شوک اقتصادی: کارگران دستمزد نقدی نمیخواهند، سبد کالا مطالبه کردند!
کانون عالی کارگران حداقل دستمزد را عامل فقر کارگری و ناکافی برای سبد معیشت دانست.
سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران، طی یادداشتی ضمن انتقاد شدید از سبد معیشت کنونی که مبنای تعیین حداقل دستمزد کارگران قرار میگیرد، آن را غیرواقعی و ناکافی برای تأمین زندگی شرافتمندانه دانست.
وی با اشاره به عدم تطابق سبد معیشت با واقعیتهای بازار و همچنین نادیده گرفتن بخشهایی از همان محاسبات ناقص در تعیین دستمزد، هشدار داد که این رویه به نهادینهسازی فقر در میان جامعه کارگری منجر میشود.
شکاف عمیق میان دستمزد و هزینههای زندگی
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران تأکید کرد که در حالی که هزینه حداقلی یک خانوار کارگری در سال ۱۴۰۴ به ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان رسیده است، تعیین و پرداخت دستمزدی در حدود ۱۲ میلیون تومان، به معنای نهادینهکردن فقر است و نه مدیریت آن.
گلپور سبد معیشت را ابزاری برای تضمین بقا، کرامت و بازتولید نیروی کار دانست و نه توجیهی برای کاهش قدرت خرید. وی در پیشنهادی قابل تأمل عنوان کرد: اگر سیاستگذار معتقد است این سبد واقعبینانه است، پیشنهاد میکنم همین اقلام را ماهانه بهجای دستمزد نقدی به کارگران تحویل دهد.
وی تصریح کرد که مشکل امروز کارگران «زیاد خواستن» نیست، بلکه کوچکسازی نظاممند سفرهای است که دیگر چیزی برای حذف ندارد.
ترکیب و سهم اقلام در سبد معیشت کارگری
مطابق محاسبات جدول کمیته مزد شورای عالی کار برای یک خانوار ۳.۳ نفره، سهم گروههای کالایی و خدماتی در سبد معیشت به شرح زیر است:
- نان، برنج، گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات، حبوبات، روغن، قند و شکر، میوه، سبزی: ۳۰ تا ۳۵ درصد
- مسکن (اجاره، شارژ، آب، برق، گاز): ۳۵ تا ۴۵ درصد (بالاترین سهم)
- پوشاک و کفش (فصلی، لباس کار): ۵ تا ۷ درصد
- بهداشت و درمان (دارو، ویزیت، درمان سرپایی): ۷ تا ۹ درصد
- حمل و نقل (رفت و آمد درون شهری): ۵ تا ۶ درصد
- ارتباطات (تلفن، اینترنت): ۲ تا ۳ درصد
- آموزش و سایر خدمات (آموزش حداقلی، لوازم ضروری خانه، هزینههای پیشبینی نشده): ۵ تا ۷ درصد
این ارقام بر اساس حداقل نیازهای کالری و غیرکالری برای یک خانوار استاندارد توسط کمیته مزد محاسبه شدهاند. گروه مسکن با اختصاص بالاترین سهم، نشاندهنده فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوارهای کارگری است.
نواقص اساسی در سبد معیشت: غیاب نیازهای حیاتی
گلپور با اشاره به مواردی که در این سبد لحاظ نشدهاند، تأکید کرد که این سبد حتی حداقلهای یک زندگی شرافتمندانه را نیز پوشش نمیدهد. اقلام و خدماتی که در این سبد نادیده گرفته شدهاند، شامل پسانداز، اقساط (وام و بدهیها)، درمانهای تخصصی و بلندمدت، تفریح واقعی (فراغت و استراحت)، هزینههای مربوط به ازدواج، هزینههای فرزندآوری و هزینههای مربوط به سالمندی است.
وی در پایان تصریح کرد که سبد معیشت کنونی صرفاً تلاش میکند تا نیازهای اولیه زیر خط فقر مطلق را پوشش داده و امکان حضور فعال فرد در جامعه را فراهم آورد، اما کاستیهای اساسی در تأمین رفاه و کرامت انسانی دارد و به تنهایی تأمینکننده زندگی شرافتمندانه برای خانوار کارگری نیست.
