فقط برف نیست! راز شگفتانگیز «بیداری» نروژیها: چطور هالند به هیولا تبدیل شد؟
نروژ با مدل ورزشی منحصربهفرد خود که بر حقوق کودکان، علم و فرهنگ دوگناد استوار است، به موفقیتهای بینظیری در المپیک زمستانی دست یافته است.
نروژ، کشوری با جمعیت نسبتاً کم ۵.۵ میلیون نفری، به شکل مقتدرانهای در صدر جدول مدالهای المپیک زمستانی قرار گرفته است. این کشور اسکاندیناوی، با کسب ۳۳ مدال که ۱۵ مورد آن طلا بوده، ابرقدرتهای ورزشی نظیر ایالات متحده، چین و آلمان را به چالش کشیده و به پشت سر گذاشته است. تحلیلگران بر این باورند که راز این موفقیت خیرهکننده، در یک فرمول استراتژیک و متفاوت نهفته است که بر خلاف رویکردهای رایج جهانی، بر «قهرمانپروری زودهنگام» تمرکز ندارد.
ممنوعیت رقابت تا ۱۳ سالگی: انقلابی در رده پایه
برخلاف بسیاری از کشورهای جهان که از سنین پایین به دنبال شناسایی و پرورش استعدادهای نخبه ورزشی هستند، نروژ بر اساس قانون «حقوق کودکان در ورزش»، هرگونه انتشار رتبهبندی، رنکینگ یا نتایج رسمی مسابقات را تا سن ۱۳ سالگی ممنوع کرده است. هدف اصلی این رویکرد، کشف استعدادهای زودهنگام نیست، بلکه فراهم آوردن فضایی برای لذت بردن کودکان از ورزش و تشویق آنها به ماندن در محیط ورزشی است. این سیاست باعث شده است که در حالی که در سایر کشورها، بسیاری از استعدادها زیر فشار رقابت زودهنگام فرسوده میشوند، در نروژ ۹۳ درصد از کودکان و نوجوانان عضو باشگاههای ورزشی باشند، زیرا هیچکس به دلیل عملکرد ضعیف کنار گذاشته نمیشود.
بهرهگیری حداکثری از دانش و علم
با این حال، رویکرد نروژ به ورزش تنها به جنبه سرگرمی محدود نمیشود. پس از گذر از دوران نوجوانی، سیستم ورزشی این کشور وارد مرحلهای جدیتر میشود که در مرکز آن «المپیاتوپان»، آکادمی نخبگان ورزش نروژ، قرار دارد. در این مرکز، دیگر هدف صرفاً لذت بردن نیست، بلکه دقت علمی و بهینهسازی عملکرد، محور اصلی فعالیتهاست. قهرمانان رشتههای مختلف دانش خود را در زمینههای گوناگون از تغذیه تا روانشناسی با یکدیگر به اشتراک میگذارند. هرگونه نوآوری آیرودینامیک که در اسکی آلپاین موفقیتآمیز باشد، بلافاصله در رشتههایی مانند پرش با اسکی نیز به کار گرفته میشود. این اقتصاد دانشبنیان، سیستمی کارآمد ایجاد کرده است که حتی کشورهای با امکانات بیشتر نیز در رقابت با آن با دشواری روبرو هستند.
فرهنگ "دوگناد": کار جمعی و فروتنی قهرمانان
موفقیتهای نروژ بر پایه ستارههای خودخواه بنا نشده است. مفهوم «دوگناد» که به معنای کار داوطلبانه جمعی است، در فرهنگ این کشور ریشه عمیقی دارد. قهرمانانی نظیر ارلینگ هالند در فوتبال یا یاکوب اینگهبریگتسن در دوومیدانی، در محیطی رشد کردهاند که در آن منافع گروه بر فرد اولویت دارد. در تیم ملی اسکی نروژ، حتی اگر ورزشکاری چندین مدال طلای المپیک در کارنامه خود داشته باشد، بر اساس یک سنت دیرینه، موظف است ساک و تجهیزات خود را شخصاً حمل کند. این سطح از فروتنی، به ایجاد انسجام گروهی قوی در تیمهایی کمک میکند که بیش از ۲۰۰ روز از سال را در اردو و کنار یکدیگر میگذرانند.
سرمایهگذاری هوشمند در زیرساختهای ورزشی
نروژ به عنوان یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان، منابع مالی حاصل از نفت خود را صرف ساخت استادیومهای عظیم و بلااستفاده نمیکند. در عوض، سرمایه ملی خود را به سمت احداث و توسعه امکانات محلی و سالنهای مجهز و گرم در سراسر کشور هدایت کرده است تا ورزش برای همه اقشار جامعه در دسترس باشد. استراتژی این کشور بر سرمایهگذاری در رشتههایی متمرکز است که در آنها مزیت طبیعی دارد (مانند ورزشهای برفی و یخی)، و با مدیریت دقیق و بهینه هر «کرون» (واحد پول نروژ)، خود را در این حوزهها به قدرتی شکستناپذیر تبدیل کرده است.