شوک بزرگ در انتظار ایران: داستان طلایی نرگس، خاک و عطر که آینده کشور را متحول میکند!
برندسازی گل نرگس بهبهان، افقی نو برای کشاورزی، گردشگری و اشتغالزایی خوزستان.
اهواز – استان خوزستان با دارا بودن مزیتهای اقلیمی و خاک حاصلخیز، به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید گل نرگس در کشور شناخته میشود. با این حال، کارشناسان و مسئولان معتقدند که این ظرفیت طبیعی میتواند فراتر از یک تولید سنتی، به یک زنجیره اقتصادی سودآور، اشتغالزا و ارزآور تبدیل شود. توسعه صنایع فرآوری، گسترش بازارهای صادراتی و پیوند این محصول با صنعت گردشگری، از جمله راهکارهایی است که میتواند عطر نرگس خوزستان را در پهنه اقتصاد ملی و بینالمللی بپیچاند.
پتانسیلهای بینظیر نرگس خوزستان
نرگسزارهای خوزستان، به ویژه در شهرستان بهبهان، نه تنها چشماندازی زیبا و کمنظیر از طبیعت را پیش روی گردشگران میگشاید، بلکه ظرفیتی راهبردی برای ایجاد ارزش افزوده، توسعه صنایع تبدیلی و اشتغال پایدار به شمار میرود. جواد سلطانی کاظمی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان، در گفتگویی با یک خبرگزاری، با اشاره به لزوم عبور اقتصاد کشاورزی از خامفروشی، بر حرکت به سوی زنجیره ارزش، برندسازی و پیوند این محصول با گردشگری تأکید کرده و گل نرگس را نمادی از اقتصاد سبز استان دانست.
وضعیت کشت و تولید در استان
بر اساس آمارنامه رسمی باغبانی سال ۱۴۰۳، سطح زیر کشت گل نرگس در استان خوزستان ۲۴۲ هکتار است که سالانه حدود ۶۰ میلیون شاخه گل بریده تولید میکند. میانگین عملکرد در استان تقریباً ۲۵۰ هزار شاخه در هکتار بوده که خوزستان را از نظر سطح زیر کشت و میزان تولید، در رتبه سوم کشور قرار داده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، مزیتهای رقابتی خوزستان را شامل تنوع اقلیمی، ساعات آفتابی مناسب در زمستان، دسترسی به آب و خاک باکیفیت به ویژه در شمال استان، نیروی انسانی توانمند و امکان تولید زودرس با حداقل مصرف انرژی برشمرد و اذعان داشت که این ظرفیت هنوز به طور کامل بالفعل نشده است. شهرستان بهبهان با سهم ۷۰ درصدی از تولید گل نرگس کشور، قطب اصلی و تاریخی این محصول در ایران محسوب میشود.
تنوع گونهای و زمان برداشت
استان خوزستان، به ویژه شهرستان بهبهان، از نظر ژرمپلاسم یکی از غنیترین مناطق کشور برای نرگس به شمار میرود. تاکنون چهار گونه اصلی گل نرگس شامل نرگس «شهلا» (گونه غالب)، نرگس «پریر» یا «شصتپر»، نرگس «پنجهگربهای» و نرگس «مسکین» در این منطقه شناسایی شدهاند. برداشت این گل معمولاً از اوایل آذرماه آغاز شده و تا پایان بهمنماه ادامه مییابد که بسته به شرایط اقلیمی، این بازه زمانی ممکن است تغییر کند.
ارزش اقتصادی و فرصتهای صادراتی
گل نرگس به دلیل ارزش اقتصادی بالا، قابلیت صادرات قابلتوجهی دارد؛ چه به صورت گل شاخه بریده و چه در قالب اندامهای تکثیری مانند پیاز و پیازچه. محصولات فرآوریشده نرگس نیز میتوانند بازارهای هدف منطقهای، به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای همسایه را پوشش دهند. صادرات هدفمند این محصولات میتواند ارزآوری پایداری برای استان به همراه داشته باشد.
کاربردهای صنعتی و دارویی نرگس
نرگس فراتر از یک گل زینتی، ماده اولیه چندین صنعت مهم از جمله صنعت گل و گیاهان زینتی، عطرسازی، طب سنتی، عطاری، صنایع آرایشی و بهداشتی و دارویی و پزشکی است. این گل از قرنها پیش در درمان بیماریهایی مانند دردهای مفصلی، آسم، برونشیت و افسردگی کاربرد داشته است. وجود بیش از ۲۰۰ ترکیب شیمیایی شناختهشده در این گیاه، که بسیاری از آنها در صنایع دارویی استفاده میشوند، اهمیت توسعه صنایع تبدیلی و دانشبنیان را دوچندان میکند. ماده مؤثر گالانتامین که از نرگس استخراج میشود، در تولید داروهای درمان آلزایمر کاربرد دارد و برخی ترکیبات آن خاصیت ضدسرطانی و آنتیبیوتیکی دارند.
نقش نرگسزارها در اشتغالزایی و گردشگری
کشت نرگس نقش مهمی در درآمدزایی و اشتغالزایی استان دارد. متوسط تولید در هر هکتار حدود ۲۵۰ هزار شاخه گل است که درآمد ناخالص آن بالغ بر ۱۲ میلیارد ریال در هر هکتار برآورد میشود. علاوه بر گل شاخه بریده، سالانه حدود ۳ هزار تن پیاز و پیازچه نرگس نیز از باغات استان برداشت میشود که خود منبع مهمی از درآمد است. در زمینه اشتغال نیز، در هر هکتار به طور متوسط سه نفر اشتغال ثابت و حدود ۲۰ نفر نیروی روزمزد فصلی در زمان برداشت مشغول به کار میشوند که در مجموع، منجر به ایجاد حدود ۷۵۰ نفر اشتغال ثابت و بیش از ۸ هزار نفر اشتغال فصلی در این بخش شده است.
نرگسزارهای بهبهان، که قدمت آنها به دوران پیش از میلاد مسیح بازمیگردد و در سال ۱۹۹۲ میلادی رتبه نخست جشنواره گل هلند را کسب کردهاند، در سال ۱۳۹۳ به عنوان میراث طبیعی کشور ثبت ملی شدهاند. این نرگسزارها هر ساله در فصل زمستان، میزبان گردشگران داخلی و خارجی بسیاری هستند و همزمان با برگزاری جشنواره گل نرگس و همایشهای علمی، بهبهان را به یکی از کانونهای گردشگری کشاورزی استان تبدیل میکنند.
چشمانداز توسعه و برندسازی جهانی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان بر این باور است که با تقویت زیرساختهای گردشگری، صنایع تبدیلی، برندسازی ملی و بینالمللی و بستهبندی استاندارد، گل نرگس خوزستان میتواند به یک برند جهانی تبدیل شود. پیوند هوشمندانه کشاورزی، صنعت و گردشگری، مسیری است که هم به حفظ این میراث طبیعی کمک میکند و هم به توسعه پایدار و اشتغالزایی استان شتاب میبخشد.
در نهایت، نرگسزارهای خوزستان فراتر از یک چشمانداز طبیعی، به سرمایهای زنده برای آینده استان بدل شدهاند که با نگاه علمی، برنامهریزی هوشمندانه و حمایت هدفمند، میتواند به پیشران ارزش افزوده، اشتغال پایدار و برندسازی ملی تبدیل گردد. پیوند کشاورزی با صنعت، گردشگری و دانشبنیانها، مسیری است که نرگس را از یک محصول فصلی به یک زنجیره اقتصادی ماندگار ارتقا میدهد و خوزستان را نه تنها به عنوان سرزمین نرگسهای طلایی، بلکه به عنوان الگویی موفق از بهرهبرداری هوشمندانه از ظرفیتهای بومی معرفی خواهد کرد.
