افشاگری: 4 راهکار طلایی برای نجات تکنرخی شدن ارز!
ارز تکنرخی: راهی برای مهار تورم، فساد و بهبود معیشت در اقتصاد ایران
نایبرئیس اتاق ایران، اقدام دولت برای تکنرخی شدن ارز را یک ضرورت راهبردی برای اقتصاد کشور توصیف کرد. حسین پیرموذن در تشریح لزوم حرکت به سمت بازار توافقی ارز و یکسانسازی نرخ آن، ضمن بیان دلایل اجرای این سیاست، چالشهای پیشروی اقتصاد ایران را نیز مطرح و در نهایت پیشنهادهایی برای گذر موفق از این مرحله ارائه داد.
ضرورت راهبردی یکسانسازی نرخ ارز
پیرموذن، تکنرخی کردن ارز را یکی از قدیمیترین مطالبات اقتصاددانان و از مهمترین اصلاحات ساختاری در اقتصاد ایران برشمرد. وی تأکید کرد که در طول سالیان متمادی، چندنرخی بودن ارز نه تنها به فساد، رانت و نابرابری دامن زده، بلکه عامل بیثباتی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و دشواری در برنامهریزی برای تولید و تجارت شده است. او با اشاره به حرکت دولت به سمت اجرای این سیاست، متذکر شد که هرگونه اقدام در این راستا باید با در نظر گرفتن آثار اجتماعی، تورمی و معیشتی آن، بهویژه حمایت از دهکهای پایین جامعه که در معرض آسیب افزایش قیمت کالاهای اساسی و خدمات پس از تکنرخی شدن ارز هستند، انجام گیرد.
مزایای تکنرخی شدن ارز
نایبرئیس اتاق ایران در ادامه به تشریح دلایل لزوم تکنرخی شدن ارز و آثار مثبت آن برای اقتصاد پرداخت. به باور پیرموذن، مبارزه با رانت و فساد اولین دستاورد ارز تکنرخی است، چرا که اختلاف بین نرخ رسمی و آزاد، زمینهساز رانتهای کلان و تخصیص ناعادلانه منابع میشود. وی شفافیت اقتصادی را از دیگر نتایج دانست و گفت: وجود یک نرخ واقعی و واحد، به شفافسازی قیمتها و هزینههای تولید کمک کرده و مانع پنهانکاری شرکتها میشود. تقویت رقابتپذیری و سرمایهگذاری از دیگر مزایای این سیاست است، زیرا نوسانات ارزی چندگانه ریسک سرمایهگذاری را افزایش میدهد در حالی که نرخ واحد، افق روشنتری ایجاد میکند. همچنین، کاهش هزینههای دولت از طریق حذف ارز یارانهای که اغلب به جای مصرفکننده نهایی، به واسطهها میرسد، از دیگر فواید آن محسوب میشود.
چالشها و ریسکهای پیشرو
پیرموذن در بخش دیگری از سخنان خود، به چالشها و ریسکهای ناشی از تکنرخی شدن ارز اشاره کرد. از نگاه وی، یکی از مهمترین چالشها، افزایش تورم خواهد بود. تجربه حذف ارز ترجیحی در سالهای گذشته نشان داده که این اقدام میتواند به جهش قیمتی در برخی کالاهای اساسی منجر شود و تورم نقطهبهنقطه، بهویژه برای دهکهای پایین جامعه، فشار روانی و معیشتی به دنبال دارد. کاهش قدرت خرید مردم در شرایط رکود تورمی و حذف یارانههای ارزی بدون جایگزین مناسب که میتواند به فقر بیشتر و نارضایتی اجتماعی دامن بزند، از دیگر نگرانیهاست. همچنین، نبود زیرساخت اطلاعاتی کافی برای حمایت هدفمند، از جمله بانک اطلاعات دقیق از دهکهای درآمدی و الگوی مصرف آنها، مانعی جدی در مسیر ارائه یارانههای جایگزین محسوب میشود.
راهکارها و پیشنهادات برای اجرای موفق
نایبرئیس اتاق ایران برای اجرای موفق سیاست تکنرخی شدن ارز، پیشنهاداتی را مطرح کرد. وی تأکید کرد که دولت باید برای ثبات اقتصادی و مهار تورم برنامهریزی کند، چرا که مهار تورم و تثبیت نرخ ارز شرط اول برای اجرای کارای این سیاست است. تأمین ذخایر ارزی قابل اتکا و توان مداخله مؤثر بانک مرکزی در بازار ارز برای مدیریت نوسانات، از دیگر الزامات است. پیرموذن همچنین حذف تدریجی و برنامهریزیشده ارز ترجیحی را ضروری دانست و خاطرنشان کرد که یکسانسازی نرخ ارز باید مرحلهای و همراه با پیشآگاهی باشد، نه ناگهانی. حمایت هدفمند از دهکهای آسیبپذیر از طریق سیاستهای حمایتی دقیق، هوشمند و قابل نظارت نیز یک ضرورت است. وی پرداخت یارانه نقدی یا کالایی را ضرورتی برای اصلاح ساختار معیوب اقتصاد ایران دانست و تأکید کرد که این اقدام باید با آمادگی نهادی، حمایت اجتماعی و پایداری اقتصادی همراه باشد. در غیر این صورت، ممکن است به بیثباتی معیشت مردم و آسیب جدی به دهکهای پایین منجر شود. برای جلوگیری از تبعات منفی، باید نگاه عدالتمحور و تدریجی به اجرای این سیاست داشت و همزمان با اجرای آن، سازوکارهای حمایتی و بازتوزیعی را فعال کرد.
