دلار میخکوب شد!
سیاست ارزی همتی: تکنرخی کردن ارز برای ثبات بازار سرمایه
بانک مرکزی امروز یکشنبه ۱۴ دی ماه ۱۴۰۴، نرخهای توافقی اسکناس و حواله دلار در بازار ارز تجاری را اعلام کرد. بر این اساس، نرخ اسکناس دلار ۱۳۱ هزار و ۶۲۴ تومان و نرخ حواله دلار ۸۴ هزار و ۸۳۳ تومان تعیین شد که نسبت به روز کاری قبل بدون تغییر بوده است.
روند کاهشی یورو؛ ثبات درهم امارات
در همین راستا، قیمت توافقی هر اسکناس یورو در مرکز مبادله ایران با کاهشی ۵۸ تومانی نسبت به روز کاری گذشته به ۱۵۴ هزار و ۳۹۴ تومان رسید. همچنین، نرخ حواله یورو نیز با ۳۷ تومان کاهش، ۹۹ هزار و ۵۰۸ تومان اعلام شد. درهم امارات متحده عربی نیز شاهد ثبات قیمتی بود و اسکناس آن ۳۵ هزار و ۸۴۰ تومان و حواله آن ۲۳ هزار و ۹۹ تومان معامله شد.
تحولات بازار غیررسمی ارز و همگرایی با نرخهای رسمی
همزمان با اعلام نرخهای رسمی، بررسی بازار غیررسمی ارز نشان میدهد که دلار در روز گذشته در کانال ۱۳۵ هزار تومان داد و ستد میشده است. این در حالی است که طی دو ماه گذشته، نرخ دلار آزاد حدود ۴۰ هزار تومان افزایش یافته و تا ۱۴۴ هزار و ۵۰۰ تومان نیز صعود کرده بود. همزمانی رشد نرخهای رسمی در مرکز مبادله و آغاز به کار «تالار دوم ارز تجاری» با انتصاب عبدالناصر همتی به ریاست کل بانک مرکزی، به کاهش بیسابقه شکاف نرخ بازار آزاد و رسمی تا حدود ۲ درصد در روز جاری منجر شده است. این روند نشان میدهد که بازار به سمت تکنرخی شدن ارز در حال حرکت است.
چشمانداز تکنرخی شدن ارز؛ سیاست جدید بانک مرکزی و تاکید دولت
سیاستگذار جدید بدون تعارف در حال پیادهسازی سازوکار «بازاریسازی» نرخهای مرجع است. این چرخش آشکار، اگرچه حذف رانت ارز چندنرخی را به دنبال دارد و سیگنالی قدرتمند برای جهش سودآوری شرکتهای صادراتمحور بورسی محسوب میشود، اما مدیریت شوک ناشی از آزادسازی نرخها و تبعات تورمی آن، نخستین و مهمترین آزمون دوره جدید بانک مرکزی خواهد بود.
در همین راستا، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در تاریخ ۱۱ دی ماه ۱۴۰۴ با تاکید بر حذف بسترهای فساد و تحقق عدالت اقتصادی، از عزم دولت برای حرکت به سوی تکنرخی شدن ارز و اصلاح شیوه تخصیص یارانهها خبر داد. وی توقف پرداخت ارز ترجیحی ۲۸ هزار تومانی و انتقال مستقیم یارانه به مصرفکننده نهایی را یک «جراحی بزرگ اقتصادی» برای مدیریت بهینه منابع ۱۸ میلیارد دلاری کشور و بازگرداندن حق واقعی به سفره مردم توصیف کرد.
نقشه راه عبدالناصر همتی برای ثبات اقتصادی
عبدالناصر همتی، رئیسکل جدید بانک مرکزی، همزمان با آغاز رسمی فعالیت خود در ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴، نقشه راه سیاستگذاری پولی و ارزی جدید را با محوریت «بازگشت ثبات به اقتصاد» ترسیم کرد. وی با نقد سیاستهای دستوری گذشته، از جایگزینی «دالان نرخ ارز» به جای تعیین نرخهای ثابت خبر داد تا از این طریق نوسانات هیجانی بازار مدیریت شود. اولویت بانک مرکزی از مداخلات مستقیم در بازار به سمت حفظ و تقویت ذخایر ارزی تغییر یافته و مدیریت بازار با تکیه بر اصول کارشناسی و تجربیات دوران تحریم انجام خواهد شد.
در حوزه ساختاری، همتی بر پایان دادن به دوران ارز چندنرخی و حذف رانتهای ناشی از ارز ترجیحی تاکید ویژه دارد و وعده داد که با حرکتی تدریجی به سمت تکنرخی کردن ارز، بساط فساد ارزی برچیده شود. همچنین، احیای شبکه صرافیها و حمایت عملی از بازار سرمایه در دستور کار قرار گرفته است. رئیسکل بانک مرکزی مهار تورم را وظیفه اصلی خود دانست و فعالیت بانکهای ناتراز را خط قرمز اعلام کرد و تصریح نمود که تصمیمات نهایی بر مبنای اصول علم اقتصاد و مصالح ملی اتخاذ خواهد شد.
سیگنالهای مثبت برای بورس از نرخ حواله دلار
جدیدترین آمار از معاملات بازار ارز حاکی از آن است که نرخ حواله دلار آمریکا که برای نخستینبار در تاریخ ۸ مهر ماه ۱۴۰۴ وارد کانال ۷۰ هزار تومان شده و کار خود را از نرخ ۷۰۱,۵۰۳ ریال آغاز کرده بود، اکنون به ۸۴۸,۳۳۰ ریال رسیده است؛ رویدادی که از منظر فعالان بورس، بهعنوان یک سیگنال مثبت بنیادی برای شرکتهای صادراتمحور تلقی میگردد. مقایسه روند ۶۰۰ روز کاری گذشته نشان میدهد نرخ حواله از ۳۹۲,۶۹۹ ریال به این سطح رسیده که معادل رشد بالغ بر ۱۱۶ درصدی (بیش از ۴۵ هزار تومانی) است.
از آنجا که بسیاری از شرکتهای بورسی، بهویژه در صنایع پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی، بخش عمده فروش خود را بر پایه نرخ ارز حوالهای انجام میدهند، تثبیت نرخ حواله در کانال ۸۰ هزار تومان (حتی با وجود ریزش نرخ بازار آزاد)، نشاندهنده افزایش درآمد ریالی حاصل از صادرات و در نتیجه، بهبود حاشیه سود عملیاتی این شرکتهاست. این رویداد میتواند زمینهساز افزایش انگیزه سرمایهگذاری در نمادهای مرتبط و تحرک بیشتر سمت تقاضا در بازار سرمایه شود.
شایان ذکر است طی بیش از ۷۰۰ روز کاری گذشته، قیمت اسکناس دلار از ۴۱۲,۹۹۷ ریال به ۱,۳۱۶,۲۴۴ ریال رسیده که بیانگر رشد بیش از ۲۱۸ درصدی (نزدیک به ۹۱ هزار تومانی) در این مدت است. در همین دوره، نرخ حواله دلار نیز رشدی بالغ بر ۱۱۶ درصد را تجربه کرده است.
تحلیل واکنش بازار سرمایه به تغییرات ارزی
ریزش سنگین بیش از ۱۰۰ هزار واحدی ۲ روز قبل شاخص کل بورس تهران که در واکنش به عقبنشینی دلار آزاد و شوک خبری بازگشت عبدالناصر همتی به بانک مرکزی رخ داد، بیش از آنکه ریشه در متغیرهای بنیادی داشته باشد، ناشی از غلبه هیجان فروش بر منطق تحلیلی است؛ چراکه در محاسبات واقعی سودآوری شرکتها، این «نرخ حواله» (که اکنون به مرز ۸۵ هزار تومان رسیده است) نقش تعیینکننده دارد، نه دلار غیررسمی که با خبر تغییر رئیسکل دچار ریزش روانی شده است. پیشبینی میشود با فروکش کردن غبار تغییرات مدیریتی و بازگشت تمرکز معاملهگران به واقعیتهای صورتهای مالی، این واکنش منفی هیجانی به زودی تعدیل شده و بازار مسیر خود را با ارزندگیِ نرخهای جدید هماهنگ کند.
