معاون وزیر فاش کرد: عمر شبکه ملی اطلاعات در صورت قطع اینترنت، کمتر از ۱۴ روز است!
سرمایهگذاری بخش خصوصی در شبکه ملی اطلاعات و اینترنت نیازمند رفع فیلترینگ و جلب اعتماد ملی است.
معاون وزیر ارتباطات تاکید کرد: شبکه ملی اطلاعات جایگزین اینترنت نیست؛ ۱۱۰۰ همت سرمایهگذاری برای تکمیل
وحید یزدانیان، معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نشست خبری روز سهشنبه (۵ اسفند ۱۴۰۴) ضمن رد این تصور که شبکه ملی اطلاعات میتواند جایگزین اینترنت شود، اعلام کرد که در صورت قطع اینترنت، شبکه ملی نیز در کوتاهمدت از کار خواهد افتاد و بیش از یک یا دو هفته دوام نخواهد آورد. او همچنین خاطرنشان کرد که توسعه کامل این شبکه نیازمند سرمایهگذاری عظیمی به مبلغ ۱۱۰۰ همت است.
تشریح ماهیت و کارکرد شبکه ملی اطلاعات
یزدانیان در این نشست به تشریح آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات، ابهامات پیرامون آن و چالشهای پیش رو پرداخت. وی ضمن ارائه تعریفی از "هستها" و "نیستها"ی این شبکه، از انتقادات جدی به نظام فعلی فیلترینگ، بودجه مورد نیاز برای تکمیل پروژه و ضرورت جلب اعتماد بخش خصوصی و کاربران سخن گفت.
به گفته معاون وزیر، شبکه ملی اطلاعات از نگاه وزارت ارتباطات شامل این تعاریف است:
- شبکهای پرسرعت، ایمنتر و پایدارتر نسبت به شبکههای دیگر.
- شبکهای توسعهیافته با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی.
- شبکهای حاصل از تلفیق زیستبومهای فضای مجازی برای ارائه خدمات.
- شبکهای مردمنهاد که در زنجیره اقتصاد دیجیتال جایگاه کلیدی دارد و باید نیازهای آحاد مردم را تأمین کند.
- شبکهای مبتنی بر برترین فناوریهای زیرساختی که مشابههای جهانی بهویژه در کشورهای توسعهیافته دارد.
او همچنین تاکید کرد که این شبکه دارای ماهیت سیاسی خاصی نیست و ذاتاً خنثی است و برطرفکننده مشکلات فرهنگی و سیاسی نخواهد بود.
شبکه ملی اطلاعات، بدون اینترنت بیمعناست
یزدانیان مهمترین نفیای که مطرح کرد، جایگزین نبودن این شبکه برای اینترنت بود و اظهار داشت: «یک دوگانهای ایجاد شده که غلط است؛ این که اگر شبکه ملی اطلاعات داشته باشیم نیازی به اینترنت نداریم. آقای وزیر هم گفتند که این حرف حتی شوخیاش هم زشت است.» وی افزود، با توجه به وابستگی زیستبومهای داخلی به اینترنت برای توسعه نرمافزارها و فراخوانی کدها، چنین ادعایی «مهمل» است و هیچ آدم عاقلی سمت آن نمیرود.
معاون وزیر ارتباطات به ابعاد امنیتی نیز اشاره کرد و توضیح داد که در صورت قطع اینترنت، با توقف بهروزرسانی ضدویروسها که از تهدیدات جهانی الگو میگیرند، شبکه به سرعت توان خود را از دست داده و در معرض تهدیدات امنیتی قرار میگیرد. همچنین پلتفرمهای داخلی نیز بدون ارتباط جهانی قادر به حفظ زنجیره ارزش خود و ارائه خدمات پایدار نخواهند بود.
چالشهای توسعه: از اجبار تا نیاز به سرمایهگذاری خصوصی
معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات با رد رویکرد اجباری کردن استفاده از این شبکه، تاکید کرد که شبکه ملی اطلاعات باید آنقدر جذابیت داشته باشد که مردم خودشان به آن مراجعه کنند. وی افزود: «این شبکه نمیتواند متکی به بودجه دولتی باشد، زیرا هم بودجه دولت محدود است و هم شائبه حاکمیتی بودن شبکه را ایجاد میکند. بنابراین باید بخش خصوصی ترغیب شود که در آن سرمایهگذاری کند.»
یزدانیان همچنین تصریح کرد که تصور مصونیت مطلق شبکه ملی اطلاعات از آسیبها، به لحاظ ایمنی و امنیتی نادرست است و همواره احتمال نقص امنیتی وجود دارد. وی این شبکه را شبکهای مختص زمان بحران ندانست و بر ضرورت ارائه خدمات در زمانهای عادی نیز تاکید کرد.
پیامرسانها و جویشگرهای بومی؛ نه جایگزین، که مکمل
معاون وزیر ارتباطات درباره پیامرسانها و جویشگرهای بومی و کارایی آنها، ضمن پذیرش انتقاداتی در مورد عملکردشان، بیان کرد که نباید این محصولات را در شرایط بحرانی مانند قطع اخیر اینترنت قضاوت کرد. او افزود هدف از توسعه این ابزارها، ارائه خدماتی منطبق با اولویتهای فرهنگی ایران است، نه جایگزینی برای سرویسهای مطرح جهانی مانند گوگل. یزدانیان از ارائه خدمات دستگاههای دولتی روی پیامرسانهای داخلی خبر داد و گفت حمایت از آنها ادامه خواهد یافت. وی با اشاره به انحرافات گذشته در توسعه این پلتفرمها، پذیرفت که در کوتاهمدت، آنها از نظر اقتصادی نمیتوانند جایگزین گوگل شوند و تخمین زد حدود ۲۰ میلیون نفر از پیامرسانهای داخلی استفاده میکنند.
۱۱۰۰ همت سرمایهگذاری و چالش جلب اعتماد
یزدانیان در بخش دیگری از سخنان خود به ارقام سرمایهگذاری مورد نیاز اشاره کرد و گفت: «ارزیابی معاونت برنامهریزی وزارت ارتباطات نشان میدهد برای به کمال رسیدن شبکه، حدود ۳۵۰ همت سرمایهگذاری دولتی و ۷۵۰ همت سرمایهگذاری خصوصی نیاز داریم.» وی افزود تا کنون تنها حدود ۱۰ درصد از این مبلغ به طور مستقیم از سوی دولت سرمایهگذاری شده است.
او مهمترین چالش پیش روی شبکه را «اعتماد» دانست و تاکید کرد که بدون جلب اعتماد ملی، بخش خصوصی حاضر به سرمایهگذاری نخواهد بود. یزدانیان دو مسیر برای توسعه شبکه را «مسیر حاکمیتی اجباری با بودجه دولتی» و «شبکهای با تعاریف ارائه شده و سرمایهگذاری بخش خصوصی» دانست و مسیر اول را «منجر به شکست» قلمداد کرد.
انتقاد جدی از نظام فیلترینگ فعلی
یزدانیان با صراحت به مشکلات نظام فعلی فیلترینگ پرداخت و گفت: «ما معتقدیم نظام فیلترینگ ایرادات بسیاری دارد و ترافیک آلودهای را به سمت زیرساخت هدایت میکند. این مسئله برای مدیریت شبکه مشکل ایجاد میکند و حس بدی هم به کاربر میدهد.» او وزارت ارتباطات را «یکی از بزرگترین قربانیان ترافیک آلوده ناشی از سیستم موجود فیلترینگ» دانست که یک «بازار سیاه خوب» ایجاد کرده است.
معاون وزیر پیشنهاد داد بخشی از فیلترینگ به کاربران نهایی واگذار شود تا خانوادهها با استفاده از ابزارهایی مانند کنترل والدین، محدودیتها را اعمال کنند. وی همچنین از توسعه قطب مراکز داده در اصفهان و مشهد برای کاهش قطبیت ترافیک شبکه خبر داد و بر ضرورت فراهم آوردن زیرساختهای لازم برای مراکز داده پیامرسانهای داخلی تاکید کرد.
بازنگری در شاخصها و مسئولیتهای مشترک
یزدانیان از آغاز بازنگری در شاخصهای شبکه ملی اطلاعات در مرکز ملی فضای مجازی خبر داد، چرا که سند معماری و طرح کلان شبکه دو ساله بوده و اعتبارش به پایان رسیده است. وی افزود فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و ۵G نیز باید در شاخصگذاریهای جدید لحاظ شوند و تغییراتی در کل شاخصها و هر ۷ محور صورت خواهد گرفت.
او در پاسخ به انتقادات از وزارت ارتباطات در خصوص تکمیل نشدن شبکه، تاکید کرد که در طراحی چهار لایه شبکه ملی اطلاعات، مسئولیت بخش قابل توجهی از اقدامات کلیدی (مانند گوشی بومی، سیستم عامل داخلی و بومیسازی خدمات شبکه و تجهیزات) بر عهده دستگاههای دیگر است و وزارت ارتباطات صرفاً برای تحقق آنها کمک میکند.
