رسوایی قیمتی جدید: ستاد تنظیم بازار گرانتر از خیابان! کالابرگ؛ فریب یا نجات؟
کالابرگ، راهکار تنظیم بازار و مهار شکاف قیمت کالاهای اساسی ناشی از ارز ترجیحی در اقتصاد ایران.
طرح کالابرگ دولت که با هدف عرضه کالاهای اساسی با قیمتهای مصوب ستاد تنظیم بازار آغاز به کار کرده است، در گام نخست با چالش بزرگی روبرو شده است. این طرح در پی شکاف قابل توجه میان قیمتهای مصوب و نرخهای موجود در بازار آزاد، با پرسشهای جدی درباره اثربخشی و آینده خود مواجه است.
شکاف قیمتگذاری؛ معضل اولیه طرح
مهمترین معضلی که طرح کالابرگ در ابتدای راه با آن دست و پنجه نرم میکند، تفاوت فاحش میان قیمتهای تعیینشده توسط ستاد تنظیم بازار برای کالاهای اساسی و نرخهای عرضه این اقلام در بازار آزاد است. این اختلاف قیمت، بلافاصله اثربخشی طرح در دسترسی مردم به کالاهای ارزانتر را زیر سوال میبرد و ابهامات زیادی را درباره توانایی طرح در تحقق اهدافش ایجاد میکند.
سرنوشت طرح: غلبه بر چالش یا تکرار تجربیات گذشته؟
پرسش اصلی که در حال حاضر مطرح میشود این است که آیا دولت قادر خواهد بود بر این شکاف عمیق قیمت غلبه کند و مکانیزمی کارآمد برای عرضه کالاهای اساسی با قیمت مصوب به دست مصرفکننده نهایی ایجاد نماید؟ یا اینکه سرنوشت این طرح به تجربهای مشابه با طرحهای شکستخورده پیشین در اقتصاد کشور بدل خواهد شد؟ این موضوع به یکی از چالشهای کلیدی پیش روی دولت تبدیل شده است.
سایه تجربه ارز ترجیحی بر سر کالابرگ
تحلیلگران اقتصادی و منتقدان، شباهتهایی میان وضعیت کنونی طرح کالابرگ و تجربه ناموفق ارز ترجیحی در سالهای گذشته مشاهده میکنند. ارز ترجیحی نیز با هدف کنترل قیمتها و حمایت از مصرفکنندگان اجرا شد، اما در نهایت منجر به رانت، فساد و عدم دستیابی به اهداف مورد نظر گردید. بیم آن میرود که طرح کالابرگ نیز در صورت عدم مدیریت صحیح و رفع تناقضات اولیه، مسیری مشابه را طی کند و نتواند به وعدههای اصلی خود عمل نماید.