قیمت تخم مرغ در سال ۸۴ / شوک بزرگ به سفره‌ها

شاید باورش سخت باشد، اما روزگاری نه‌چندان دور با پولِ یک شانه تخم‌مرغِ امروز، می‌شد ۸۵ شانه تخم‌مرغ خرید! بررسی روند قیمتی ۲۰ سال اخیر نشان می‌دهد که ساده‌ترین منبع پروتئینی سفره‌های ایرانی، چگونه از یک کالای دم‌دستی با قیمت ۱۷۰۰ تومان در سال ۸۴، به کالایی با برچسب قیمت ۱۴۴ هزار تومان (آن هم با نرخ دولتی) در سال ۱۴۰۴ تبدیل شده است. این گزارش، روایتی آماری و تکان‌دهنده از کوچک شدن سفره‌ها و رشد بی‌رحمانه قیمت‌هاست که حتی نرخ‌گذاری‌های دستوری هم حریف آن نشده‌اند.

نوستالژی تلخ سال ۸۴

بیایید دفتر خاطرات اقتصاد ایران را ورق بزنیم و به سال ۱۳۸۴ برگردیم. سالی که شاید خیلی دور نباشد، اما قیمت‌ها در آن شبیه به شوخی به نظر می‌رسند. در آن زمان، قیمت هر شانه تخم‌مرغ در بازار حدود ۱۷۰۰ تومان بود. بله، درست خواندید! با کمتر از دو هزار تومان، یک خانواده می‌توانست صبحانه و شام یک هفته خود را تأمین کند.

ده سال بعد، در سال ۱۳۹۴، زنگ‌های خطر به صدا درآمدند. قیمت هر شانه تخم‌مرغ دو کیلوگرمی در خرده‌فروشی‌ها به ۸۴۰۰ تومان رسید. اگرچه مردم در آن زمان از رشد ۵ برابری قیمت‌ها نسبت به ده سال قبل گلایه داشتند، اما کسی تصور نمی‌کرد که روزی حسرت همان تخم‌مرغ ۸ هزار تومانی را بخوریم. آن روزها هنوز می‌شد با یک اسکناس ۱۰ هزار تومانی، یک شانه تخم‌مرغ خرید و بقیه پول را هم پس گرفت.

سال ۱۴۰۰؛ آغاز شیب تند گرانی‌ها

از اواسط دهه نود به بعد، فنر تورم رها شد. رسیدیم به سال ۱۴۰۰؛ سالی که واژه «تنظیم بازار» بیش از پیش شنیده می‌شد. دولت سعی کرد با عرضه مستقیم کالا در میادین میوه و تره‌بار، قیمت‌ها را کنترل کند. در آن سال، قیمت هر شانه تخم‌مرغ ۳۰ عددی تنظیم بازاری به ۴۳ هزار تومان رسید.

در آن زمان، عبور قیمت از مرز ۴۰ هزار تومان یک شوک روانی به جامعه وارد کرد. کارشناسان هشدار می‌دادند که گرانی تخم‌مرغ به عنوان آخرین سنگر غذایی اقشار کم‌درآمد، تبعات سنگینی خواهد داشت. اما آن ۴۳ هزار تومان، در برابر آنچه قرار بود در سال‌های بعد رخ دهد، رقمی ناچیز بود.

۱۴۰۴؛ تخم‌مرغ دولتی هم لوکس شد؟

و حالا در سال ۱۴۰۴ ایستاده‌ایم. آمارهای جدید نشان می‌دهد که حتی قیمت‌های کنترل شده و دولتی هم تاب مقاومت در برابر تورم را ندارند. قیمت هر شانه تخم‌مرغ تنظیم بازاری ۳۰ عددی اکنون به ۱۴۴ هزار تومان رسیده است.

این عدد حاوی چند پیام است:

1. رشد ۳.۳ برابری در ۴ سال: قیمت تخم‌مرغ دولتی نسبت به سال ۱۴۰۰ بیش از ۳۰۰ درصد رشد داشته است.
2. رشد ۸۵ برابری در ۲۰ سال: مقایسه قیمت ۱۴۴ هزار تومانی امروز با ۱۷۰۰ تومان سال ۸۴، نشان‌دهنده یک ابرتورم در کالاهای اساسی است.

دقت کنید که این قیمت ۱۴۴ هزار تومان، مربوط به میادین و نرخ‌های مصوب است؛ قیمت در سوپرمارکت‌های محلی و برندهای بسته‌بندی شده قطعاً ارقام بالاتری را نشان می‌دهد. وقتی کفِ قیمت یک شانه تخم‌مرغ (که قرار است ارزان‌ترین باشد) معادل دستمزد چند ساعت کار یک کارگر است، باید پذیرفت که امنیت غذایی با چالش جدی روبرو شده است. دیگر حتی املت خوردن هم برای بخشی از جامعه، نیازمند حساب و کتاب دقیق است.