شوک از آمار وامها: سهم ناچیز خانوار از تریلیونها تومان تسهیلات بانکی فاش شد!
رشد تسهیلات بانکی برای تامین سرمایه در گردش کسبوکارها و خانوارها در سال ۱۴۰۴
شبکه بانکی کشور در ۱۰ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ شاهد رشد قابل توجه پرداخت تسهیلات بوده و مجموعاً مبلغ ۸۴,۹۲۷.۲ هزار میلیارد ریال وام پرداخت کرده است. این میزان در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، افزایشی معادل ۲۶,۵۴۸.۱ هزار میلیارد ریال یا ۴۵.۵ درصد را نشان میدهد. با این حال، سهم خانوارها از کل این تسهیلات همچنان در حدود یکچهارم باقی مانده و تمرکز اصلی بر تامین مالی بخشهای کسبوکار بوده است.
رشد چشمگیر تسهیلات بانکی در سال ۱۴۰۴
بر اساس گزارشهای رسمی، بانکهای کشور در ده ماهه نخست سال جاری، مبلغ ۸۴,۹۲۷.۲ هزار میلیارد ریال تسهیلات اعطا کردهاند. این حجم از تسهیلات، افزایش ۴۵.۵ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که در آن زمان مبلغ ۵۸,۳۷۹.۰ هزار میلیارد ریال (پس از تعدیلات) تسهیلات پرداخت شده بود. این ارقام حاکی از پویایی قابل توجه در فعالیتهای اعتباری شبکه بانکی است.
توزیع تسهیلات؛ سهم کمتر خانوار و تمرکز بر کسبوکار
تحلیل تسهیلات پرداختی نشان میدهد که ۷۴.۱ درصد از کل مبلغ، معادل ۶۲,۹۳۲.۵ هزار میلیارد ریال، به صاحبان کسبوکار (اشخاص حقوقی و غیرحقوقی) اختصاص یافته است. در مقابل، سهم مصرفکنندگان نهایی (خانوارها) به ۲۵.۹ درصد یا ۲۱,۹۹۴.۶ هزار میلیارد ریال محدود شده است. با احتساب تسهیلات در قالب کارتهای اعتباری که به بخش خانوار تعلق میگیرد، این سهم اندکی افزایش یافته و به ۲۶.۷ درصد میرسد که نشاندهنده تداوم غلبه تامین مالی بخش تولید و تجارت بر نیازهای اعتباری خانوارهاست.
هدفگذاری تسهیلات: سرمایه در گردش و کالای شخصی
بخش عمده تسهیلات اعطایی به صاحبان کسبوکار، با هدف تامین سرمایه در گردش بوده است. مبلغ ۵۱,۵۳۶.۱ هزار میلیارد ریال که معادل ۸۱.۹ درصد از کل تسهیلات پرداختی به کسبوکارها را شامل میشود، صرف این مهم شده است. در بخش خانوارها نیز، ۹,۳۷۷.۴ هزار میلیارد ریال یا ۴۲.۶ درصد از کل تسهیلات دریافتی توسط مصرفکنندگان نهایی، به خرید کالاهای شخصی اختصاص یافته است.
اولویتدهی به بخش صنعت و معدن
در میان بخشهای اقتصادی، صنعت و معدن سهم قابل توجهی از تسهیلات سرمایه در گردش را به خود اختصاص داده است. مبلغ ۲۳,۳۱۳.۲ هزار میلیارد ریال، معادل ۴۵.۲ درصد از کل منابع تخصیصیافته به سرمایه در گردش تمامی بخشهای اقتصادی، به این حوزه تعلق گرفته است. از مجموع ۲۶,۶۳۶.۵ هزار میلیارد ریال تسهیلات پرداختی در بخش صنعت و معدن، ۸۷.۵ درصد آن (معادل ۲۳,۳۱۳.۲ هزار میلیارد ریال) به تامین سرمایه در گردش اختصاص یافته که بیانگر اولویتدهی بانکها به این بخش در سال جاری است.
تسهیلات خرد و نقش کارتهای اعتباری
از کل تسهیلات پرداخت شده در دوره مورد بررسی، ۱۸,۸۱۲.۶ هزار میلیارد ریال (۲۲.۲ درصد) در قالب تسهیلات خرد (کمتر از ۳۰۰۰ میلیون ریال) اعطا شده است. علاوه بر آن، ۹۰۸.۰ هزار میلیارد ریال نیز در قالب کارتهای اعتباری پرداخت شده است. با احتساب این مبلغ، کل تسهیلات خرد به ۱۹,۷۲۰.۶ هزار میلیارد ریال رسیده که معادل ۲۳.۰ درصد از مجموع تسهیلات پرداختی را تشکیل میدهد. نقش کارتهای اعتباری در افزایش سهم تسهیلات خرد برای خانوارها مشهود است.
لزوم توجه به پایداری اقتصادی و اصلاحات بانکی
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که در کنار رشد تسهیلات، همواره باید ملاحظات مربوط به کنترل تورم و پتانسیلهای تورمی ناشی از فشار تقاضای کل در اقتصاد مورد توجه قرار گیرد. به همین منظور، افزایش توان مالی بانکها از طریق تقویت سرمایه و بهبود کفایت سرمایه، کاهش تسهیلات غیرجاری و بازگرداندن آنها به چرخه صحیح اعتباردهی، و همچنین افزایش بهرهوری بانکها در تامین سرمایه در گردش تولیدی، از جمله ضرورتهای فعلی است. پرهیز از فشارهای مضاعف بر داراییهای بانکها و ترغیب بنگاههای تولیدی به استفاده از بازار سرمایه به عنوان ابزاری مهم در تامین مالی طرحهای اقتصادی نیز مورد تاکید قرار گرفته است.
