افشاگری تکاندهنده: چرا سرکوب نقدینگی، آتشبیار معرکه تورم ارزی است!
نقدینگی، تورم، نرخ ارز و تحریم؛ چالشهای اصلی اقتصاد کلان و سیاستهای پولی و بانکی
یک اقتصاددان و استاد دانشگاه، با انتقاد شدید از مبانی کلاسیک اقتصاد کلان، تاکید کرد که «سرکوب نقدینگی» آدرس اشتباهی برای مهار تورم ناشی از جهش نرخ ارز است. وی نظریههای پولی متعارف را «کاریکاتور تخیلی» نامید که با شرایط «جنگ اقتصادی» ایران همخوانی ندارد و خواستار بازنگری در این تئوریها شد.
نقد مبانی کلاسیک اقتصاد کلان و تئوریهای پولی
علی نصیریاقدم، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در نشستی تخصصی، ضمن نقد جدی تئوریهای کلاسیک اقتصاد کلان، بر لزوم تجدیدنظر در رویکردهای پولی متناسب با وضعیت فعلی «جنگ اقتصادی» تاکید کرد. او با استناد به اعترافات اقتصاددانان برجسته جهانی، اذعان داشت که نظامهای پولی مبتنی بر «هدفگذاری تورم و ابزار نرخ بهره»، در مواجهه با بحرانهای جدید، عملا به یک «کاریکاتور تخیلی» بدل شدهاند که ارتباطی با واقعیتهای اقتصادی امروز ندارند.
نقدینگی: معلول تورم ارزی، نه علت آن
نصیریاقدم تصریح کرد که در شرایط کنونی ایران، نقدینگی پدیدهای «درونزا» است و از الزامات و اقتضائات سیستم اقتصادی نشأت میگیرد. او با تشریح رابطه نرخ ارز و تورم، اظهار داشت: «در کوتاهمدت، جهت علیت از نقدینگی به تورم نیست؛ بلکه جهشهای نرخ ارز است که عامل ایجاد تورم میشود و سپس این تورم، تقاضا برای نقدینگی را افزایش میدهد.» وی افزود: «هنگامی که دلار جهش میکند، بر اساس "قاعده قیمت واحد"، قیمت تمامی کالاها تعدیل مییابد و تقاضای پول برای تأمین همان نیازهای پیشین چند برابر میشود؛ در این حالت اگر به تقاضای واقعی پاسخ داده نشود، نتیجهای جز قفل شدن سیستم و دامن زدن به رکود نخواهد داشت.» این اقتصاددان، سیاست «کنترل ترازنامه بانکها» را سمی برای تولید دانست و تاکید کرد که این اقدام تنها چرخدندههای اقتصاد را از حرکت بازمیدارد.
ضرورت اعتبار بانکی برای رشد و نادیده گرفتن کسری بودجه در بحران
این استاد دانشگاه با اشاره به نظریه شومپیتر بیان کرد که «بدون پول هیچ رشد اقتصادی محقق نخواهد شد» و «کارآفرینی تنها زمانی موتور رشد میشود که پول و اعتبار بانکی پشت آن باشد؛ ما کارآفرین غیربدهکار نداریم.» وی تاکید کرد که به جای تمرکز بر حجم کلی نقدینگی، باید بر «ترکیب اعتبارات بانکی» نظارت شود تا منابع به درستی به سمت بخشهای مولد اقتصاد هدایت گردند. نصیریاقدم همچنین با استناد به آرای پل کروگمن، برنده نوبل اقتصاد، تصریح کرد که در دوران بحران و بیکاری، نباید از کسری بودجه دولتی هراسی داشت و گفت: «بدهیهای دولت در بلندمدت مستهلک میشوند؛ آنچه اهمیت دارد این است که در کوتاهمدت با سیاستهای انقباضی غلط، پتانسیلهای تولید را نابود نکنیم.» او سیاست افزایش نرخ بهره در فضای ناترازی بانکها را «قوزِ بالا قوز» توصیف کرد که حتی با فرض علیت نقدینگی بر تورم نیز، اقدامی مخرب محسوب میشود.
ریشه جهشهای ارزی؛ اختلال در نظام پرداخت و تجارت
وی در بخش پایانی تحلیل خود، جهشهای ارزی در ایران را «برونزا» و ناشی از اختلال در روابط بینالمللی و نظام پرداختهای خارجی دانست. نصیریاقدم خاطرنشان کرد: «مسئله اصلی ما نقدینگی نیست، بلکه عدم انطباق نقشه ارزی و تجاری است؛ به این معنا که در جاهایی درآمد ارزی کسب میکنیم که نمیتوانیم آن را برای رفع نیازهای تجاری خود مصرف کنیم.» وی تاکید کرد که تئوریهای سنتی که نرخ ارز را صرفاً تابعی از نقدینگی میدانند، بازگوکننده واقعیتهای اقتصاد تحریمی ایران نیستند.
