انقلاب در ترانزیت منطقه: خواف–هرات، شاهراهی که قواعد بازی را عوض میکند!
کریدور ریلی خواف-هرات؛ محرک اصلی توسعه ترانزیت کالا، تجارت ایران و افغانستان و تقویت ژئواکونومی منطقه
کریدور ریلی خواف–هرات، با جابجایی نزدیک به نیممیلیون تن کالا، جایگاه خود را به عنوان یکی از محورهای مهم ترانزیت منطقهای تثبیت کرده است. این مسیر در فاصله حدود ۴۰ روز مانده به پایان سال ۱۴۰۴، با ثبت رکوردی تازه در مبادلات ریلی ایران و افغانستان، ظرفیتهای بالای خود را به نمایش گذاشته است.
رشد چشمگیر حجم مبادلات و رکوردهای جدید
بر اساس اعلام مسئولان کنسرسیوم توسعه ریلی افغانستان، حجم حمل بار در این مسیر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۸ برابر شده و روندی کاملاً صعودی داشته است. میزان جابهجایی ماهانه کالا که در ابتدای سال حدود ۱۰ هزار تن بود، در دیماه به حدود ۹۰ هزار تن رسیده است. هدفگذاری انجامشده برای سال ۱۴۰۵، دستیابی به حمل ماهانه ۱۰۰ هزار تن و عبور از مرز یک میلیون تن در سال است که در صورت تحقق، این کریدور را در زمره مسیرهای پرحجم منطقه قرار خواهد داد.
حمایت دوجانبه و اهمیت راهبردی
افزایش توجه و حمایت مقامهای ایران و افغانستان نیز به توسعه این مسیر کمک شایانی کرده است. در ماههای گذشته، شماری از مسئولان ارشد حوزه حملونقل، صنعت و دیپلماسی از هر دو کشور از این خط ریلی بازدید کردهاند؛ موضوعی که نشاندهنده اهمیت راهبردی کریدور خواف–هرات در برنامههای اقتصادی و توسعهای دو طرف است.
دلایل توسعه و مکمل بودن مسیرها
کارشناسان، یکی از دلایل رشد اخیر این مسیر را تغییر الگوی تجارت افغانستان با پاکستان میدانند. با جابهجایی بخشی از مبادلات و ترانزیت کالا به سمت مسیر ایران، ظرفیت کریدور خواف–هرات بیش از پیش مورد استفاده قرار گرفته است. مسئولان تأکید دارند که افزایش نقش این خط ریلی به معنای تضعیف مرز دوغارون نیست و هر دو مسیر در تکمیل ظرفیتهای تجاری ایران نقش دارند.
توسعه ریلی در افغانستان و اتصال منطقهای
در داخل افغانستان نیز توسعه خطوط ریلی استاندارد ادامه دارد و پیشبینی میشود خط استاندارد تا ایستگاه لجستیکی رباطپریان در هرات تکمیل شود. استفاده از ریل استاندارد بینالمللی، امکان اتصال مؤثرتر به شبکه ریلی کشورهای دیگر را فراهم میکند و زمینه گسترش مسیر به سمت شمال افغانستان و مزار شریف را مهیا میسازد.
جایگاه کریدور در تجارت جهانی
کریدور خواف–هرات صرفاً یک مسیر دوجانبه نیست و در زنجیره تأمین کالا میان کشورهای مختلف از جمله برخی کشورهای آسیایی و اروپایی نقش ایفا میکند. همین موضوع، آن را به بخشی از شبکه ترانزیت گستردهتر شرق–غرب تبدیل کرده است.
مزیت ژئواکونومیک برای ایران
در سطح کلان، توسعه کریدورهای عبوری از ایران، از جمله محورهای شرق–غرب و شمال–جنوب، به عنوان یکی از مزیتهای ژئواکونومیک کشور شناخته میشود؛ مزیتی که میتواند سهم ایران از ترانزیت منطقهای را افزایش دهد و جایگاه کشور را در نقشه تجارت بینالملل تقویت کند.
