خبر فوری و شوکه کننده: دلار آزاد دیگر 'غیررسمی' نیست! نرخ دولتی ۱۳۱ هزار تومان را رد کرد!
بانک مرکزی در پی تکنرخی کردن ارز؛ از همتی تا بورس و یارانه ارزی
تهران، ۱۱ دی ۱۴۰۴ – بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، امروز پنجشنبه ۱۱ دی ماه ۱۴۰۴، نرخهای توافقی اسکناس و حواله دلار در بازار ارز تجاری را اعلام کرد. بر این اساس، هر اسکناس دلار به قیمت ۱۳۱ هزار و ۶۲۴ تومان و هر حواله دلار به قیمت ۸۴ هزار و ۸۳۳ تومان مبادله شد که نسبت به روز کاری قبل، افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است.
آخرین نرخ ارزهای توافقی در مرکز مبادله
بر اساس اعلام بانک مرکزی، نرخ اسکناس دلار در تالار دوم مرکز مبادله ایران با افزایش ۵۴۱۴ تومانی نسبت به روز گذشته به ۱۳۱ هزار و ۶۲۴ تومان و نرخ حواله دلار با افزایش ۷۷۹ تومانی به ۸۴ هزار و ۸۳۳ تومان رسید.
در همین راستا، قیمت هر اسکناس یورو در تالار دوم با رشد ۵۹۶۲ تومانی به ۱۵۴ هزار و ۴۵۲ تومان و نرخ حواله یورو با افزایش ۶۵۴ تومانی به ۹۹ هزار و ۵۴۶ تومان مبادله شد. همچنین، اسکناس و حواله درهم امارات نیز به ترتیب با افزایش ۱۴۷۴ و ۲۱۲ تومانی نسبت به روز کاری قبل، به ۳۵ هزار و ۸۴۰ تومان و ۲۳ هزار و ۹۹ تومان رسید.
نرخهای اعلامی برای اسکناس و حواله ارز، بر پایه معاملات انجام شده توسط بانکها و صرافیهای عامل در سامانههای ارزی در روز کاری قبل محاسبه میشوند. نرخ حواله کالاهای اساسی و ضروری نیز کماکان بر اساس دلار ۲۸۵ هزار ریالی تعیین میگردد.
بررسی بازار آزاد و همگرایی بیسابقه نرخها
بازار ارز آزاد در روزهای گذشته نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده و نرخ دلار در کانال ۱۳۴ هزار تومان معامله میشد، در حالی که طی دو ماه گذشته حدود ۴۰ هزار تومان افزایش یافته و تا ۱۴۴ هزار و ۵۰۰ تومان نیز رسیده بود. این همزمانی رشد نرخهای رسمی در مرکز مبادله و آغاز به کار «تالار دوم ارز تجاری» با تایید ریاست عبدالناصر همتی بر بانک مرکزی، معنای جدیدی یافته است.
در تحولی چشمگیر، شکاف میان نرخ بازار آزاد و نرخ رسمی به حدود ۲ درصد کاهش یافته که نشان میدهد بازار عملاً به استقبال سیاست تکنرخی شدن ارز توسط رئیسکل جدید رفته است. این رویکرد جدید بانک مرکزی، به معنی پیادهسازی سازوکار «بازاریسازی» نرخهای مرجع است که پیش از این هرگونه برنامه برای آن رد میشد.
دولت و بانک مرکزی: عزم جدی برای تکنرخیسازی ارز
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، امروز پنجشنبه ۱۱ دی ۱۴۰۴، بر عزم دولت برای حرکت به سوی تکنرخی شدن ارز و اصلاح شیوه تخصیص یارانهها تاکید کرد. وی هدف این تغییرات را حذف بسترهای فساد و تحقق عدالت اقتصادی دانست.
رئیسجمهور با اشاره به توقف پرداخت ارز ترجیحی ۲۸ هزار تومانی به ابتدای زنجیره واردات و تولید، اعلام کرد که یارانه ارزی مستقیماً به انتهای زنجیره و مصرفکننده نهایی منتقل خواهد شد. پزشکیان، نظام چندنرخی ارز را عامل اصلی رانت، قاچاق و بهرهمندی ناعادلانه ثروتمندان از منابع عمومی دانست و این تغییر رویکرد را یک «جراحی بزرگ اقتصادی» برای مدیریت بهینه منابع ۱۸ میلیارد دلاری کشور و بازگرداندن حق واقعی به سفره مردم توصیف کرد.
جزئیات نقشه راه همتی در بانک مرکزی
عبدالناصر همتی، رئیسکل جدید بانک مرکزی، همزمان با آغاز رسمی فعالیت خود در روز چهارشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۴، نقشه راه سیاستگذاری پولی و ارزی جدید را با محوریت «بازگشت ثبات به اقتصاد» ترسیم کرد. وی با نقد سیاستهای دستوری گذشته، از جایگزینی «دالان نرخ ارز» به جای تعیین نرخهای ثابت خبر داد تا نوسانات هیجانی بازار مدیریت شود.
بر اساس این رویکرد، اولویت بانک مرکزی از مداخلات مستقیم در بازار به سمت حفظ و تقویت ذخایر ارزی تغییر یافته و مدیریت بازار با تکیه بر اصول کارشناسی و تجربیات دوران سخت تحریم انجام خواهد شد. همتی بر پایان دادن به دوران ارز چندنرخی و حذف رانتهای ناشی از ارز ترجیحی تاکید ویژه داشت و وعده داد که با حرکتی تدریجی به سمت تکنرخی کردن ارز، بساط فساد ارزی برچیده شود. همچنین، احیای شبکه صرافیها و حمایت عملی از بازار سرمایه در دستور کار قرار گرفته است.
وی مهار تورم را وظیفه اصلی بانک مرکزی دانست و فعالیت بانکهای ناتراز را «خط قرمز» خود اعلام کرد و آنها را عامل اصلی تورم معرفی کرد. همتی با تاکید بر استقلال رای بانک مرکزی در تصمیمگیریهای تخصصی، تصریح کرد که تصمیمات نهایی بر مبنای اصول علم اقتصاد و مصالح ملی اتخاذ خواهد شد تا ثبات و آرامش به بازارهای مالی کشور بازگردد.
پیامدهای بورسی افزایش نرخ حواله دلار
جدیدترین آمار از معاملات بازار ارز نشان میدهد که نرخ حواله دلار آمریکا که از تاریخ ۸ مهر ۱۴۰۴ وارد کانال ۷۰ هزار تومان (۷۰۱,۵۰۳ ریال) شده بود، اکنون به ۸۴۸,۳۳۰ ریال رسیده است. این رشد بالغ بر ۱۱۶ درصدی (بیش از ۴۵ هزار تومانی) طی ۶۰۰ روز کاری گذشته، از منظر فعالان بورس، سیگنالی مثبت و بنیادی برای شرکتهای صادراتمحور محسوب میشود.
با توجه به اینکه بسیاری از شرکتهای بورسی، به ویژه در صنایع پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی، بخش عمده فروش خود را بر پایه نرخ ارز حوالهای انجام میدهند، تثبیت نرخ حواله در کانال ۸۰ هزار تومان، نشاندهنده افزایش درآمد ریالی حاصل از صادرات و بهبود حاشیه سود عملیاتی این شرکتهاست. این رویداد میتواند به افزایش انگیزه سرمایهگذاری و تحرک بیشتر در بازار سرمایه منجر شود.
این صعود معنادار نرخ رسمی در حالی رقم خورده است که رئیس پیشین بانک مرکزی، محمدرضا فرزین، پیش از این بارها بر سیاست تثبیت تاکید داشت و افزایش نرخ ارز را عامل انتقال تورم به کالاها و خدمات میدانست. اما واقعیت بازار نشان داد که فشار متغیرهای کلان اقتصادی بر سیاستهای دستوری غلبه کرده است. همچنین، افزایش قیمت اسکناس دلار طی بیش از ۷۰۰ روز کاری گذشته از ۴۱۲,۹۹۷ ریال به ۱,۳۱۶,۲۴۴ ریال، بیانگر رشد بیش از ۲۱۸ درصدی است که خود نشاندهنده رشد بیشتر نرخ حواله نسبت به اسکناس و کاهش شکاف میان این دو نرخ است.
ریزش سنگین شاخص کل بورس تهران در پی عقبنشینی دلار آزاد و خبر بازگشت عبدالناصر همتی به بانک مرکزی، بیشتر ریشه در هیجان فروش داشت تا متغیرهای بنیادی. چراکه در محاسبات واقعی سودآوری شرکتها، نرخ حواله نقش تعیینکننده دارد، نه دلار غیررسمی. پیشبینی میشود با فروکش کردن غبار تغییرات مدیریتی و بازگشت تمرکز معاملهگران به واقعیتهای صورتهای مالی، این واکنش منفی هیجانی به زودی تعدیل شده و بازار مسیر خود را با ارزندگی نرخهای جدید هماهنگ کند.
