راز تکنرخی شدن ارز فاش شد: ۴ نکته طلایی که باید بدانید!
حسین پیرموذن: تکنرخی شدن ارز، کلید مهار تورم، فساد و حمایت از آسیبپذیران اقتصاد ایران است.
نایبرئیس اتاق ایران، اقدام دولت برای تکنرخی شدن ارز را ضرورتی راهبردی برای اقتصاد کشور توصیف کرد. حسین پیرموذن ضمن تشریح دلایل لزوم اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز و مزایای آن، به چالشها و ریسکهای پیشروی اقتصاد ایران در این مسیر اشاره کرد و در نهایت پیشنهادهایی را برای غلبه بر مشکلات احتمالی و موفقیت این سیاست ارائه داد.
مطالبه دیرینه اقتصاددانان: ضرورت تکنرخی شدن ارز
پیرموذن، تکنرخی کردن ارز را یکی از قدیمیترین مطالبات اقتصاددانان و از مهمترین اصلاحات ساختاری در اقتصاد ایران دانست. وی تأکید کرد که در تمام سالهای گذشته، چندنرخی بودن ارز نه تنها به فساد، رانت و نابرابری دامن زده، بلکه موجب بیثباتی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و دشواری در برنامهریزی برای تولید و تجارت شده است.
این فعال اقتصادی با اشاره به حرکت دولت به سمت اجرای این سیاست، متذکر شد که هرگونه اقدام در این راستا باید با در نظر گرفتن آثار اجتماعی، تورمی و معیشتی آن صورت گیرد. به ویژه، حمایت از دهکهای پایین جامعه که در معرض آسیبهای ناشی از افزایش قیمت کالاهای اساسی و خدمات پس از تکنرخی شدن ارز قرار دارند، امری حیاتی است.
مزایای تکنرخی شدن ارز برای اقتصاد
نایبرئیس اتاق ایران در ادامه به تشریح دلایل لزوم تکنرخی شدن ارز و آثار مثبت آن برای اقتصاد پرداخت:
مبارزه با رانت و فساد: به باور پیرموذن، اختلاف بین نرخ رسمی ارز و نرخ بازار آزاد، زمینهساز رانتهای کلان و تخصیص ناعادلانه منابع ارزی به گروههای خاص میشود؛ پدیدهای که در طول سالیان گذشته بهخوبی لمس شده است.
شفافیت اقتصادی: وجود یک نرخ واقعی و واحد به شفافسازی قیمتها و هزینههای تولید کمک کرده و مانع پنهانکاری و حسابسازی شرکتها میشود.
تقویت رقابتپذیری و سرمایهگذاری: نوسانات ارزی چندگانه موجب ریسک بالا در سرمایهگذاری داخلی و خارجی شده، در حالی که نرخ واحد، افق روشنی برای برنامهریزی ایجاد میکند.
کاهش هزینههای دولت: تخصیص ارز یارانهای فشار مضاعفی بر منابع ارزی کشور وارد میکند و در بسیاری موارد به جای مصرفکننده نهایی، واسطهها از این یارانه بهرهمند میشوند.
چالشها و ریسکهای پیشروی دولت
پیرموذن به چالشها و ریسکهای ناشی از اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز اشاره کرد:
افزایش تورم: یکی از چالشهای اصلی افزایش تورم خواهد بود. تجربه حذف ارز ترجیحی در سالهای گذشته نشان داد که این اقدام منجر به جهش قیمتی در برخی کالاهای اساسی میشود که فشار روانی و معیشتی بر دهکهای پایین جامعه را به دنبال دارد.
کاهش قدرت خرید و نارضایتی اجتماعی: حذف یارانههای ارزی بدون جایگزین مناسب میتواند به فقر بیشتر و نارضایتی اجتماعی منجر شود.
نقص زیرساخت اطلاعاتی: یارانه جایگزین نیازمند بانک اطلاعات دقیق از دهکهای درآمدی و الگوی مصرف آنهاست که هنوز در بسیاری از حوزهها ناقص است.
پیشنهاداتی برای اجرای موفق سیاست تکنرخی ارز
نایبرئیس اتاق ایران برای اجرای موفق سیاست تکنرخی شدن ارز پیشنهاد داد:
ثبات اقتصادی و مهار تورم: دولت باید برای ثبات اقتصادی و مهار تورم برنامهریزی کند؛ چرا که شرط اول برای اجرای این سیاست، مهار تورم و تثبیت نرخ ارز است و مادامیکه انتظارات تورمی بالا باشد، نرخ واحد کارایی نخواهد داشت.
تأمین ذخایر ارزی قابل اتکا: بانک مرکزی باید توان مداخله مؤثر در بازار ارز برای مدیریت نوسانات را داشته باشد.
حذف تدریجی ارز ترجیحی: یکسانسازی نرخ ارز باید مرحلهای و همراه با پیشآگاهی باشد، نه ناگهانی.
حمایت هدفمند از دهکهای آسیبپذیر: سیاستهای حمایتی دقیق، هوشمند و قابل نظارت یک ضرورت است که میتواند شامل پرداخت یارانه نقدی یا کالایی باشد.
پیرموذن تأکید کرد که این اقدام باید با آمادگی نهادی، حمایت اجتماعی و پایداری اقتصادی همراه باشد. در غیر این صورت، ممکن است به بیثباتی معیشت مردم و آسیب جدی به دهکهای پایین منجر شود. برای جلوگیری از تبعات منفی، باید نگاه عدالتمحور و تدریجی به اجرای این سیاست داشت و همزمان با اجرای آن، سازوکارهای حمایتی و بازتوزیعی را فعال کرد.
