راز ۱۱۱ میلیارد دلاری یارانه انرژی: ۴۵۰ دلار از پول پنهان شما کجاست؟

یارانه پنهان انرژی در اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۱۱ میلیارد دلار رسیده است. این رقم قابل توجه که عمدتاً ناشی از شکاف میان قیمت‌های داخلی حامل‌های انرژی و نرخ‌های مرجع بین‌المللی است، پیامدهای گسترده‌ای بر ساختار مالی دولت، تخصیص منابع و توزیع ثروت در کشور دارد.

ابعاد گسترده یارانه پنهان انرژی

بر اساس برآوردهای صورت گرفته، مبلغ ۱۱۱ میلیارد دلار یارانه پنهان انرژی در سال جاری، بار مالی سنگینی را بر دوش اقتصاد کشور تحمیل می‌کند. این سیاست حمایتی که برای دهه‌ها ادامه داشته، آثار عمیقی بر بودجه دولت، نحوه تخصیص منابع و چگونگی توزیع درآمد در جامعه برجای گذاشته است.

توزیع این حجم عظیم یارانه پنهان به معنای آن است که به ازای هر شهروند ایرانی، سالانه حدود ۴۵۰ دلار یارانه انرژی به صورت غیرمستقیم پرداخت می‌شود که نشان‌دهنده مقیاس وسیع این کمک مالی در سطح فردی است.

ریشه‌ها و چالش‌های اصلاحات

استمرار شکاف قیمتی میان بهای انرژی در داخل کشور و قیمت‌های جهانی، از عوامل اصلی شکل‌گیری و پایداری این حجم از یارانه پنهان است. با وجود آنکه قوانین بالادستی بر لزوم اصلاح تدریجی و هدفمند قیمت حامل‌های انرژی تأکید دارند، اما اجرای این اصلاحات در عمل با چالش‌های جدی روبه‌رو بوده و بار مالی سنگینی را به اقتصاد کشور تحمیل کرده است.

عدم پیشرفت کافی در این زمینه، نه تنها به ناترازی بودجه‌ای و عدم تخصیص بهینه منابع منجر می‌شود، بلکه می‌تواند به مصرف بی‌رویه انرژی و افزایش فشار بر بخش‌های مختلف اقتصادی دامن بزند.