خط قرمز بانک مرکزی برای بانکها: هیچ وامی بدون پیامک صادر نمیشود!
بانک مرکزی شفافیت و حمایت از مشتری در تسهیلات بانکی را طبق قانون برنامه هفتم، با تأیید پیامکی از طریق سامانه سمات تضمین میکند.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای تکالیف قانونی مندرج در قانون برنامه هفتم پیشرفت، تدابیر جدیدی را برای اطمینان از اطلاع و تأیید مشتریان در فرآیند اعطای تسهیلات اتخاذ کرده است. بر این اساس، ثبت هرگونه وام بدون آگاهی و تأیید پیامکی مشتری از این پس امکانپذیر نخواهد بود. این اقدام با راهاندازی سرویس جدیدی در سامانه اطلاعات تسهیلات و تعهدات بانکی (سمات) محقق شده است.
جزئیات سامانه جدید و پشتوانه قانونی
بانک مرکزی با پیادهسازی سرویس "ارائه شماره پیگیری موقت تسهیلات" (معروف به سرویس صفر) در سامانه سمات، امکان ارتباط مستقیم با تسهیلاتگیرندگان را فراهم آورده است. طبق این سازوکار، پس از عملیاتی شدن این سرویس توسط بانکها و مؤسسات اعتباری، بانک مرکزی رأساً با ارسال پیامکی حاوی اطلاعات کلی قرارداد تسهیلات به مشتری، نسبت به دریافت تأیید یا عدم تأیید وی اقدام خواهد کرد.
این بخشنامه پیرو بخشنامه شماره 176447/04 مورخ 19/07/1404 و در راستای اجرای تکلیف مقرر در ردیف 2 از بند (ت) ماده 10 قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت صادر شده است. ماده مذکور تصریح میکند: «اعطای شناسه یکتای سمات منوط به تأیید طرف قرارداد در آن سامانه است. متن قرارداد ثبت شده در این سامانه و اقساط پرداخت شده، سررسید نشده و معوق باید همواره برای طرف قرارداد قابل مشاهده باشد. در همین راستا بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است ظرف یکسال از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون زیرساخت لازم برای اجرای حکم این جزء را فراهم کند».
نحوه عملکرد و فرآیند تاییدیه پیامکی
نحوه کارکرد سرویس جدید بدین شکل است که در زمان تصمیم بانک برای اعطای تسهیلات به مشتری متقاضی، بانک عامل موظف است سرویس ارائه شماره پیگیری موقت را فراخوانی و فیلدهای اطلاعاتی آن را تکمیل و به سامانه سمات ارسال کند. در این مرحله، اطلاعاتی از جمله شماره تلفن همراه مشتری (که باید در سامانههای داخلی بانک متعلق به شخص حقیقی یا شخص صاحب امضاء مجاز مربوط به شخص حقوقی بوده و قابل استعلام از سامانه شاهکار باشد) و سایر جزئیات مربوط به قرارداد تسهیلاتی از مؤسسه اعتباری دریافت میشود.
سپس سامانه سمات، با اجرای فرآیند OTP (رمز یکبار مصرف) و ارسال پیامک حاوی اطلاعات کلی تسهیلات به شماره همراه ثبتشده، مستقیماً از مشتری درخواست تأیید یا عدم تأیید مفاد قرارداد را خواهد کرد. لازم به ذکر است که ارائه شماره پیگیری سمات، مشروط به عدم وجود هیچگونه محدودیت ناشی از کنترلهای سیستمی سمات (مانند بدحسابی، چک برگشتی یا گواهی مالیاتی موضوع ماده 186 قانون مالیاتهای مستقیم) برای مشتری و اخذ تأییدیه پیامکی با سرشماره بانک مرکزی از وی خواهد بود.
الزام شبکه بانکی و زمانبندی اجرا
با عنایت به مفاد قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت در این خصوص، مدیران عامل شبکه بانکی کشور موظفند حداکثر تا یک ماه پس از دریافت این بخشنامه، نسبت به پیادهسازی وبسرویس اخذ شماره پیگیری موقت بر اساس مستندات فنی ارائهشده اقدام کرده و آمادگی بانک خود را برای بهرهبرداری از سرویس مذکور به صورت کتبی به بانک مرکزی اعلام کنند.
شایان ذکر است که امکان دسترسی مؤسسات اعتباری به وبسرویس مذکور در محیط تست سامانه سمات از تاریخ 30/10/1404 فراهم شده است.
