پایان رویای اقتصادی ترامپ؟ شکست سنگین در دیوان عالی، دستورکارش را دگرگون میکند؟
دیوان عالی آمریکا ضربه حقوقی مهمی به سیاست تعرفهای ترامپ وارد کرد.
دیوان عالی ایالات متحده آمریکا با صدور حکمی بیسابقه، تعرفههای گسترده اعمالشده توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، بر محصولات وارداتی را بیاعتبار اعلام کرد. این تصمیم که با ۶ رأی موافق در برابر ۳ رأی مخالف به تصویب رسید، به یکی از مهمترین سیاستهای اقتصادی دولت کنونی ترامپ پایان داد و نخستین شکست بزرگ او در دیوان عالی محسوب میشود.
حکم دیوان عالی آمریکا علیه تعرفههای ترامپ
دادگاه عالی آمریکا روز جمعه با اعلام اینکه قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی (IEEPA) به رئیسجمهور این کشور قدرت اعمال یکجانبه تعرفهها را نمیدهد، موضعی قاطعانه در برابر سیاستهای تجاری دونالد ترامپ گرفت. سیانان در گزارشی نوشت که این حکم، مانند بسیاری از احکام دیوان عالی، سؤالات جدیدی را درباره تأثیر گسترده آن بر کسبوکارها، مصرفکنندگان و رأیدهندگان آمریکایی در آستانه انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ مطرح میکند.
واکنش رئیسجمهور و پیامدهای گسترده
در پی صدور این حکم، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بلافاصله واکنش نشان داد و ضمن حمله به برخی قضات دیوان عالی، تهدید کرد که تعرفههای جهانی را افزایش خواهد داد. وی ابتدا از اعمال ۱۰ درصد تعرفه جهانی خبر داد و سپس شب گذشته این میزان را به ۱۵ درصد برای واردات از تمامی کشورها افزایش داد. ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی خود، این تصمیم دیوان عالی را "مضحک، بدنوشتهشده و بهشدت ضدآمریکایی" خواند و بر اجرای تعرفههای جدید تأکید کرد.
ترامپ در کنفرانس خبری جنجالی خود، قضاتی را که به این حکم رأی مثبت داده بودند، "ننگ برای ملت ما" خواند و اعلام کرد که از مجاری قانونی دیگری برای حفظ تعرفهها استفاده خواهد کرد.
نخستین شکست بزرگ در دیوان عالی
از زمان آغاز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۵، او رکورد قابل توجهی از پیروزیها را در دیوان عالی آمریکا به ثبت رسانده بود، از جمله در مواردی مانند سیاستهای مهاجرتی و حکم مصونیت از پیگرد قضایی و کیفری برای اقدامات دوران ریاست جمهوری. با این حال، حکم روز جمعه، روند پیروزیهای مستمر او را قطع کرد. نکته قابل توجه این است که دو قاضی از شش قاضی موافق این حکم، توسط خود ترامپ در دوره اول ریاست جمهوریاش منصوب شده بودند.
چندین پرونده دیگر از جمله تلاش ترامپ برای پایان دادن به شهروندی از طریق حق تولد و اخراج برخی اعضای هیئت منصفه بانک مرکزی آمریکا، نیز در دیوان عالی در حال بررسی هستند که ترامپ در آنها راه سختی برای پیروزی در پیش دارد.
تبعات سیاسی و اقتصادی در آستانه انتخابات میاندورهای
صدور این حکم توسط دیوان عالی، پیامدهای بزرگی نه تنها بر اقتصاد و روابط خارجی، بلکه بر انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ نیز خواهد داشت. ترامپ پیشتر به دلیل استفاده "غیرمنطقی" از تعرفهها با واکنش منفی برخی جمهوریخواهان نیز مواجه شده بود. اکنون، او برای پر کردن شکافهای ایجاد شده بر اثر این حکم و تمدید تعرفهها به حمایت کنگره نیاز دارد.
نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که اغلب مردم آمریکا تعرفهها را به طور کلی برای اقتصاد کشور مضر میدانند و معتقدند که صلاحیت رئیسجمهور برای اعمال آنها باید محدود شود. به عنوان مثال، نظرسنجی مرکز حقوقی مارکوئت نشان میدهد که ۵۶ درصد مردم تعرفهها را به اقتصاد آمریکا آسیبزننده میدانند، و نظرسنجی شبکه اِنپیآر نیز حاکی از دیدگاه مشابه در میان ۸۷ درصد دموکراتها و ۶۳ درصد افراد مستقل است.
زمانبندی اعلام حکم
زمانبندی تصمیم دیوان عالی در مورد تعرفهها مدتهاست که محل گمانهزنی بوده است. در ابتدا، بسیاری از تحلیلگران بازار پیشبینی میکردند که حکم تا ماه دسامبر اعلام شود. این تأخیر ۳.۵ ماهه پس از جلسات استماع، در حالی که در ظاهر استاندارد به نظر میرسد، زمان اعلام آن درست در تضاد با سخنرانی سهشنبه ترامپ قرار گرفت که انتظار میرود دستکم برخی قضات در آن حضور داشته باشند. این امر به ترامپ فرصت میدهد تا شکایت خود را در یک عرصه جهانی مطرح کند، اگرچه او اعلام کرده است که قضات همچنان به این سخنرانی دعوت هستند.
ترامپ ماهها از احتمال به چالش کشیده شدن و بیاعتبار شدن سیاست تعرفههایش توسط دیوان عالی شکایت کرده بود و اخیراً نیز از طولانی شدن روند صدور این حکم ابراز ناخشنودی کرده بود.
منازعه بر سر بازپرداخت تعرفهها
پس از حکم دیوان عالی، منازعه بر سر تعرفههای ترامپ اکنون به دادگاههای پایینتر کشیده شده است. قضات باید در مورد نحوه بازپرداخت میلیاردها دلار تعرفه که پیشبینی میشود بسیار دشوار خواهد بود، تصمیمگیری کنند. در حالی که دیوان عالی در مورد نحوه بازپرداخت مبلغ حدود ۱۳۴ میلیارد دلاری که دولت از تعرفهها به دست آورده بود، سکوت کرد، این موضوع به نبردی بین کاخ سفید و مخالفان تعرفهها تبدیل شده است.
شرکتهایی مانند کاستکو، رولون و گودیر از جمله هزاران شرکتی هستند که پیش از این حکم نیز برای پس گرفتن حدود ۱۷۵ میلیارد دلار تعرفه اخذ شده، در دادگاه تجارت بینالمللی آمریکا شکایت کرده بودند. آنها استدلال میکردند که تعرفههای اعمال شده توسط ترامپ بر اساس قانونی از سال ۱۹۷۷ غیرقانونی بوده است. مقامات دولت پیشتر اظهار کرده بودند که این وجوه پس از مسدود شدن تعرفهها توسط دیوان عالی، مسترد خواهد شد.
گزینههای پیش روی رئیسجمهور برای اعمال تعرفهها
دونالد ترامپ علیرغم حکم دادگاه، تأکید کرده است که گزینههای دیگری برای اعمال تعرفهها در اختیار دارد. وی در جمع خبرنگاران در کاخ سفید اظهار داشت: "ما انتخابهایی داریم، انتخابهایی بزرگ." وی به استفاده از قانون تجاری موسوم به "بخش ۱۲۲" اشاره کرد که به رئیسجمهور قدرت زیادی برای اعمال تعرفهها میدهد، هرچند این تعرفهها تنها برای ۱۵۰ روز و در صورت عدم تمدید کنگره، اعمال خواهند شد.
ترامپ نخستین رئیسجمهوری است که در نزدیک به ۵۰ سال تاریخ قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی تلاش کرده است از آن برای اعمال تعرفه استفاده کند. این تصمیم دیوان عالی، ابتکار اقتصادی و سیاست خارجیای را که دولت ترامپ آن را مهمترین اقدام دوره دوم ریاست جمهوری خود میدانست، باطل میکند؛ اقدامی که ترامپ هشدار داده بود لغو آن میتواند آمریکا را با فاجعه مالی روبرو کند. ترامپ پیش از این با اعلام وضعیت اضطراری درباره فنتانین، بر کانادا، چین و مکزیک تعرفه وضع کرده و اخیراً نیز با اعلام "اضطرار کسری تجاری"، تعرفههای متقابل را بر دهها شریک تجاری در سراسر جهان اعمال کرده بود.
این حکم یک شکست نادر برای دولت ترامپ است؛ دولتی که معمولاً با اکثریت محافظهکار دیوان عالی، در موجی از درخواستهای اضطراری وزارت دادگستری برای لغو احکام دادگاههای پایینتر، پیروز شده بود.
