شوک: نفت ایران به تاراج میرود! مافیای تحریم و تراستها در حال بلعیدن ثروت ملی.
تحریمهای نفتی، شوک ارزی و مدیریت ارز را به مهمترین چالشهای اقتصاد ایران تبدیل کرده است.
بررسی دادههای رسمی حاکی از آن است که صادرات نفت و گاز ایران در مقایسه با سالهای 1398 و 1399، رشدی بین دو تا 3.5 برابری را تجربه کرده است. با این حال، 10 ماهه ابتدایی سال جاری، یکی از پرنوسانترین دورهها برای اقتصاد کشور از حیث شوک ارزی محسوب میشود که این موضوع پرسشهایی را در پی داشته است.
افزایش قابل توجه صادرات نفت و گاز
آمارهای منتشر شده نشان میدهد که حجم صادرات نفت و گاز جمهوری اسلامی ایران نسبت به دوره مشابه در سالهای 1398 و 1399، جهشی چشمگیر داشته است. این افزایش به معنای فروش بیشتر منابع انرژی کشور در بازارهای جهانی است که در شرایط تحریمی، دستاورد مهمی تلقی میشود.
تناقض میان رشد صادرات و شوک ارزی
با وجود رشد چشمگیر در صادرات انرژی، اقتصاد ایران در 10 ماهه نخست سال جاری با شدیدترین شوک ارزی مواجه شده است. این وضعیت، یعنی افزایش فروش نفت و گاز در کنار تشدید بیثباتی ارزی، موجب نگرانیهایی در خصوص نحوه بازگشت درآمدهای حاصل از فروش و مدیریت منابع ارزی کشور شده است.
کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی به عدم شفافیت در فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات و نقش واسطهها در شرایط تحریم اشاره کرده و بر ضرورت نظارت دقیقتر بر این سازوکارها تاکید دارند. این نگرانیها حول محور سهم واسطهها و افرادی است که در فرآیند دور زدن تحریمها مشارکت دارند و این امکان وجود دارد که بخش قابل توجهی از درآمدهای ارزی به جای تزریق به اقتصاد ملی، به مقاصد دیگری هدایت شود.
این وضعیت دوگانه، یعنی افزایش صادرات در کنار شوکهای ارزی مکرر، چالش جدیدی را پیش روی سیاستگذاران اقتصادی قرار داده و لزوم بررسی عمیقتر سازوکارهای موجود برای بهینهسازی بهرهبرداری از درآمدهای نفتی و گازی را بیش از پیش آشکار میسازد.
