قطعی اینترنت؛ خسارتی فراتر از عدد برای اقتصاد دیجیتال ایران
اختلال و قطعیهای پیدرپی اینترنت در هفتههای اخیر، از یک مسئله فنی عبور کرده و به بحرانی اثرگذار بر اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شده است. دادهها و اظهارات رسمی نشان میدهد این وضعیت، روزانه هزاران میلیارد تومان خسارت به اقتصاد وارد میکند؛ خسارتی که بخش قابلتوجهی از آن متوجه کسبوکارهای آنلاین و بازار تبلیغات دیجیتال است؛ بازاری که بازیگرانی مانند
فشار خاموشی بر شریان اقتصاد دیجیتال
بررسی دادههای منتشرشده در رسانههای رسمی و اقتصادی نشان میدهد قطعی اینترنت، یکی از پرهزینهترین اختلالهای زیرساختی سالهای اخیر بوده است. بر اساس اظهارات وزیر ارتباطات، هر روز قطعی یا اختلال اینترنت حدود ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور خسارت وارد میکند؛ رقمی که نزدیک به ۵۰۰ میلیارد تومان آن مستقیماً به هسته اقتصاد دیجیتال مربوط میشود. این بخش شامل تجارت الکترونیک، تبلیغات دیجیتال، پلتفرمهای محتوامحور و خدمات دادهمحور است؛ حوزههایی که بدون اتصال پایدار عملاً امکان فعالیت مؤثر ندارند.
کسبوکارهای آنلاین در خط مقدم آسیب
با تداوم این وضعیت، برخی برآوردها حاکی از آن است که تنها در ۱۸ روز اختلال گسترده، مجموع خسارت اقتصادی به حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. معاون سیاستگذاری اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز اعلام کرده کسبوکارهای آنلاین روزانه بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان زیان میبینند. در این میان، بخش تبلیغات دیجیتال، گردشگری آنلاین و فروشگاههای اینترنتی بیشترین آسیب را متحمل شدهاند؛ چراکه مدل درآمدی آنها وابستگی مستقیم به دسترسی مداوم کاربران دارد.
برخی گزارشهای رسانهای حتی از زیانهایی تا ۳.۸ هزار میلیارد تومان در روز برای اقتصاد دیجیتال خبر میدهند و مجموع این خسارات را تا پایان دیماه بیش از ۴۰ همت برآورد کردهاند.
روایت بازار تبلیغات از زبان تپسل
در همین زمینه، هادی شریفی، مدیرعامل تپسل، با اشاره به تجربه مستقیم این پلتفرم از پیامدهای قطع اینترنت میگوید:
»تپسل در بیش از ۱۲ سال فعالیت خود، میزبان بیش از ۱۵۰ هزار ناشر شامل وبسایتها و اپلیکیشنها و بیش از ۸۵ هزار تبلیغدهنده بوده است. اما اختلالات اخیر، هر دو رکن اصلی این صنعت یعنی ناشران و تبلیغدهندگان را با چالش جدی مواجه کرد. قطع اینترنت و محدودیت دسترسیها، بسیاری از کسبوکارها را ناگزیر به توقف یا کاهش شدید فعالیتهای تبلیغاتی کرد.«
به گفته او، برآوردهای اولیه نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد ناشران در این دوره با افت درآمدی حداقل ۷۰ درصدی روبهرو شدهاند؛ آماری که از سقوط کمسابقه بازار تبلیغات آنلاین حکایت دارد.
اگرچه این ارقام تصویر روشنی از ابعاد مالی بحران ارائه میدهند، اما اثرات واقعی قطعی اینترنت فراتر از خسارتهای روزانه است. کاهش اعتماد کاربران، توقف یا کندی فعالیت هزاران کسبوکار کوچک و متوسط، اختلال در ارائه خدمات ضروری و افزایش نااطمینانی برای سرمایهگذاران، پیامدهایی هستند که در بلندمدت خود را نشان خواهند داد. در چنین شرایطی، شرکتهای فعال در لایههای زیرساختی اقتصاد دیجیتال بیش از دیگران در معرض فشار قرار میگیرند.
گسست ابزارها و فروپاشی زنجیره تبلیغات
به باور مدیرعامل تپسل، شرایط کنونی صرفاً نتیجه کاهش تمایل تبلیغدهندگان نیست، بلکه مسدودسازی بسترهای کلیدی مانند گوگلادز، شبکههای اجتماعی و توقف سرویسهای پیامک تبلیغاتی، ارتباط برندها با مخاطبان را بهشدت مختل کرده است. از سوی دیگر، قطع دسترسی به ابزارهای بینالمللی اتوماسیون بازاریابی و پلتفرمهای تحلیل داده نظیر گوگل آنالیتیکس، امکان پایش و بهینهسازی کمپینها را از فعالان این حوزه سلب کرده و تصمیمگیری مبتنی بر داده را دشوار ساخته است. این وضعیت، همزمان با کاهش بودجههای تبلیغاتی و محدود شدن بسترهای نمایش، زنجیره ارزش تبلیغات دیجیتال را تحت فشار مضاعف قرار داده است.
تپسل بهعنوان یکی از بازیگران اصلی صنعت تبلیغات دیجیتال ایران، در ماههای اخیر بهطور مستقیم با پیامدهای قطعی اینترنت مواجه بوده است. کاهش چشمگیر نمایش تبلیغات، محدود شدن کانالهای توزیع، اختلال در سرویسهای مارکتینگ اتومیشن و افت درآمد برندهای تبلیغدهنده، تنها بخشی از اثرات این وضعیت بر بازار تبلیغات دیجیتال بوده است.
با این حال، رویکرد تپسل در این دوره بر شفافسازی وضعیت بازار و حفظ ارتباط مستمر با کسبوکارها متمرکز بوده است. یکی از مدیران این شرکت در همین زمینه تأکید کرده است: «در شرایط ناپایدار، مهمترین مسئولیت بازیگران زیرساختی، حفظ اعتماد بازار و همراهی با کسبوکارها برای عبور از بحران است؛ حتی زمانی که خود صنعت نیز تحت فشار قرار دارد.«
آینده مبهم بازار و ضرورت نگاه بلندمدت
شریفی با اشاره به ماههای پایانی سال که معمولاً اوج فعالیت صنعت تبلیغات است، تأکید میکند: «آینده بازار به دو عامل کلیدی وابسته است؛ نخست، بازگشت دسترسی پایدار به اینترنت بینالملل و دوم، زمان این بازگشت. هرچه محدودیتها به پایان سال نزدیکتر شود، احتمال ابطال بودجههای تبلیغاتی و رکود بازار تا ماههای ابتدایی سال آینده افزایش مییابد.«
کارشناسان نیز معتقدند تداوم این وضعیت، علاوه بر زیانهای کوتاهمدت، میتواند منجر به عقبماندگی ساختاری اقتصاد دیجیتال ایران در مقایسه با بازارهای منطقهای شود. اینترنت پایدار امروز ستون فقرات اقتصاد، آموزش و خدمات است و هزینه قطعی آن، بسیار فراتر از اعداد روزانه، از جیب کسبوکارها، مردم و آینده اقتصاد دیجیتال کشور پرداخت میشود.
