رسوایی جدید: آغاز فروش سیمکارتهای سفید بدون فیلتر!
«سیمکارت پرو» اینترنت را طبقاتی کرده، فیلترینگ را تجاری و تبعیض دیجیتال را تشدید میکند.
بررسیهای میدانی نشان میدهد که «اینترنت طبقاتی» در ایران، علیرغم وعدههای مکرر دولت برای برچیدن بساط تبعیض دیجیتال و پایان دادن به دوران «سیمکارتهای سفید»، نه تنها متوقف نشده بلکه با تغییر نام و رویکردی جدید، وارد فاز تجاریسازی شده است. این محصول جدید که با نامهایی چون «سیمکارت پرو» یا «سرویس اینترنت پرو» عرضه میشود، اینترنت بدون فیلتر و با آیپی بینالمللی را به متقاضیان ارائه میدهد، اما با هزینه ای بسیار بالا.
بازگشت اینترنت طبقاتی با نامی جدید
یکی از اپراتورهای بزرگ کشور، از طریق شرکتهای زیرمجموعه خود، فروش رسمی سیمکارتهایی با دسترسی به اینترنت بدون فیلتر و آیپی بینالمللی را آغاز کرده است. هزینه ورود به این سرویس که بالای ۲ میلیون تومان است، نشان میدهد که پدیده فیلترینگ در ایران، بیش از آنکه یک دغدغه امنیتی باشد، به یک «مدل تجاری» پرسود برای فروش پهنای باند تبدیل شده است.
این روزها، تبلیغات گستردهای برای محصولی با عنوان «سرویس اینترنت پرو» در گروههای تلگرامی مرتبط با دفاتر پیشخوان دولت و امور مشترکین دست به دست میشود. بررسی اسناد و کاتالوگهای ارائهشده نشان میدهد که این سرویس توسط شرکتی از زیرمجموعههای یکی از اپراتورها مدیریت میشود و در ظاهر به عنوان «راهکار اتصال پایدار کسبوکار» جهت دور زدن تحریمها و دسترسی به اینترنت آزاد معرفی شده است.
از دغدغه امنیتی تا مدل تجاری سودآور
در فایلهای ارائهشده، صراحتاً به کلیدواژه «بهرهمندی از سرویس تحریمشکن» اشاره شده است؛ عبارتی که به نظر میرسد برای توجیه قانونی مفهوم دور زدن فیلترینگ به کار میرود. طبق این کاتالوگ، پس از احراز هویت یکپارچه و پرداخت آنلاین، سیمکارت فرد با تنظیمات جدید (APN: mcinet) در لیست سفید قرار میگیرد.
اگرچه این سیمکارتها رسماً برای کسبوکارها عرضه میشوند، اما بررسیها نشان میدهد که فیلترهای ورود به این «باشگاه اینترنت طبقاتی» چندان سختگیرانه نیست. فروشندگان این سرویس تأکید میکنند که هر فردی میتواند با نام یک کسبوکار ثبتنام کرده و اسامی افراد دیگر را نیز برای بهرهمندی از این سیمکارتهای بدون فیلتر وارد لیست کند. این سرویس از طریق دفاتر خدمات مشتریان درجه الف به فروش میرسد و این دفاتر با دریافت کارمزدی متغیر، عملاً به بازاریابان اینترنت طبقاتی اپراتور مذکور تبدیل شدهاند.
هزینههای نجومی برای دسترسی آزاد
اوج نگاه تجاری به محدودیتهای اینترنتی، در قیمتگذاری این محصول نهفته است. متقاضیان برای دریافت این سیمکارتها (یا فعالسازی سرویس روی سیمکارت فعلی خود) باید مبلغ ۲ میلیون و ۱۷۸ هزار تومان پرداخت کنند که همراه با آن یک بسته آغازین ۵۰ گیگابایتی هدیه داده میشود.
اما نکته قابل توجه، نحوه محاسبه بهای ترافیک پس از اتمام بسته اولیه است. در حالی که قیمت پایه خرید بسته برای این سیمکارتها گیگی ۸ هزار تومان تعیین شده، اما اگر کاربر بخواهد به سایتها و پلتفرمهای فیلترشده (مانند اینستاگرام، تلگرام، یوتیوب و…) دسترسی پیدا کند، هزینه هر گیگابایت برای او ۴۰ هزار تومان محاسبه خواهد شد. این بدان معناست که اپراتور، فیلترینگ تحمیلشده بر مردم را به یک آپشن «ویآیپی» تبدیل کرده و بابت عبور از سدی که نهادهای حاکمیتی ایجاد کردهاند، ترافیک را با قیمتهای گزاف به خود مردم میفروشد.
رویای آیپی بینالمللی و پایداری شبکه در شرایط بحرانی
تبعیضها به همینجا ختم نمیشود. یکی از بزرگترین دغدغههای کسبوکارها در ایران، قطعیهای سراسری اینترنت در شرایط خاص است. فروشندگان این سرویس به این نکته اشاره میکنند که این سیمکارتها دارای آیپی بینالمللی هستند و حتی در شرایط «فورسماژور» (امنیتی) نیز قطعی برای آنها رخ نمیدهد. هرچند که تضمین «صد درصد» در ساختار اینترنت ایران ممکن نیست، اما همین وعده نشاندهنده تفکیک معماری شبکه به دو دسته «کاربران عادی مستعد قطعی» و «کاربران پولی متصل دائم» است.
شکست وعدههای دولت در رفع تبعیض دیجیتال
دولت کنونی با شعار رفع تبعیض و پایان دادن به رانتهای دیجیتال، از جمله «سیمکارتهای سفید بدون فیلتر» روی کار آمد. اما ظهور «سیمکارتهای پرو»، آن هم از طریق یکی از بزرگترین اپراتورهای کشور، نشاندهنده شکست کامل این وعده است. به نظر میرسد سیاستگذاران و اپراتورها به این نتیجه رسیدهاند که به جای برچیدن اینترنت طبقاتی، بهتر است آن را نهادینه و تجاریسازی کنند. این وضعیت بیش از آنکه فیلترینگ برای حفظ امنیت روانی جامعه باشد، به منزله فروش هوای تازه در یک اتاق گاز با بالاترین قیمت ممکن است.
