بورس از جنگ ۱۲ روزه هم بدتر شد: راز تاثیر مخربتر جنگ روانی بر اقتصاد برملا شد؟
افت ریالی و سقوط دلاری بورس تحت تاثیر نااطمینانی اقتصادی و جنگ روانی
تازهترین بررسیها از وضعیت بازار سرمایه حاکی از آن است که میزان افت ریالی بورس از سقف ثبتشده در ۲۹ دیماه سال جاری، از کاهش ارزش تجربه شده پس از جنگ ۱۲ روزه نیز فراتر رفته است. این پدیده، به اعتقاد کارشناسان، نشاندهنده تأثیرگذاری فزاینده نااطمینانیها و جنگ روانی بر متغیرهای مالی و اقتصادی کشور است.
جزئیات افت ریالی بازار سهام
بر اساس آمارهای موجود، ارزش کل بازار سرمایه از نقطه اوج خود در ۲۹ دیماه سال جاری تاکنون، با کاهشی بیش از ۲۷۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) مواجه شده که معادل ۱۸ درصد از کل ارزش بازار در آن مقطع است. این در حالی است که پس از دوران جنگ ۱۲ روزه، میزان افت ارزش بازار حدود ۲۱۴۰ همت بود که معادل اصلاح ۲۰ درصدی به شمار میرفت.
این مقایسه نشان میدهد که با وجود کمتر بودن افت درصدی در دوره اخیر نسبت به ریزش پس از جنگ ۱۲ روزه، اما از منظر ریالی، حجم خروج سرمایه و کاهش ارزش در دوره فعلی سنگینتر بوده است. این وضعیت هم نمایانگر بزرگتر شدن اندازه اسمی بازار و هم عمق فشار فروش و تخلیه ارزش در هفتههای اخیر است.
سابقه افتهای سنگین در تاریخ بورس
بررسی روندهای تاریخی بازار سرمایه نشان میدهد که سنگینترین افت ریالی و درصدی بورس پیش از این، مربوط به سال ۱۳۹۹ بوده است. در آن مقطع، ارزش بازار با کاهشی بالغ بر ۳۶۱۱ همت و افت ۳۹ درصدی همراه شد که این ارقام، رکورد سنگینترین سقوط در تاریخ بازار سرمایه کشور را به ثبت رساند.
سقوط ارزش دلاری بورس
نمودار ارزش دلاری بازار سرمایه نیز تصویر نگرانکنندهای را ترسیم میکند. ارزش دلاری بورس که در اوج سال ۱۳۹۹ به فراتر از ۴۰۰ میلیارد دلار رسیده بود، اکنون در محدودهای نزدیک به کفهای تاریخی خود و در حوالی ۸۰ میلیارد دلار قرار گرفته است. این کاهش چشمگیر نشان میدهد که بازار سهام ایران، نه تنها از منظر ارزش ریالی، بلکه از نظر ارزش دلاری نیز در یکی از ضعیفترین مقاطع خود طی سالهای اخیر به سر میبرد.
عوامل مؤثر و تحلیل کارشناسان
به گفته کارشناسان اقتصادی، ترکیب عوامل متعددی از جمله نااطمینانیهای سیاسی، نرخهای بالای سود بدون ریسک در بازارهای موازی، ابهام در سیاستهای کلان اقتصادی و تشدید فضای انتظارات منفی، فشار مضاعفی بر بازار سهام وارد کرده است. این عوامل موجب شدهاند که تأثیر جنگ روانی و بیثباتی انتظارات، حتی از شوکهای عینی و ملموس اقتصادی مانند جنگ ۱۲ روزه نیز فراتر رود و عمیقتر ظاهر شود.
پیششرطهای احیای اعتماد به بازار سرمایه
تحلیلگران بازار سرمایه بر این باورند که برای توقف روند فرسایشی و احیای مجدد بورس، بازگشت ثبات به متغیرهای کلان اقتصادی، کاهش سطح نااطمینانیها در حوزههای سیاسی و اقتصادی و نیز احیای اعتماد عمومی به عنوان پیششرطهای اساسی و ضروری مطرح هستند.