شوک به بازار پول؛ «بازی خطرناک» بانک مرکزی با نقدینگی فاش شد!
بانک مرکزی با سیاستهای پولی خود، نقدینگی و نرخ سود بازار پول را مدیریت میکند.
بانک مرکزی در تازهترین گزارش هفتگی سیاست پولی خود که جزئیات مدیریت نقدینگی در بازار بینبانکی را تا هفته منتهی به ۲۰ بهمنماه ۱۴۰۴ منعکس میکند، از تداوم رویکرد خود در تنظیم بازار پول خبر داد. این گزارش نشان میدهد که سیاستگذار پولی، بدون تغییر در مسیر کلی اقدامات، بار دیگر از ابزارهای متعارف برای مدیریت نرخ سود و ذخایر شبکه بانکی بهره گرفته است.
عملیات بازار باز و تزریق نقدینگی
بر اساس بررسیهای گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی، بانک مرکزی در حراج چهلوسوم عملیات بازار باز، موضع عملیاتی خود را «توافق بازخرید» تعیین کرده و ۱۸۵۰ هزار میلیارد ریال نقدینگی را با سررسید ۷ روزه در اختیار بازار بینبانکی قرار داده است. حداقل نرخ این توافقها ۲۳ درصد اعلام شده که کماکان در چارچوب دالان سیاستی بانک مرکزی قرار دارد. در این حراج، ۲۲ بانک و مؤسسه اعتباری غیربانکی مشارکت داشتهاند و مجموع سفارشهای ارسالشده از سوی شبکه بانکی به بیش از ۵۴۶۹ هزار میلیارد ریال رسیده است.
تداوم تقاضا و مدیریت نرخ سود
نسبت بالای سفارشها به حجم تزریق، حاکی از آن است که تقاضا برای منابع کوتاهمدت همچنان در بخشی از شبکه بانکی وجود دارد. با این حال، بانک مرکزی با پذیرش محدودتر سفارشها، تلاش کرده است تعادل بازار را بدون ایجاد فشار مضاعف بر نرخ سود حفظ کند. آمارها همچنین نشان میدهد که در روز اجرای این عملیات، ارزش توافقهای بازخرید سررسیدشده از ۱۹۰۰ هزار میلیارد ریال فراتر رفته است. همزمان، مانده توافقهای بازخرید سررسیدنشده در سطح ۱۸۵۰ هزار میلیارد ریال قرار داشته که بیانگر استمرار استفاده بانکها از این ابزار برای پوشش نیازهای کوتاهمدت نقدینگی است.
بانک مرکزی تأکید کرده است که عملیات بازار باز بهصورت هفتگی و در صورت نیاز بهطور موردی اجرا میشود و موضع عملیاتی بر مبنای پیشبینی وضعیت ذخایر و با هدف مهار نوسانات نرخ سود حول نرخ هدف تعیین میگردد. این رویکرد به معنای تلاش برای حفظ نرخها در محدوده مدنظر بدون مداخلههای پرحجم یا شوکآور است.
اعتبارگیری قاعدهمند؛ ابزار مکمل سیاست پولی
در کنار عملیات بازار باز، دادههای مربوط به اعتبارگیری قاعدهمند نیز تصویر مکملی از وضعیت نقدینگی شبکه بانکی ارائه میدهد. طبق گزارش بانک مرکزی، در بازه ۱۴ تا ۲۰ بهمنماه، در روزهای فعال بازار، بین ۵ تا ۹ بانک و مؤسسه اعتباری غیربانکی از این ابزار استفاده کردهاند. بیشترین حجم اعتبارگیری روزانه در این دوره به بیش از ۱۰۷۶ هزار میلیارد ریال رسیده که نشان میدهد همچنان بخشی از بانکها ترجیح میدهند نیاز نقدینگی خود را از مسیر نرخ سقف دالان (۲۴ درصد) تأمین کنند.
اعتبارگیری قاعدهمند، که با نرخ ۲۴ درصد و در قالب توافق بازخرید انجام میشود، بهعنوان آخرین لایه تأمین نقدینگی برای بانکها عمل میکند. تداوم استفاده از این ابزار، در کنار عملیات بازار باز، حاکی از آن است که بانک مرکزی در حال مدیریت همزمان دو هدف است: پاسخ به نیازهای کوتاهمدت شبکه بانکی و جلوگیری از انحراف نرخ سود بینبانکی از مسیر هدفگذاریشده.
تاکید بر ثبات در بازار پول
در مجموع، آنچه از گزارش هفتگی سیاست پولی برمیآید، نه یک تغییر جهت معنادار، بلکه تأکید بر تداوم سیاست تثبیت در بازار پول است. این سیاست در هفتههای اخیر با اتکا به عملیات منظم بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند، تلاش کرده است ثبات نرخ سود بینبانکی را حفظ کرده و از بروز نوسانات ناخواسته در بازار پول جلوگیری کند.
