راز پنهان هزینه نیروگاه هستهای روسیه برای ترکیه: این ارقام شما را شوکه میکند!
تأخیر در ساخت نیروگاه هستهای آککویو ترکیه توسط روساتم روسیه، انتقاداتی را در پی داشته است.
پروژه نیروگاه هستهای آککویو در ترکیه، که با همکاری شرکت روساتم روسیه در حال ساخت است، بار دیگر در کانون توجه رسانهها و منتقدان قرار گرفته است. پس از تأخیر در بهرهبرداری فاز اول این نیروگاه، نشریات منتقد دولت ترکیه با مقایسه جزئیات قرارداد ساخت این نیروگاه با پروژه مشابه در مصر، ابهامات و انتقاداتی را درباره شرایط مالی و نحوه واگذاری آن مطرح کردهاند.
جزئیات پروژه نیروگاه هستهای آککویو
توافق اولیه برای ساخت نیروگاه هستهای آککویو در سال ۲۰۱۰ میان روسای جمهور وقت ترکیه، رجب طیب اردوغان، و روسیه، ولادیمیر پوتین، حاصل شد. بر اساس این توافق، شرکت دولتی روساتم مسئولیت ساخت این نیروگاه را در مرسین، واقع در سواحل جنوبی ترکیه، بر عهده گرفت. این نیروگاه شامل چهار راکتور ۱۲۰۰ مگاواتی است که طبق برنامه اولیه، قرار بود فاز اول آن در سال ۲۰۲۳ به شبکه تولید برق متصل شود و فازهای بعدی تا سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ تکمیل گردند.
تأخیر در بهرهبرداری و چالشها
با این حال، تکمیل فاز اول نیروگاه آککویو با تأخیر روبرو شد. مسائلی نظیر تحریمهای بینالمللی علیه روسیه از سوی آمریکا، جنگ اوکراین و برخی چالشهای دوجانبه میان آنکارا و مسکو در سالهای اخیر، به عنوان عوامل اصلی این تأخیر عنوان شدهاند. با وجود این موانع، اکنون اعلام شده است که فاز نخست نیروگاه آککویو در سال جاری میلادی به بهرهبرداری خواهد رسید.
انتقادات نشریات منتقد از قرارداد ترکیه و روسیه
همکاری ترکیه و روسیه در این پروژه از مدتها پیش مورد انتقاد محافل مخالف دولت ترکیه بوده است. در جدیدترین این انتقادات، نشریه «سوزجو»، که از نشریات مهم و منتقد دولت ترکیه محسوب میشود، در گزارشی مفصل به بررسی ابعاد قرارداد ساخت نیروگاه آککویو پرداخته و آن را با قرارداد مشابهی که روسیه برای مصر منعقد کرده است، مقایسه کرده است. این گزارش بر قیمت تمامشده و شرایط متفاوت برای دو کشور تمرکز دارد.
مقایسه قراردادهای هستهای ترکیه و مصر
بر اساس گزارش نشریه سوزجو، در حالی که روسیه به طور همزمان دو نیروگاه هستهای را برای ترکیه و مصر میسازد، تفاوتهای چشمگیری در فاکتورهای مالی و شرایط قراردادها به چشم میخورد. هزینه ساخت نیروگاه برای روسیه در پروژه ترکیه ۲۷.۳ میلیارد دلار و برای پروژه مصر ۲۸.۷ میلیارد دلار برآورد شده است.
طرف مصری برای نیروگاه خود که آن نیز به صورت «کلید تحویل» (Turnkey) است، بدهی خود را با نرخ بهره ۳ درصدی در مدت ۲۲ سال پرداخت میکند و حق استفاده و بهرهبرداری از نیروگاه نیز از روز اول فعالیت به طور کامل برای این کشور است. اما قرارداد ترکیه شرایط متفاوتی دارد؛ طرف ترک پولی به صورت مستقیم برای ساخت نیروگاه پرداخت نمیکند، بلکه در مدت ۶۰ سال متعهد به خرید برق از پیمانکار روس است. مبلغ تخمینی این خرید حدود ۲۰۷ میلیارد دلار برآورد شده که با کسر سرمایهگذاری اولیه ۲۷ میلیارد دلاری روسیه، حدود ۱۸۰ میلیارد دلار سود خالص برای این کشور به همراه خواهد داشت. پس از اتمام دوره ۶۰ ساله، عمر مفید نیروگاه نیز به پایان میرسد.
نحوه مشارکت نیروی کار ترک
علاوه بر ابهامات مالی، نحوه مشارکت مهندسان و نیروی کار ترک در این پروژه نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. گزارشهای منتشر شده در نشریات منتقد دولت حاکی از آن است که تاکنون از هیچ مهندس یا نیروی کار ترکیهای در بخشهای کلیدی یا اجرایی این نیروگاه استفاده نشده است، موضوعی که به نگرانیها درباره استقلال فنی و ظرفیتسازی داخلی دامن زده است.