رسوایی پشت پرده: مقام ارشد ترکمنستان مخفیانه با ترامپ دیدار کرد؛ معامله پنهان چه بود؟

«قربانقلی بردی‌محمداف»، رئیس پیشین و رئیس کنونی شورای مصلحت خلق ترکمنستان، در اواسط ماه فوریه سال جاری میلادی طی یک سفر پرابهام و پرحاشیه به ایالت فلوریدای آمریکا سفر کرده است. این سفر در اوج تحولات منطقه‌ای و رقابت فزاینده قدرت‌های جهانی در اوراسیا، توجه بسیاری از ناظران و کارشناسان مسائل بین‌الملل را به خود جلب کرده است.

سفر مرموز مقام عالی‌رتبه ترکمنستان به آمریکا

بر اساس گزارش‌های رسانه‌های غربی، بردی‌محمداف از شانزدهم تا هجدهم فوریه در ایالت فلوریدا حضور داشته است. این حضور یک مقام بلندپایه از آسیای مرکزی در خاک آمریکا، آن هم با سطح بالایی از پنهان‌کاری و بدون اطلاع‌رسانی شفاف، گمانه‌زنی‌های فراوانی را درباره اهداف و جزئیات آن برانگیخته است.

سکوت رسانه‌های دولتی و ابهامات پروازی

همانند بسیاری از رویدادهای مرتبط با مقامات عالی‌رتبه عشق‌آباد، رسانه‌های دولتی ترکمنستان در قبال این سفر نیز رویه سکوت و مدیریت قطره‌چکانی اطلاعات را در پیش گرفتند و تنها به انتشار گزارشی کوتاه و کلی اکتفا کردند. این رویکرد پنهان‌کارانه، بر ابهامات سفر افزود.

در همین حال، منابع هوانوردی و رسانه‌های محلی گزارش دادند که هواپیمای بوئینگ 777 تشریفاتی دولت ترکمنستان (با شناسه EZ-A780) که حامل بردی‌محمداف بوده، پس از ورود به فرودگاه بین‌المللی «فورت لادردیل-هالیوود» دچار نقص فنی احتمالی در تثبیت‌کننده افقی خود شده و برای چندین روز متوالی در پارکینگ فرودگاه آمریکایی زمین‌گیر شده است.

در پی این حادثه، یک فروند هواپیمای دولتی دیگر از نوع بوئینگ 737 (با شناسه EZ-A700) مستقیماً از عشق‌آباد، پایتخت ترکمنستان، به مقصد فلوریدا اعزام شد. این هواپیما پس از توقفی کوتاه برای سوخت‌گیری در گلاسکو اسکاتلند، به فلوریدا رسید. به نظر می‌رسد هدف از اعزام این هواپیما، جایگزینی و بازگرداندن مقام ارشد و هیئت همراه وی بوده است. این بوئینگ 737 پس از توقفی بسیار کوتاه در فلوریدا، مسیر بازگشت به سمت ترکمنستان را در پیش گرفت و در مسیر برگشت نیز برای سوخت‌گیری، توقف دیگری در مونیخ آلمان داشت.

تلاش آمریکا برای نفوذ در آسیای مرکزی

«آرون روزن»، رئیس شورای امور جهانی میامی، این سفر را هم‌زمان با تشدید تلاش‌ها و تجدید توجه آمریکا به منطقه استراتژیک آسیای مرکزی دانست. وی خاطرنشان کرد که این منطقه به دلیل برخورداری از منابع غنی انرژی، به‌ویژه گاز طبیعی، و موقعیت ژئوپلیتیکی بی‌نظیر، از اهمیت راهبردی بالایی برای واشنگتن برخوردار است.

به گفته این تحلیلگر آمریکایی، واشنگتن در سال‌های اخیر همواره تلاش کرده است تا جای پای خود را در این منطقه حساس محکم کند. بیانیه‌های اخیر صادر شده از سوی نهادهای دیپلماتیک و وزارت امور خارجه ترکمنستان که در آن‌ها بر اهمیت تداوم گفت‌وگو با واشنگتن تاکید شده است، مؤید این تلاش‌ها و بهره‌گیری آمریکا از دیپلماسی انرژی برای قرار دادن کشورهای این منطقه در مدار منافع خود است.

هم‌زمانی معنادار با حضور ترامپ در فلوریدا

یکی از جنجالی‌ترین و مهم‌ترین ابعاد این سفر که به شدت مورد توجه رسانه‌های آمریکایی قرار گرفت، هم‌زمانی حضور بردی‌محمداف در فلوریدا با تعطیلات پایان هفته «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در اقامتگاه شخصی‌اش «مارالاگو» بود. نکته حائز اهمیت این است که این اقامتگاه مجلل، تنها در فاصله حدود 45 دقیقه رانندگی از فرودگاه بین‌المللی فورت لادردیل-هالیوود قرار دارد؛ همان فرودگاهی که هواپیمای حامل مقام ارشد ترکمنستانی در آن به زمین نشسته بود.

تصاویر و ویدئوهای منتشر شده توسط شبکه خبری محلی «لوکال 10 نیوز» (Local 10 News) از استقرار تدابیر شدید امنیتی در اطراف فرودگاه حکایت داشت. در این تصاویر، لحظه سوار شدن یک مسافر «بسیار ویژه» و مقامات عالی‌رتبه به هواپیمای بوئینگ 777 (که پس از چند روز توقف پرحاشیه) پیش از ترک نهایی خاک فلوریدا ثبت شده است. این هم‌زمانی مکانی و زمانی، شایعاتی را درباره احتمال برگزاری یک نشست محرمانه میان این چهره قدرتمند آسیای مرکزی و مقامات ارشد آمریکایی، به ویژه شخص ترامپ، تقویت کرده است.

رازگشایی نامشخص از اهداف سفر

تا به این لحظه، مقامات رسمی و دستگاه دیپلماسی ترکمنستان هیچ‌گونه اطلاعات موثق و رسمی درباره اهداف واقعی و پشت پرده سفر قربانقلی بردی‌محمداف به آمریکا منتشر نکرده‌اند. لازم به ذکر است که در حال حاضر، «سردار بردی‌محمداف»، فرزند قربانقلی بردی‌محمداف، منصب ریاست‌جمهوری ترکمنستان را بر عهده دارد، اما پدر وی به عنوان رئیس شورای مصلحت خلق، همچنان به عنوان معمار اصلی سیاست‌های کلان عشق‌آباد، به ویژه در تنظیم روابط با کشورهای غربی نظیر آمریکا، ایفای نقش می‌کند و حضور وی در خاک آمریکا با چنین شرایط مبهمی، مسلماً پیامدهای خاص خود را در معادلات ژئوپلیتیک آسیای مرکزی به دنبال خواهد داشت.