پایان ارز ارزان برای کالاهای اساسی! شوک بزرگ در راه سفره مردم؛ گرانی سرسامآور در کمین؟
سیاست ارزی بانک مرکزی و تخصیص ارز به کالاهای اساسی، نهادهها و یارانهها در اقتصاد ایران
شورای اطلاعرسانی دولت در اطلاعیهای از تغییر سیاست ارزی برای تأمین کالاهای اساسی و نهادهها خبر داد. بر این اساس، تأمین ارز مورد نیاز این اقلام از این پس با اولویت عرضه، از طریق «تالار دوم» و درگاه اختصاصی بانک مرکزی انجام خواهد شد.
جزئیات طرح جدید ارزی
این طرح که در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۴ به اجرا گذاشته شده، هدفمندسازی فرآیند تخصیص ارز را دنبال میکند. بر اساس سازوکار جدید، نهادهها و کالاهای اساسی از مسیر مشخص و با نظارت مستقیم بانک مرکزی، ارز مورد نیاز خود را دریافت خواهند کرد.
اهداف و رویکردهای نوین
محور اصلی این بازطراحی، تغییر رویکرد از «تخصیص ارز در ابتدای زنجیره تولید» به «انتقال یارانه به انتهای زنجیره و مصرفکننده نهایی» است. دولت هدف از این سیاست را حذف رانت ناشی از چندنرخی بودن ارز، کاهش نااطمینانی برای فعالان اقتصادی و ایجاد ثبات پایدار در بازار اعلام کرده است.
دلایل بازنگری سیاستهای پیشین
شورای اطلاعرسانی دولت در اطلاعیه خود تأکید کرد که با وجود اختصاص منابع ارزی قابلتوجه در سالهای گذشته، مشکلاتی نظیر نوسان در تخصیص ارز، عدم تحقق قیمتهای هدف و تأثیرپذیری نهادهها از بازار آزاد همچنان پابرجا بود. این مسائل ضرورت اصلاحات ساختاری و حذف وابستگی قیمتها به رویههای ناپایدار ارزی را دوچندان کرده بود.
سازوکار و تسهیلات جدید
علاوه بر ساماندهی مسیرهای تأمین ارز، طبق سازوکار جدید به برخی نهادها و شرکتها این اجازه داده شده است که بدون قرارگیری در صفهای طولانی، منابع ارزی خود را مستقیماً صرف واردات کالاهای اساسی کنند. این اقدام به منظور تسریع در فرآیند واردات و جلوگیری از تأخیرهای احتمالی صورت میگیرد.
زمانبندی و نظارت بر اجرا
دولت تصریح کرده است که اجرای این سیاست از دیماه آغاز شده است. مسئولان دولتی متعهد شدهاند که هرگونه تغییرات احتمالی در قیمتها بهصورت تدریجی، مدیریتشده و تحت نظارت دقیق انجام شود تا از بروز شوکهای ناگهانی به بازار جلوگیری شود. هدف نهایی این طرح، بازگرداندن کامل منافع حاصل از اصلاح نظام ارزی به مردم است.
