شوک بزرگ در ترانزیت منطقه؛ برگ برنده ۴۰ میلیونی افغانستان در دستان ایران!
ایران با تقویت کریدور افغانستان و همکاری با روسیه، نقش راهبردی خود را در ترانزیت کالا و صادرات سوخت به منطقه ارتقا میدهد.
تهران - یک کارشناس ترانزیت بینالمللی با اشاره به ظرفیتهای ژئوپلیتیکی ایران، مسیر ترانزیت کالا و سوخت از روسیه به افغانستان از طریق ایران را «فرصتی طلایی» برای توسعه همکاریهای ترانزیتی میان ایران و روسیه ارزیابی کرد. وی تأکید کرد که بازار ۴۰ میلیونی و واردات ۷ میلیارد دلاری افغانستان، مقصدی جذاب برای روسیه است و ایران میتواند با تثبیت این کریدور، سهم اقتصادی و نقش راهبردی خود را در منطقه تقویت کند.
افغانستان؛ مقصد جدید تجارت خارجی
سهیل مصباح، کارشناس ترانزیت بینالمللی، در گفتوگو با رسانهها اظهار داشت: افغانستان کشوری محصور در خشکی است که تنها از دو مسیر ایران یا پاکستان امکان دسترسی به آبهای آزاد را دارد. پس از درگیریهای نظامی و سیاسی میان پاکستان و طالبان، روند واردات و صادرات این کشور از بنادر پاکستان با مشکلات جدی مواجه شد. در پی این اختلالات، مقامات طالبان اعلام کردند که قصد دارند تجارت خارجی خود را از مسیر ایران انجام دهند؛ فرصتی بینظیر که میتواند سهم ایران از بارهای ترانزیتی افغانستان را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
دلایل روی آوردن روسیه به بازار افغانستان
مصباح با اشاره به تحولات بینالمللی پس از جنگ اوکراین تصریح کرد: روسیه پس از آغاز جنگ با اوکراین در سال ۲۰۲۲ و بروز مشکلات سیاسی و تجاری با اتحادیه اروپا، به دنبال یافتن بازارهای جدید برای محصولات صادراتی خود، بهویژه سوخت و محصولات پتروشیمی است. افغانستان با جمعیتی حدود ۴۰ میلیون نفر، تولید ناخالص داخلی نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار و حجم واردات حدود ۷ میلیارد دلار، بازاری جذاب برای توسعه تجارت روسیه به شمار میرود.
وی افزود: پس از خروج نیروهای آمریکایی و سقوط دولت پیشین افغانستان، این کشور به یکی از نقاط جذاب برای نفوذ سیاسی و اقتصادی روسیه تبدیل شده و مسکو نیز از جمله معدود کشورهایی است که طالبان را به رسمیت شناخته است. در چنین شرایطی، بهترین گزینه روسیه از نظر هزینه و زمان برای دسترسی به بازار افغانستان، استفاده از مسیر ایران است.
نقش محوری ایران در کریدور ترانزیتی
این کارشناس ترانزیت با اشاره به نمونههای عملی این همکاری گفت: صادرات سوخت از مسیر بندر امیرآباد ایران به هرات که اخیراً انجام شد، نمونهای روشن از تلاش روسها برای بهرهگیری از ظرفیتهای ترانزیتی ایران است. روسیه برای دسترسی به شهرهای اصلی افغانستان میتواند از مسیر دریای خزر، مرز آستارا یا مرزهای شرقی خزر محمولات خود را ارسال کند و جمهوری اسلامی ایران این توان را دارد که با استفاده از فرصت پیشآمده، این کریدور مهم را تثبیت کند.
چالشها و راهکارهای پیش رو
مصباح یادآور شد: کمبود ناوگان جادهای، شلوغی مرزهای ایران و افغانستان و عدم تکمیل خط ریلی میان دو کشور از جمله موانع جدی در مسیر تثبیت این کریدور است. وی تأکید کرد اگر در کوتاهمدت این مشکلات برطرف نشود، این فرصت نیز مانند تجربه تاریخی پس از فروپاشی شوروی از دست خواهد رفت و ایران باید رویکردی هوشمندانه برای حل این موانع اتخاذ کند.
منافع اقتصادی، سیاسی و امنیتی برای ایران
این کارشناس ترانزیت در ادامه بیان کرد: با شکلگیری و تثبیت کریدور ترانزیتی ایران - روسیه - افغانستان، از یک سو اقتصاد افغانستان به امنیت جمهوری اسلامی ایران وابسته میشود و این وابستگی میتواند طالبان را از اقدامات تنشزا بازدارد و از سوی دیگر، درآمدهای ناشی از ترانزیت کالا به افغانستان افزایش یافته و موجب توسعه شهرهای مرزی ایران و افغانستان خواهد شد. وی در پایان تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران میتواند با رویکردی هوشمندانه و با حل موانع موجود، از این فرصت ترانزیتی منافع اقتصادی، سیاسی و امنیتی قابل توجهی کسب کند و جایگاه خود را در معادلات ترانزیتی منطقه تقویت کند.