شرط بقای کارگران در ۱۴۰۵ / حقوق کمتر از این مساوی نابودی معیشت!

در بهمن ۱۴۰۴، در حالی که پایه حقوق کارگران با افزایشی حدودا ۴۵ درصدی نسبت به سال گذشته به ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان رسیده است، واقعیت‌های کف بازار حکایت از آب رفتن شدید سفره‌ها دارد. بررسی داده‌های قیمتی کالاهای اساسی نشان می‌دهد که نرخ اقلام حیاتی نظیر برنج، روغن و پروتئین در بازه یک‌ساله بهمن ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴، جهشی بین ۱۰۰ تا ۳۸۰ درصد را تجربه کرده‌اند. این شکاف عمیق میان رشد قطره‌چکانی دستمزد و جهش افسارگسیخته قیمت‌ها، عملا قدرت خرید واقعی خانوارها را به کمتر از نصف تقلیل داده و زنگ خطری جدی برای تعیین دستمزد سال ۱۴۰۵ به صدا درآورده است.

سراب افزایش حقوق در برابر سونامی قیمت‌ها

مقایسه ارقام فیش حقوقی با برچسب قیمت‌ها در فروشگاه‌ها، تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت معیشت ارائه می‌دهد. پایه حقوق کارگری از ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ رسید. اما این افزایش ۳ میلیون تومانی در برابر تورم کالاهای اساسی هیچ است.

به عنوان نمونه، برنج ایرانی که قوت غالب بسیاری از خانواده‌ها است، از بازه ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان در سال گذشته، با جهشی خیره‌کننده به ۵۰۰ تا ۶۴۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده است.

همچنین روغن پخت‌وپز ۱.۵ لیتری که پارسال ۱۰۰ هزار تومان بود، اکنون با نرخ ۳۸۲ هزار تومان عرضه می‌شود. این یعنی تورم تنها در بخش روغن حدود ۲۸۰ درصد بوده، در حالی که دستمزد تنها ۴۵ درصد رشد داشته است.

سقوط قدرت خرید

برای درک ملموس کاهش قدرت خرید، می‌توان از شاخص روغن خوراکی استفاده کرد. در بهمن ۱۴۰۳، یک کارگر با حقوق پایه ۷.۱ میلیون تومانی می‌توانست حدود ۷۱ بطری روغن ۱.۵ لیتری خریداری کند. اما در بهمن ۱۴۰۴، با وجود افزایش حقوق به ۱۰.۳ میلیون تومان، توان خرید همان کارگر به تنها ۲۷ بطری کاهش یافته است.

این محاسبات در مورد سایر اقلام نیز صادق است. قیمت مرغ از ۸۴ هزار تومان به بازه ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان و تخم‌مرغ از ۱۳۷ هزار تومان به ۳۳۰ هزار تومان رسیده است. در بخش گوشت قرمز نیز، قیمت نیم‌شقه گوسفندی از ۷۱۹ هزار تومان به یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان صعود کرده که نشان‌دهنده دو برابر شدن هزینه پروتئین است.

معمای دستمزد ۱۴۰۵

با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و آغاز چانه‌زنی‌های مزدی، سوال اساسی اینجاست که دستمزد سال ۱۴۰۵ باید چقدر باشد؟ اگر هدف سیاست‌گذار تنها حفظ قدرت خرید کارگران در سطح نه چندان مطلوب بهمن ۱۴۰۳ باشد، فرمول‌های سنتی افزایش ۲۰ یا ۳۰ درصدی دیگر پاسخگو نیست.

تحلیلگران اقتصادی معتقدند با توجه به تورم ۳۰۰ درصدی در بخش برنج و روغن و تورم ۱۰۰ درصدی در بخش پروتئین، سبد معیشت هزینه‌ای بسیار فراتر از آمارهای رسمی دارد. محاسبات نشان می‌دهد برای اینکه یک خانوار کارگری بتواند همان سطح دسترسی به مواد غذایی سال ۱۴۰۳ را در سال ۱۴۰۵ داشته باشد، حداقل دستمزد باید رقمی در حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان تعیین شود؛ عددی که شاید برای بدنه تولید سنگین باشد، اما برای بقای سفره کارگران، یک الزام اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.