رسوایی بودجه 1405: معافیتهای مالیاتی، درآمدهای دولت را میبلعند! چه کسی سود میبرد؟
لایحه بودجه 1405: اصلاح معافیتها، افزایش درآمد و عدالت در نظام مالیاتی برای مقابله با کسری بودجه
بررسیها از لایحه بودجه سال 1405 نشان میدهد که حجم معافیتهای مالیاتی پیشبینیشده برای سال آینده، از مجموع درآمدهای مالیاتی مورد انتظار دولت فراتر خواهد رفت. این موضوع، نگرانیهایی را در خصوص کارآمدی نظام مالیاتی و توازن بودجهای کشور ایجاد کرده است.
جزئیات درآمدهای مالیاتی و معافیتها
مطابق با مفاد لایحه بودجه سال 1405، دولت مجموع درآمدهای مالیاتی (بدون احتساب حقوق و عوارض گمرکی) را حدود 2500 هزار میلیارد تومان پیشبینی کرده است. این رقم، چارچوب کلی منابع مالیاتی مورد نظر دولت را ترسیم میکند، هرچند ممکن است در مراحل بررسی و تصویب نهایی دستخوش تغییرات جزئی شود.
در مقابل، برآوردهای انجامشده توسط سازمان امور مالیاتی کشور و سازمان برنامه و بودجه حاکی از آن است که در سال 1405، به دلیل تداوم و اجرای معافیتهای قانونی وضعشده در سالیان گذشته، رقمی بالغ بر 2900 هزار میلیارد تومان معافیت مالیاتی برای اشخاص، شرکتها و بخشهای گوناگون اقتصادی اعمال خواهد شد.
فراتر رفتن معافیتها از درآمدها
مقایسه این دو رقم آشکار میسازد که میزان معافیتهای مالیاتی پیشبینیشده برای سال آتی، حدود 400 هزار میلیارد تومان از کل درآمدهای مالیاتی که دولت قصد وصول آن را دارد، بیشتر است. این تفاوت قابل توجه، بحث کارآمدی و هدفمندی نظام معافیتهای مالیاتی، تأثیر آنها بر عدالت مالیاتی و همچنین چالشهای پیش روی تراز بودجهای دولت را بار دیگر در کانون توجه کارشناسان قرار داده است.
پیامدهای اقتصادی و دیدگاه کارشناسان
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تداوم معافیتهای گسترده و در برخی موارد غیرهدفمند، بهویژه در شرایطی که دولت با کسری منابع و نیاز مبرم به افزایش درآمدهای پایدار مواجه است، میتواند به تضعیف توان مالی دولت منجر شود. همچنین، این رویکرد ممکن است بار مالیاتی را به بخشهای شفاف و حقوقبگیر اقتصاد منتقل کرده و نهایتاً به بیعدالتی مالیاتی دامن بزند.
