جیب مردم در خطر ۳ ماموریت خطرناک بانک مرکزی که نمیخواهند شما بدانید
بانک مرکزی با سیاستهای پولی، مهار تورم، ساماندهی نرخ ارز و رفع ناترازی بانکها را برای ثبات اقتصادی ایران دنبال میکند.
اقتصاد ایران در حال حاضر با سه چالش بنیادین نرخ بالای تورم، نوسانات نرخ ارز و ناترازی بانکها مواجه است. در پی التهابات کمسابقه در بازار ارز و طلا و افزایش حساسیتها در فضای اقتصادی کشور، مدیریت بانک مرکزی حدود ۴۰ روز پیش دستخوش تغییر شد و برنامههای جدید برای مقابله با این ابرمعضلات کشور تشریح شد.
رویکرد سهمحوری رئیسکل جدید بانک مرکزی
برنامههای رئیسکل جدید بانک مرکزی بر سه محور اصلی «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها و جلوگیری از رشد اضافهبرداشت» تعریف شده است. هدف کلی این مجموعه اقدامات، دستیابی به ثبات اقتصادی، کاهش فشار بر خانوارها و تقویت اعتماد عمومی است.
مهار تورم؛ راهبردهای کوتاهمدت و بلندمدت
تورم در ایران به عنوان یکی از چالشهای اصلی اقتصاد، ناشی از عوامل ساختاری نظیر رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت، شوکهای ارزی و انتظارات تورمی است. برنامه اقدام در این حوزه بر پایه سیاست پولی هدفمند، کنترل نقدینگی و هماهنگی با سیاستهای مالی استوار است. هدف میانمدت این برنامهها، کاهش نرخ تورم به زیر ۲۰ درصد و در بلندمدت، تحقق تورم نزدیک به تکرقمی است.
در بازه کوتاهمدت، کنترل رشد نقدینگی از طریق افزایش نرخ ذخیره قانونی بانکها و فعالتر ساختن عملیات بازار باز (OMO) در دستور کار قرار دارد. هدفگذاری تورم با تعریف نرخ هدف سالانه و انتشار گزارشهای ماهانه شفاف نیز برای مدیریت انتظارات تورمی پیشبینی شده است. همچنین، توافق رسمی و قطعی با دولت برای تأمین کسری بودجه از طریق انتشار اوراق بدهی و نه چاپ پول، از دیگر اقدامات مؤثر در این راستا است.
یکسانسازی نرخ ارز و مقابله با رانت
نرخ ارز در ایران به دلیل سیستم چندنرخی، منبع اصلی فساد و رانت محسوب میشود. از اینرو، یکسانسازی نرخ ارز ضروری و کاملاً قابل دفاع است.
اقدامات کوتاهمدت در این عرصه شامل جایگزینی نرخهای ارز ترجیحی با ارز تکنرخی و در صورت نیاز، پرداخت یارانه مستقیم به خانوارهای کمدرآمد برای جلوگیری از شوک تورمی است. علاوه بر این، ایجاد شفافیت در تخصیص ارز و تشکیل کمیته ویژه مبارزه با رانت ارزی، از دیگر اقدامات حیاتی در این حوزه به شمار میرود.
در بازه میانمدت، یکسانسازی کامل نرخ ارز در دستور کار قرار خواهد گرفت و بانک مرکزی تنها در موارد نوسان شدید در بازار مداخله خواهد کرد. با این حال، محدودیت منابع در دسترس برای بانک مرکزی، پاشنه آشیل تمامی اقدامات کوتاهمدت و میانمدت در حوزه تکنرخی کردن ارز است.
اصلاح ناترازی بانکها و جلوگیری از اضافهبرداشت
ناترازی بانکها به عنوان یکی از منابع اصلی خلق پول و تورم شناخته میشود. در این حوزه، نظارت سختگیرانه، اصلاح ساختار و جلوگیری از اضافهبرداشت ضروری است. اعمال جریمههای روزانه بازدارنده برای اضافهبرداشت و تشکیل صندوق مدیریت داراییهای سمی، از اقدامات فوری در کوتاهمدت است.
در بازه میانمدت، اصلاح ساختار بانکی مطابق با الزامات استانداردهای بازل III و در بازه بلندمدت، واگذاری سهام بانکهای دولتی به بخش خصوصی واقعی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
رئیسکل بانک مرکزی با تأکید بر اهمیت این برنامهها اظهار داشت: «بدون کنترل معنیدار و پایدار تورم، امکان ارتقای اشتغال، دستیابی به رشد مطلوب تولید و ایجاد آرامش و اطمینان اقتصادی فراهم نخواهد شد.» مجموع این برنامهها میتواند ناترازی را در سه تا چهار سال به نصف برساند و رشد اقتصادی پایدار ایجاد کند.
