رمزگشایی از سفر مشکوک مقام ترکمنستان به آمریکا: آیا ترامپ در قلب یک توطئه است؟
سفر پرابهام بردیمحمداف به آمریکا؛ معمای دیپلماسی ترامپ در آسیای مرکزی
«قربانقلی بردیمحمداف»، رئیسجمهور پیشین ترکمنستان و رئیس کنونی شورای مصلحت خلق این کشور، طی یک سفر پرابهام از شانزدهم تا هجدهم فوریه سال جاری میلادی، به ایالت فلوریدای آمریکا سفر کرده است. این سفر در مقطعی حساس از تحولات منطقهای و رقابت قدرتهای بزرگ در اوراسیا انجام شده و بهدلیل سطح بالای پنهانکاری، توجه بسیاری از ناظران سیاسی و کارشناسان مسائل بینالملل را به خود جلب کرده است.
سفر پرابهام مقام ارشد ترکمنستانی به آمریکا
سفر این مقام عالیرتبه از آسیای مرکزی به خاک آمریکا، موجی از گمانهزنیها را در محافل خبری به راه انداخته است. بردیمحمداف که در حال حاضر عالیترین نهاد نمایندگی و تصمیمگیری در ساختار سیاسی ترکمنستان را بر عهده دارد، در شرایطی به فلوریدا سفر کرده که ابهامات زیادی پیرامون اهداف و جزئیات آن وجود دارد.
سکوت رسانهای و ابهامات دیپلماتیک
همانند بسیاری از رویدادهای مرتبط با مقامات عالیرتبه عشقآباد، رسانههای دولتی ترکمنستان در قبال این سفر رویه سکوت را در پیش گرفتند. دستگاه رسانهای دولت ترکمنستان از ارائه هرگونه جزئیات درباره برنامههای کاری، اهداف و دیدارهای احتمالی این مقام ارشد خودداری کرده و پوشش خبری این رویداد مهم دیپلماتیک را تنها به انتشار یک گزارش کوتاه، کلی و بدون محتوای مشخص محدود ساخت. این رویکرد پنهانکارانه، موجب تقویت این باور شده که اهداف پشت پردهای در این ماموریت وجود دارد که مقامات عشقآباد تمایلی به افشای آن ندارند.
حواشی فنی پرواز و اعزام هواپیمای جایگزین
بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابع هوانوردی و رسانههای محلی، بردیمحمداف سوار بر یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۷۷ متعلق به ناوگان تشریفاتی دولت ترکمنستان (با شناسه پروازی EZ-A780) وارد فرودگاه بینالمللی «فورت لادردیل-هالیوود» در ایالت فلوریدا شد. با این حال، خبرنگاران محلی و ناظران ترافیک هوایی گزارش دادند که تثبیتکننده افقی این هواپیما احتمالاً دچار آسیبدیدگی و نقص فنی شده و به همین دلیل، برای چندین روز متوالی در پارکینگ فرودگاه آمریکایی زمینگیر شد.
در پی این اتفاق، یک فروند هواپیمای دولتی دیگر از نوع بوئینگ ۷۳۷ (با شماره ثبت EZ-A700) مستقیماً از مبدأ عشقآباد به پرواز درآمد. این هواپیما پس از یک توقف کوتاه در گلاسکو برای سوختگیری، مسیر خود را به سمت فلوریدا ادامه داد. به نظر میرسد هدف از اعزام این هواپیما، جایگزینی و بازگرداندن مقام ارشد و هیئت همراه وی بوده است. این بوئینگ ۷۳۷ پس از توقفی بسیار کوتاه در فلوریدا، مسیر بازگشت به ترکمنستان را در پیش گرفت و در مسیر برگشت نیز برای سوختگیری در مونیخ آلمان توقف داشت.
تلاش آمریکا برای گسترش نفوذ در آسیای مرکزی
«آرون روزن»، رئیس شورای امور جهانی میامی، در تحلیل این رویداد خاطرنشان کرد که سفر این مقام ارشد ترکمنستانی، با تشدید تلاشها و تجدید توجه آمریکا به منطقه استراتژیک آسیای مرکزی همزمان شده است. واشنگتن در سالهای اخیر همواره تلاش کرده تا جای پای خود را در این منطقه حساس محکم کند. به گفته روزن، آسیای مرکزی به دلیل برخورداری از منابع عظیم انرژی (به ویژه گاز طبیعی)، موقعیت ژئوپلیتیکی بینظیر و ملاحظات پیچیده امنیتی، از اهمیت راهبردی بالایی برای سیاستمداران در آمریکا برخوردار است.
این تحلیلگر آمریکایی همچنین به بیانیههای اخیر صادر شده از سوی نهادهای دیپلماتیک ترکمنستان اشاره کرد که در آنها بر اهمیت تداوم گفتوگو با واشنگتن به منظور توسعه روابط دوجانبه سازنده تاکید شده بود. این مواضع نشان میدهد که آمریکا با بهرهگیری از دیپلماسی انرژی، در تلاش است تا کشورهای این منطقه را به تدریج در مدار منافع واشنگتن قرار دهد.
همزمانی معنادار با حضور ترامپ در فلوریدا
یکی از جنجالیترین و مهمترین ابعاد این سفر، همزمانی حضور بردیمحمداف در فلوریدا با تعطیلات پایان هفته «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور پیشین آمریکا، در اقامتگاه شخصیاش در «مارالاگو» بود. این اقامتگاه مجلل، تنها در فاصله حدود ۴۵ دقیقه رانندگی از فرودگاه بینالمللی فورت لادردیل-هالیوود قرار دارد؛ همان فرودگاهی که هواپیمای حامل مقام ارشد ترکمنستانی در آن به زمین نشسته بود.
تصاویر و ویدئوهای منتشر شده توسط شبکه خبری محلی «لوکال ۱۰ نیوز» نشاندهنده استقرار تدابیر شدید امنیتی در اطراف فرودگاه بود. در این تصاویر، لحظه سوار شدن یک مسافر بسیار ویژه و مقامات عالیرتبه به هواپیمای بوئینگ ۷۷۷ پیش از ترک فرودگاه ثبت شده است. این همزمانی مکانی و زمانی، شایعاتی را درباره احتمال برگزاری یک نشست محرمانه میان این چهره قدرتمند آسیای مرکزی و مقامات ارشد آمریکایی، به ویژه شخص ترامپ، تقویت کرده است.
نقش بردیمحمداف در سیاست خارجی ترکمنستان
تا به این لحظه، مقامات رسمی و دستگاه دیپلماسی ترکمنستان هیچگونه اطلاعات موثق و رسمی درباره اهداف واقعی و پشت پرده سفر قربانقلی بردیمحمداف به آمریکا منتشر نکردهاند. با وجود اینکه در حال حاضر «سردار بردیمحمداف»، فرزند وی، منصب ریاستجمهوری ترکمنستان را بر عهده دارد، قربانقلی بردیمحمداف به عنوان رئیس شورای مصلحت خلق، همچنان به عنوان معمار اصلی سیاستهای کلان عشقآباد، به ویژه در تنظیم روابط با کشورهای غربی نظیر آمریکا، ایفای نقش میکند. حضور وی در خاک آمریکا با چنین شرایط مبهمی، مسلماً پیامدهای خاص خود را در معادلات ژئوپلیتیک آسیای مرکزی به دنبال خواهد داشت.
