بحران بیسابقه: دوسوم کشور زیر تیغ تغییرات اقلیمی مرگبار!
تغییر اقلیم در ایران، با خشکسالی، افزایش دما و سیلاب، کشاورزی و مدیریت منابع آب را به چالش کشیده است.
تهران، یک کارشناس اقلیمی اعلام کرد: دادههای اقلیمی حاکی از آن است که دوسوم مساحت کشور با پدیده افزایش دما و کاهش محسوس میزان بارشها مواجه است. این وضعیت، بخش عمده اراضی کشاورزی ایران را تحت تاثیر قرار داده و زنگ خطری جدی برای منابع طبیعی کشور محسوب میشود.
تحلیل وضعیت اقلیمی کشور و تأثیر بر حوزههای آبریز
«سعید صوفیزاده»، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، در تشریح وضعیت اقلیمی ایران و پیامدهای آن بر کشاورزی اظهار داشت: بر اساس پژوهشهای انجامشده، از شش حوزه آبریز اصلی کشور، حوزههای آبریز خلیج فارس و دریای عمان و همچنین فلات مرکزی، بیشترین تأثیرپذیری را از تغییرات اقلیمی نشان میدهند.
وی افزود: حوزه فلات مرکزی شامل اراضی واقع در جنوب رشتهکوه البرز و شرق رشتهکوه زاگرس است. بررسی دادههای اقلیمی نشان میدهد که در این دو حوزه، افزایش دمای معنادار، بهویژه در دمای شبانه، رخ داده و همزمان کاهش قابلتوجهی در میزان بارشها به ثبت رسیده است.
صوفیزاده با اشاره به وسعت این مناطق گفت: این دو حوزه آبریز، حدود دوسوم مساحت کل کشور را در بر میگیرند که طبیعتاً باعث میشود بخش وسیعی از اراضی کشاورزی ایران مستقیماً تحتتأثیر نوسانات بارشی و افزایش دما قرار گیرند.
گسترش پدیدههای حدی و تشدید فرسایش خاک
این کارشناس اقلیمی تأکید کرد: ایران در حال حرکت به سمت بروز پدیدههای حدی در حوزه تغییرات اقلیمی است؛ به این معنا که تعداد سالهای نرمال کاهش یافته و کشور یا با خشکسالیهای شدید مواجه خواهد شد یا شاهد بارشهای بسیار شدید و سیلآسا در برخی مناطق خواهد بود. این بارشهای حدی، علاوه بر خسارات گسترده، موجب تشدید فرسایش خاک نیز میشوند که آمارهای موجود درباره آن، ارقام نگرانکنندهای را نشان داده و زنگ خطری جدی برای منابع طبیعی کشور است.
پیشبینی بارشهای سیلآسا و راهکارهای مدیریت منابع آبی
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تصریح کرد: بر اساس پیشبینی مدلهای اقلیمی، در افق میانمدت و بلندمدت، در نوار جنوبی کشور به ویژه جنوب استان سیستان و بلوچستان، بخشهایی از استان هرمزگان و جنوب استان کرمان، افزایش وقوع بارشهای سیلآسا محتمل است.
وی ادامه داد: اگرچه بارشهای سیلآسا میتوانند خساراتی را به بار آورند، اما از سوی دیگر، ظرفیت تأمین منابع آبی قابلتوجهی را در مدتزمان کوتاه فراهم میکنند. ویژگی این نوع بارشها، شدت بالا در بازه زمانی کوتاه است که به دلیل فراتر رفتن از ظرفیت نفوذپذیری خاک، به سیلاب منجر میشود.
صوفیزاده خاطرنشان کرد: با اجرای برنامههای اصولی آبخیزداری و آبخوانداری، میتوان این روانآبها را مهار و ذخیره کرد. مدیریت صحیح این منابع میتواند به عنوان یک ظرفیت مهم در تأمین آب کشاورزی مناطق خشک و کمآب کشور مورد استفاده قرار گیرد و نقش تعیینکنندهای در تنظیم راهبردهای آینده بخش کشاورزی ایفا کند.
