بمب خبری: پتانسیل جهانی نرگس بهبهان در حال سوختن!
نرگس بهبهان، محرک اقتصاد کشاورزی، گردشگری، صادرات و اشتغالزایی
دشتهای بهبهان با فرارسیدن فصل زمستان، عطر دلانگیز نرگس را به مشام میرسانند؛ رایحهای که قرنهاست در این سرزمین ریشه دوانده و از دیرباز نمادی از زیبایی و اصالت منطقه محسوب میشود. این نرگسزارهای وسیع نه تنها جلوهای طبیعی و شاعرانه دارند، بلکه میراثی گرانبها با ظرفیتهای عظیم اقتصادی، صنعتی و گردشگری هستند که میتوانند به برندی ملی و حتی جهانی تبدیل شوند.
رتبه سوم خوزستان در تولید نرگس کشور
بر اساس جدیدترین آمارهای رسمی، استان خوزستان با ۲۴۲ هکتار سطح زیر کشت گل نرگس و برداشت سالانه حدود ۶۰ میلیون شاخه گل بریده، جایگاه سوم کشور را در این حوزه به خود اختصاص داده است. جواد سلطانی کاظمی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان، در گفتگو با رسانهها، میانگین عملکرد نرگس در استان را ۲۵۰ هزار شاخه در هر هکتار اعلام کرده و این ارقام را نشاندهنده اهمیت محصول در الگوی کشاورزی منطقه دانسته است.
وی مزیتهای رقابتی خوزستان را فراتر از آمارها میداند و به تنوع اقلیمی، ساعات آفتابی مناسب در زمستان، دسترسی به آب سبز، کیفیت مطلوب آب و خاک، تولید زودرس و مصرف حداقلی انرژی اشاره میکند. این عوامل، خوزستان را به یکی از مستعدترین استانها برای توسعه گلهای زینتی بدل کرده، هرچند که این ظرفیت هنوز به طور کامل بالفعل نشده است.
بهبهان؛ قلب تپنده نرگس ایران
در میان شهرستانهای خوزستان، بهبهان به عنوان قطب اصلی و تاریخی تولید نرگس در استان و حتی کشور شناخته میشود. رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان سهم بهبهان از تولید گل نرگس کشور را حدود ۱۷ درصد برآورد میکند که بیانگر جایگاه راهبردی این شهرستان در صنعت گلکاری ایران است.
لاله نیرومند، رئیس اداره جهاد کشاورزی شهرستان بهبهان، نیز با تأیید این موضوع، سطح زیر کشت گل نرگس در بهبهان را بیش از ۲۷۰ هکتار اعلام کرده است. وی همچنین افزود که حدود ۲۰ هکتار از این اراضی، رویشگاه طبیعی گل نرگس هستند که سازگاری تاریخی این گیاه با شرایط اقلیمی و خاکی منطقه را اثبات میکند. در هر متر مربع از نرگسزارهای بهبهان، به طور متوسط ۳۰ تا ۳۵ شاخه گل برداشت میشود که نشاندهنده بازدهی مناسب و اقتصادی این کشت است.
تنوع ژنتیکی و گونههای ارزشمند
نرگسزارهای بهبهان از تنوع ژنتیکی بالایی برخوردارند. سلطانی کاظمی با اشاره به غنای ژرمپلاسم نرگس در این منطقه، از شناسایی چهار گونه اصلی شامل «شهلا» (گونه غالب)، «پریر» یا «شصتپر»، «پنجهگربهای» و «مسکین» خبر داد. کارشناسان محلی، نرگس مسکین را به دلیل عطر قویتر، مرغوبیت بالاتر و استقبال بیشتر در بازار، گونهای خاص و ارزشمند معرفی میکنند. برداشت این گل معمولاً از اوایل آذرماه آغاز شده و تا پایان بهمنماه ادامه مییابد.
نرگس؛ محصولی با ارزش افزوده بالا و قابلیت صادرات
گل نرگس تنها یک محصول زینتی نیست، بلکه به دلیل ارزش اقتصادی بالا، قابلیت صادرات قابل توجهی دارد. رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان تأکید کرد که این قابلیت شامل صادرات شاخه بریده و همچنین اندامهای تکثیری نظیر پیاز و پیازچه میشود. سالانه علاوه بر ۶۰ میلیون شاخه گل بریده، حدود سه هزار تن پیاز و پیازچه نرگس نیز از مزارع خوزستان برداشت میشود که خود منبع درآمدی مستقل به شمار میرود.
فضلالله شریفیپور، رئیس اتحادیه باغداران گل و گیاه بهبهان، نیز اظهار داشت: گلهای نرگس بهبهان پس از بستهبندی، از طریق بازار گل تهران به سراسر کشور ارسال میشوند و جایگاه ویژهای در بازار مصرف دارند. علاوه بر بازار داخلی، بخشی از این محصول به کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق، ترکیه، جمهوری آذربایجان و روسیه صادر میگردد.
پیوند با صنعت و ظرفیتهای دارویی
کاربردهای متنوع گل نرگس، افقهای تازهای را پیش روی توسعه این محصول قرار داده است. سلطانی کاظمی با اشاره به بیش از ۲۰۰ ترکیب شیمیایی شناختهشده در این گیاه، نرگس را ماده اولیه صنایع عطرسازی، آرایشی، بهداشتی، دارویی و حتی پزشکی دانست. وی یادآور شد که ماده مؤثر «گالانتامین» استخراجشده از نرگس در تولید داروهای درمان آلزایمر کاربرد دارد و برخی ترکیبات آن دارای خاصیت ضدسرطانی و آنتیبیوتیکی هستند. این ظرفیتها اهمیت ایجاد صنایع تبدیلی، واحدهای فرآوری و شرکتهای دانشبنیان مرتبط با نرگس را دوچندان میکند.
اشتغالزایی و جاذبه گردشگری
از منظر اقتصادی، کشت نرگس نقش مهمی در اشتغالزایی ایفا میکند. به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان، در هر هکتار نرگسزار، به طور متوسط سه نفر اشتغال ثابت و حدود ۲۰ نفر اشتغال فصلی ایجاد میشود که مجموع آن به حدود ۷۵۰ شغل ثابت و بیش از ۸ هزار شغل فصلی در استان میرسد.
در کنار کشاورزی، گردشگری نیز سهم قابل توجهی دارد. نرگسزارهای بهبهان که قدمت آنها به دوران پیش از میلاد مسیح بازمیگردد، در سال ۱۳۹۳ به عنوان میراث طبیعی کشور ثبت ملی شدند و هر ساله در فصل زمستان، میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی هستند.
چالشها و چشمانداز توسعه پایدار
با وجود تمامی این ظرفیتها، فعالان این حوزه معتقدند که نرگس بهبهان هنوز به جایگاه شایسته خود دست نیافته است. ضعف در زیرساختهای بستهبندی، نبود برند ملی و بینالمللی، محدودیتهای صادراتی و کمرنگ بودن صنایع تبدیلی، از جمله چالشهایی است که مسیر توسعه را کند کرده است.
لاله نیرومند، رئیس اداره جهاد کشاورزی شهرستان بهبهان، بر توسعه کشت علمی، حمایت هدفمند از بهرهبرداران، بهبود روشهای بستهبندی و تقویت زنجیره بازاریابی تأکید کرده و این اقدامات را برای پررنگتر شدن نقش گل نرگس بهبهان در اقتصاد کشاورزی شهرستان و استان ضروری دانست.
نرگس بهبهان، روایتی از هویت، تاریخ و ظرفیت توسعه است. این گل خوشعطر میتواند حلقه اتصال کشاورزی، صنعت، گردشگری و دانش باشد؛ به شرط آنکه نگاهها از تولید سنتی به سمت توسعه پایدار تغییر کند. فراهم آوردن زیرساختهای لازم، تعریف و معرفی صحیح برند «نرگس بهبهان» و تکمیل زنجیره ارزش آن، میتواند این گل را نه تنها نماد زیبایی، بلکه نماد پیشرفت اقتصادی یک منطقه قرار دهد؛ آیندهای که عطر آن، از همین امروز در دشتهای بهبهان پراکنده است.
