شوکهکننده: 85 درصد کالا در 12 روز جنگ ترخیص شد؛ آیا تاخیر ماهها در صلح عمدی است؟
بخش خصوصی و اتاق ایران در کنار گمرک خواستار مقرراتزدایی برای مبارزه با قاچاق و تقویت تولید ملی شدند
نخستین نشست کارگروه بخش خصوصی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، به ریاست صمد حسنزاده، رئیس اتاق ایران، برگزار شد. در این نشست که با هدف آسیبشناسی تجارت خارجی و بررسی چالشهای واحدهای تولیدی در حوزه کالاهای هدف قاچاق برگزار شد، حسنزاده با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه و ترخیص ۸۵ درصدی کالاها از گمرک در آن شرایط، تاکید کرد که در وضعیت عادی، همین فرآیند ماهها به طول میانجامد و این نشان میدهد که امکان تسهیل و تسریع رویهها وجود دارد.
تشکیل کارگروه با رویکرد مشورتی
این کارگروه بر اساس بند ۱۶ ماده ۲۴ آییننامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۳ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و با رویکرد بهرهگیری از دیدگاههای مشورتی بخش خصوصی تشکیل شده است. ستاد مبارزه با قاچاق معتقد است بدون دریافت نظرات کارشناسی بخش خصوصی، برنامهریزی موفقی محقق نخواهد شد. گزارشهای میدانی نیز حاکی از آن است که چالشهای محیط کسبوکار، مانع از حرکت فعالان اقتصادی شده و اتخاذ راهبردهای واقعبینانه برای حمایت از تولید ضروری است.
تاکید رئیس اتاق ایران بر نقش بخش خصوصی و کاهش قاچاق
صمد حسنزاده، رئیس اتاق ایران و این کارگروه، ضمن تبریک ماه مبارک رمضان، حل مشکلات اقتصادی و به حداقل رساندن پدیده قاچاق را هدف اصلی برشمرد. وی اظهار داشت: بخش خصوصی واقعی با دیدگاه واقعبینانه تلاش میکند مشاور خوبی برای قوا باشد، اما بیتوجهی به واقعیتها، برنامهریزیهای مطلوب را مختل کرده و بخش خصوصی واقعی، اولین قربانی قاچاق است. او با بیان اینکه واحدهای تولیدی در کالاهای هدف قاچاق، شریک راهبردی ستاد در مبارزه با اقتصاد غیررسمی هستند، خاطرنشان کرد: کاهش هزینه تولید رسمی، تضمین ثبات مقررات و رفع رقابت نابرابر، انگیزه قاچاق را به طور طبیعی کاهش میدهد.
حسنزاده افزود: کالای قاچاق به دلیل عدم پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، مالیات و عدم رعایت استانداردها، با قیمت پایینتر عرضه شده و منجر به کاهش سهم بازار تولیدکننده رسمی، افت نقدینگی و سرمایه در گردش، کاهش ظرفیت تولید و تهدید اشتغال میشود. وی با محکومیت سوءاستفادهها و رفتارهای غیرقانونی، خواستار مقابله جدی با این اقدامات شد و تاکید کرد که رقابت نابرابر، انگیزه سرمایهگذاری را تضعیف کرده و تبعات سنگینی برای اقتصاد دارد.
وی در ادامه به مشکلات رویههای تجاری اشاره کرد و گفت: در جریان جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۸۵ درصد کالاها در گمرک ترخیص شدند، در حالی که در شرایط عادی، ترخیص یک کالا ماهها به طول میانجامد. این تجربه نشان داد که میتوان شرایط را تسهیل و فرآیندها را سرعت بخشید. رئیس اتاق ایران همچنین به قوانین موجود و اجرای سلیقهای آنها اشاره کرد و بر لزوم تغییر رویکردها برای تقویت صادرات، تولید و فعالیتهای اقتصادی کشور تاکید کرد.
ضرورت بازتعریف نگاهها و حمایت از تولید
مهدی مشایخی، معاون پیشگیری از قاچاق کالا و ارز ستاد، با اذعان به اینکه باید زودتر از این چنین کارگروهی تشکیل میشد، تصریح کرد: علیرغم اهمیت جایگاه بخش خصوصی، این بخش همواره مورد غفلت بوده است. وی افزود: تصمیمات و سیاستها هماهنگی لازم با واقعیتها را ندارد و این کارگروه به دنبال شناسایی دقیق مشکلات و اجرای راهکارهای مؤثر است. مشایخی همچنین پیشنهاد طراحی افق تجارت کشور را مطرح کرد.
چالشها و راهکارهای بخش خصوصی
قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف، بر تغییر در نگاهها، اعتماد به بخش خصوصی و انسجام ملی برای مقابله با قاچاق تاکید کرد و گفت: مسیر مبارزه با قاچاق باید بازتعریف شود و حمایت از تولید یکی از اقدامات اصلی است که متاسفانه اجرایی نشده است. وی همچنین ضرورت تخصصی شدن صادرات و فعالیت حرفهای شرکتهای بازرگانی را مطرح کرد.
محمدرضا فاروقی، رئیس کمیسیون گمرک اتاق ایران، با اشاره به تعاملات با ستاد مبارزه با قاچاق، تشکیل این کارگروه را در حل چالشها مؤثر دانست و ابراز امیدواری کرد که این کارگروه در اصلاح و حذف قوانین دستوپاگیر گام بردارد. وی همچنین به فرآیند بررسی موضوعات در کمیتههای فرعی و اصلی اشاره کرد.
ابوالفضل روغنی، دبیرکل اتاق ایران، به دستاورد سفر اخیر رئیس اتاق ایران به عربستان و فراهم شدن زمینه ارتباط تجارت مستقیم بین دو کشور اشاره کرد. وی همچنین رفع تعهدات ارزی و مشکلات ناشی از آن را چالشی جدی برای اقتصاد برشمرد و خواستار اولویتبندی این مسئله توسط ستاد شد. روغنی بر لزوم برنامهریزی عملی برای حمایت واقعی از تولید تاکید کرد و پیشنهاد فعالسازی دبیرخانه این کارگروه در اتاق ایران را داد.
فرهاد آگاهی، نایبرئیس کمیسیون واردات اتاق ایران، یکی از چالشهای اصلی را در مسیر ثبت سفارشها دانست و خواستار تغییر رویکرد دستگاههای نظارتی در برخورد با فعالان اقتصادی شناسنامهدار شد که به دلیل محدودیتها یا عدم آگاهی از دستورالعملها دچار مشکل شدهاند. وی تاکید کرد که دولت نباید با بخش خصوصی واقعی برخورد تعزیراتی کند. نماینده ستاد مبارزه با قاچاق نیز اعلام کرد که این موضوع در دستور کار قرار گرفته و به زودی بر اساس مصوبه هیات وزیران حل خواهد شد.
در این نشست همچنین برداشتی سختگیرانه از تبصره ۴ ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز که تولیدکنندگان را درگیر دستگاههای نظارتی میکند، مورد انتقاد قرار گرفت و بر لزوم اصلاح آن تاکید شد. موسی احمدزاده، نایبرئیس انجمن واردکنندگان صنعت آرایشی و بهداشتی، بر ضرورت حرکت به سمت بهرهوری و کاهش بوروکراسی طولانی در ثبت بنگاههای اقتصادی تاکید کرد. وی اظهار داشت که ادبیات تولید و صادرات در کشور مشخص نیست و نقشه راهی وجود ندارد و مقابله با قاچاق باید از مسیر تشویق، نه تنبیه، بگذرد.
این کارگروه ابراز امیدواری کرد که با همفکری و همکاری بخش خصوصی و دولتی، بتواند گامهای مؤثری در راستای بهبود فضای کسبوکار، حمایت از تولید ملی و مبارزه پایدار با پدیده قاچاق بردارد.