اقتصاد ایران در لبه پرتگاه: آیا تعلیق، دروازه بهشت سرمایهگذاران است؟
اقتصاد ایران در سرمایهگذاری و تأمین مالی پروژههای زیرساختی با چالشهای تورم و عدم اطمینان اقتصادی روبروست که اولویتبندی و روابط بینالملل را ضروری میسازد.
یک کارشناس اقتصادی با اشاره به «تعلیقی» بودن شرایط اقتصاد کشور، اظهار داشت که وجود نااطمینانی و عدم وضوح آینده، مانع اصلی سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی است. وی تأکید کرد که عبور از این وضعیت و روشن شدن افقهای اقتصادی و روابط بینالمللی، برای تسهیل سرمایهگذاری حیاتی است.
بررسی جامع پروژههای آزادراهی و زیرساختی کشور
حسین عبده تبریزی، در همایش بینالمللی کریدور ۲۰۲۶، در خصوص تأمین مالی و توسعه پروژههای آزادراهی و زیرساختی کشور، مجموع پروژههای آزادراهی، گذرهای شهری کلانشهرها و مسیرهای دسترسی به بنادر و مرزها را حدود ۱۸ میلیارد دلار برآورد کرد. این میزان در کشوری با تولید ناخالص داخلی ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلاری، تقریباً پنج درصد را شامل میشود.
وی با تأکید بر محدودیت منابع، اولویتبندی پروژهها را ضروری دانست و عنوان کرد که پروژههای فاقد تقاضای واقعی یا دارای آثار تورمی باید کنار گذاشته شوند و پروژههای ترانزیتی با قابلیت درآمد ارزی در اولویت قرار گیرند.
چالشهای تأمین مالی و راهکارهای پیشنهادی
این کارشناس اقتصادی به روشهای تأمین مالی اشاره کرد و متذکر شد که ابزارهای بازار سرمایه بهتنهایی ارزش اقتصادی ایجاد نمیکنند و نمیتوانند یک پروژه غیراقتصادی را اقتصادی کنند؛ این ابزارها حداکثر سه تا شش درصد به بهبود شرایط کمک میکنند. وی تصریح کرد که اصل موضوع، اقتصادی بودن پروژه است و تأمین مالی صرفاً به معنای انتقال منابع از دارندگان مازاد سرمایه به متقاضیان است.
عبده تبریزی همچنین به مشکلات ناشی از تأخیر در پرداختهای دولتی، نرخهای بالای تورم و اوراق بدهی اشاره کرد و افزود: در شرایطی که اوراق دولتی حدود ۴۰ درصد است، تأخیر در پرداختها میتواند ارزش واقعی مطالبات پیمانکاران را بهشدت کاهش دهد.
وی در ادامه هشدار داد که افزایش بیش از حد هزینهها میتواند از توان پرداخت مصرفکننده فراتر رود. وی با مقایسه قیمت فعلی مسکن با نرخ اجاره، بیان کرد که مردم توان پرداخت اجارهها را ندارند و در حوزه راه نیز با توجه به محدودیت کشش تقاضا، لازم است دولت سهمی را از ابتدا بهعنوان یارانه در نظر بگیرد.
ظرفیتهای ایران و ضرورت ایجاد اعتماد برای سرمایهگذاری
این کارشناس اقتصادی به پتانسیلهای بالای ایران برای جذب سرمایهگذاری اشاره کرد و گفت: ایران با برخورداری از نیروی انسانی متخصص، توان دفاعی، منابع نفت و گاز و موقعیت جغرافیایی مناسب، ظرفیت بالایی دارد و نیاز گسترده به پروژههای زیرساختی خود یک مزیت محسوب میشود.
عبده تبریزی با اشاره به گرایش بازار سرمایه به صندوقهای طلا، دلیل آن را تلاش برای حفظ قدرت خرید در برابر تورم دانست. وی تأکید کرد که برای جذب این منابع به پروژههای زیربنایی، باید بازدهی متناسب با نرخ تورم تعریف شود؛ در غیر این صورت ابزارهای مالی موجود پاسخگو نخواهند بود.
وی مجدداً وضعیت اقتصاد کشور را «تعلیقی» توصیف کرد، وضعیتی مشابه «نه جنگ و نه صلح» که آثار آن شبیه به جنگ است. وی افزود: در چنین شرایطی، سرمایهگذار در صورت وجود نااطمینانی و عدم وضوح آینده، سرمایهگذاری نمیکند. سرمایهگذاری صرفاً بر اساس محاسبات ریاضی انجام نمیشود، بلکه به روحیه، اعتماد و جرأت عمل بستگی دارد. وقتی قواعد باثبات نباشد، وقتی آینده قابل تصور نباشد و وقتی خطا قابل جبران به نظر نرسد، تصمیمگیری برای سرمایهگذاری انجام نمیشود. بنابراین، عبور از این وضعیت تعلیق و روشن شدن افقهای اقتصادی و روابط بینالمللی برای تسهیل سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی ضروری است.
