فوری: مگاپروژه گمرک به گل نشست! پشت پرده هدررفت میلیاردها تومان؟
وزارت اقتصاد مگاپروژه تحول و هوشمندسازی گمرک ایران را با هدف شفافیت آغاز کرد.
فعالان اقتصادی و رسانهها در حالی خواستار ارائه گزارشی شفاف از روند اجرایی و میزان پیشرفت «مگاپروژه گمرک» هستند که بیش از ۱۲۰ روز از ابلاغ طرح تحول گمرکات میگذرد. این مطالبه با هدف ارزیابی عملکرد دولت و جلب اعتماد بخش خصوصی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای گمرکی مطرح شده است.
آغاز تحول گمرکات و وعدههای وزیر اقتصاد
وزیر امور اقتصادی و دارایی در آبانماه سال جاری با تشکیل «ستاد تحول گمرکات» و ابلاغ برنامهای جامع به دستگاههای تابعه، وعده تحولی بنیادین در مرزهای کشور را داده بود. هدف این برنامه، بهینهسازی فرایندهای گمرکی با رویکرد همزمان کاهش هزینهها، کاهش زمان ترخیص و ارتقای هماهنگی میان دستگاههای مرتبط است.
در ادامه این اقدامات، هفته گذشته نیز از تشکیل کارگروه «مدیریت هماهنگ مرزها» با مسئولیت مشاور و نماینده وزیر اقتصاد خبر داده شد که وظیفه اصلی آن بازطراحی و بهینهسازی فرایندهای گمرکی است.
ابعاد «مگاپروژه گمرک»: از آمایش تا هوشمندسازی
این مگاپروژه، شامل مجموعهای از اصلاحات ساختاری است که پیشتر توسط مشاور و نماینده وزیر اقتصاد تشریح شده بود. این اصلاحات شامل آمایش سرزمینی گمرکات (با هدف کاهش تعداد گمرکات)، واگذاری گمرکات فرعی به بخش خصوصی، توسعه هوشمندسازی فرایندها و نصب دستگاههای پیشرفته ایکسری میشود.
چهار محور اصلی این ساماندهی شامل آمایش گمرکات، واگذاری به بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندها و اصلاح سیاستهای ارزی و تجاری است. این برنامهها در قالب یکی از شش مگاپروژه اقتصادی وزارتخانه تعریف شده تا علاوه بر کاهش هزینهها و زمان ترخیص، نظارتها را نیز افزایش دهد.
ابهامات و سوالات بیپاسخ از گمرک ایران
اکنون با گذشت بیش از ۱۲۰ روز از ابلاغ طرح، فعالان اقتصادی و رسانهها انتظار دارند وزارت امور اقتصادی و دارایی و به طور مشخص گمرک ایران، به ابهامات و سوالات کلیدی زیر پاسخهای شفافی ارائه دهند:
- آمایش گمرکات: بر اساس کدام شاخصها و اولویتها، گمرکات کاهش یا ادغام خواهند شد؟ کدام گمرکات حذف یا منحل میشوند و این اقدام چه تأثیری بر وضعیت تجارت مرزی خواهد داشت؟
- مشارکت بخش خصوصی: واگذاری گمرکات فرعی به بخش خصوصی در چه مرحلهای قرار دارد؟ اسامی سرمایهگذاران و شرکتهای خصوصی که قرار است دستگاههای ایکسری را تأمین کنند، چه کسانی هستند و تضمین شفافیت در این مشارکت چگونه صورت میگیرد؟
- هوشمندسازی: وعده نصب ۲۰ دستگاه ایکسری پیشرفته (۱۰ دستگاه از محل تأمین مالی خارجی و ۱۰ دستگاه تولید داخل) به کجا رسید؟ آخرین وضعیت این تکلیف چیست؟
ضرورت شفافیت برای جلب اعتماد و پیشگیری از ابهام
آنچه امروز بیش از وعدههای راهبردی اهمیت دارد، شفافسازی روند اجرا است. رسانهها و فعالان اقتصادی تأکید دارند که ارائه گزارشهای فصلی و دقیق از میزان پیشرفت پروژهها، موانع پیش رو و نحوه هزینهکرد بودجه، نه تنها به ارزیابی عملکرد دولت کمک میکند، بلکه اعتماد بخش خصوصی را برای سرمایهگذاری در زیرساختهای گمرکی جلب خواهد کرد.
در آبانماه، ابلاغیه اجرای این برنامهها به دستگاههای زیرمجموعه ارسال شد. اکنون نوبت آن است که مسئولان مربوطه پاسخ دهند در این مدت برای تحقق «مدیریت یکپارچه مرزی» چه اقدامات عملی انجام دادهاند.
بدون ارائه آمار و ارقام شفاف و شاخصهای قابل سنجش، «مگاپروژه گمرک» نیز میتواند به سرنوشت بسیاری از طرحهای کلان گذشته دچار شود که در هالهای از ابهام به فراموشی سپرده شدند.
