فاجعه ارزی: انحصار دلار، پروژه عمدی نابودی ریال!
موضوعات داغ اقتصاد: از چالش دلاریزه شدن، تورم و خودتحریمی تا ضرورت دلارزدایی، تقویت ریال و استقلال
یک کارشناس اقتصادی با انتقاد شدید از رویکرد جاری در قیمتگذاری محصولات داخلی بر پایه نوسانات دلار، خواستار پایان دادن به «حاکمیت دلار» در مرزهای اقتصادی کشور شد. سیدمحسن موتورچی، این پدیده را مصداق بارز گرانفروشی و اجحاف در حق مصرفکننده داخلی دانسته و آن را نوعی «خودتحریمی» خطرناکتر از تحریمهای خارجی توصیف کرده است. وی تاکید کرد که مدیران دولتی و شرکتهای بزرگ صنعتی که از منابع ملی و یارانههای انرژی بهرهمند هستند، نباید قیمت محصولات نهایی خود را با نرخ ارز در بازارهای غیررسمی تطبیق دهند.
انتقاد از دلاریزه کردن اقتصاد داخلی و پیامدهای آن
موتورچی با بیان اینکه هزینه تولید بسیاری از کالاها با ریال یارانهای پرداخت میشود، اما قیمت فروش آنها بر مبنای دلار آزاد محاسبه میگردد، این رویه را عامل اصلی سرایت تورم وارداتی به کالاهایی دانست که هیچ وابستگی ارزی ندارند. او خاطرنشان کرد: وقتی محصولاتی نظیر فولاد، پتروشیمی و سیمان که با برق و گاز ارزان تولید شدهاند، بر مبنای نرخ ارز در بازارهای سفتهبازی قیمتگذاری میشوند، عملاً سفره مردم بیدلیل کوچک میشود. به گفته وی، این پدیده که میتوان از آن به «دلاریزه کردن ذهنی اقتصاد» یاد کرد، میخی بر تابوت ارزش ریال میکوبد و باعث میشود حتی در بخشهایی که هیچ ارتباطی با تجارت خارجی ندارند، تورم ارزی بازتولید شود.
دلار؛ رقیب استراتژیک پول ملی و خطای راهبردی
این کارشناس اقتصادی، واگذاری حاکمیت به دلار را که آن را «ابزار اصلی فشار دشمن و رقیب استراتژیک پول ملی» خواند، یک خطای راهبردی بزرگتر از صدها قطعنامه تحریمی دانست. وی به تاریخ اقتصادی جهان اشاره کرد و گفت: ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۳۳ میلادی، برای انحصار بخشیدن به دلار، نگهداری طلا را برای شهروندان ممنوع کرد و آن را جمعآوری کرد. اما ما در چرخشی عجیب، با دست خودمان برای ریال رقیبی بیرحم به نام دلار تراشیدهایم و به آن رسمیت دادهایم. این وابستگی خودخواسته به دلار، دامی استراتژیک برای کشوری است که در خط مقدم جنگ اقتصادی قرار دارد و کنترل اقتصاد را از دست سیاستگذار داخلی خارج میکند.
تجربیات جهانی و امکانپذیری خروج از سلطه دلار
موتورچی با تاکید بر اینکه مسیر خروج از این وابستگی بنبست نیست، به تجربیات نوین جهانی اشاره کرد. وی اظهار داشت: کشورهایی مانند روسیه در سالهای اخیر نشان دادند که با قطع وابستگی به پیامرسانهای مالی غربی مانند سوئیفت، میتوان اقتصاد را سرپا نگه داشت و آن را مقاومتر کرد. آمارها نشان میدهد پس از قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، حجم مبادلات این کشور با چین و هند با ارزهای ملی چندین برابر شد و اقتصاد آن فرو نپاشید. این تجربهها ثابت میکند که سوئیفت و دلار، اکسیژن حیات نیستند، بلکه ابزارهایی هستند که میتوان جایگزینهای امنتری برای آنها طراحی کرد و با ایجاد کانالهای تسویه دوجانبه و استفاده از ارزهای ملی، مسیر تجارت را تغییر داد.
راهبرد ملی برای احیای ریال و اقتدار اقتصادی
این کارشناس اقتصادی، شکستن «بت ذهنی و واقعی دلار» را نه تنها راه نجات ایران از نوسانات ارزی دانست، بلکه الگویی برای سایر کشورهای مستقل جهت حرکت به سوی یک نظام مالی چندقطبی معرفی کرد. وی احیای اقتدار و آبروی ریال را پیششرط اصلی بازسازی اعتماد عمومی و ثبات قیمتها قلمداد کرد و افزود: تا زمانی که واحد محاسبه داراییها و قیمتها در کشور دلار باشد، تلاش برای کنترل تورم مانند آب در هاون کوبیدن است. رهایی از سلطه دلار، ماهیتی فراتر از یک اصلاح اقتصادی دارد و یک حرکت انقلابی در عرصه ژئوپلیتیک است.
گامهای عملی و الزامات پیشرو
وی تاکید کرد: ایران با پیشگامی در این مسیر میتواند خود را به عنوان یکی از معماران جهان چندقطبی جدید مطرح کند. اتصال شبکههای پرداخت ملی به کشورهای همسایه و شرکای راهبردی، ایجاد پیمانهای پولی و راهاندازی بازارهای تهاتری مدرن، ابزارهایی هستند که میتوانند حصار تحریمها را بیاثر کنند. موتورچی معتقد است بخش بزرگی از تورم موجود، ناشی از انتظارات تورمی گرهخورده با دلار است و شرکتهای دولتی و خصولتی باید پیشگام شوند و با خروج از قیمتگذاری دلاری، زنجیره قیمتها را در داخل کشور قطع کنند. او در پایان تغییر ریل از اقتصاد دلاری به اقتصاد ریالمحور را کلید عبور از دوران سخت تحریمها و ساختن آیندهای مستقل و شکوفا خواند که اگرچه با مقاومت ذینفعان مواجه خواهد شد، اما تنها راهی است که رفاه پایدار و استقلال اقتصادی را تکمیل میکند.
