پایداری این سطح از نرخ اطمینان دارد و آن را با شرایط فعلی اقتصاد سازگار میبیند. به همین دلیل، ثبات ۲۴ درصدی دیگر یک وضعیت موقت تلقی نمیشود، بلکه بخشی از معماری جدید سیاست پولی است؛ معماریای که قرار است بهجای تصمیمات ناگهانی، بر پیشبینیپذیری و انضباط استوار باشد.
در صورت تداوم این مسیر در هفتههای آینده، میتوان گفت بازار پول وارد دورهای شده که در آن «ثباتِ طولانیمدت» خود به ابزار سیاستگذاری تبدیل شده است؛ دورهای که در آن، سکون نرخ سود بینبانکی نه نشانه انفعال، بلکه نشانه اقتدار پنهان و استراتژیک سیاستگذار پولی است.
