اردوغان چه خوابی برای ریاض دیده؟ 3 هدف جنجالی ترکیه فاش شد!
ترکیه و عربستان همکاریهای اقتصادی در انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع دفاعی را در راستای چشمانداز ۲۰۳۰ تقویت میکنند.
رئیس جمهور ترکیه در سفر اخیر خود به ریاض، بر عزم آنکارا برای توسعه جامع روابط با عربستان سعودی تاکید کرد. این سفر که از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک اخیر ترکیه به شمار میرود، نشاندهنده کنار گذاشتن اختلافات پیشین منطقهای و پروندههایی چون خاشقچی و تمرکز بر همکاریهای استراتژیک است.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، به دعوت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به ریاض سفر کرد و در دیدار با وی تاکید کرد که روابط با عربستان سعودی از نظر استراتژیک برای صلح، ثبات و رفاه منطقهای اهمیت حیاتی دارد. وی همچنین خواستار گسترش همکاریها فراتر از اقتصاد و به سوی هماهنگیهای دیپلماتیک مشترک شد.
رویکردی فراتر از دیپلماسی سنتی
تحلیلگران شورای آتلانتیک بر این باورند که دیپلماسی اقتصادی گسترده ترکیه، جایگاه این کشور را به عنوان بخشی از توسعه استراتژیک فراتر از ناتو مطرح خواهد کرد. همزمان، رسانهها و اندیشکدههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه ترکیه، اولویتهای کلیدی آنکارا در توسعه روابط با ریاض را شامل همکاری در حوزه انرژی، افزایش مبادلات تجاری و سرمایهگذاری مستقیم، و گسترش همکاریها در صنایع دفاعی دانستهاند.
همکاریهای انرژی: گامی بلند و استراتژیک
یکی از مهمترین دستاوردهای این سفر، توافق عربستان سعودی برای سرمایهگذاری در پروژههای خورشیدی ترکیه با ظرفیت تقریبی ۵ گیگاوات است که پیشبینی میشود برق مورد نیاز حدود ۲.۱ میلیون خانوار را تامین کند. خبرگزاری رویترز این سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری در مزارع خورشیدی ترکیه را گامی استراتژیک و نشانهای از تداوم مسیر جدید و عملگرایانه روابط بین آنکارا و ریاض قلمداد کرده است.
آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، امضای قرارداد سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری در انرژی خورشیدی و همچنین «قرارداد بین دولتی در مورد پروژههای نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر» را اقدامی ارزشمند در توسعه روابط دوجانبه خواند. وی در جمع خبرنگاران در ریاض اظهار داشت که ترکیه اهداف بلندپروازانهای در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر دارد و تا سال ۲۰۳۵ به ظرفیت نصب شده ۱۲۰ هزار مگاوات در انرژی خورشیدی و بادی دست خواهد یافت.
بایراکتار جزئیات پروژه ۵۰۰۰ مگاواتی را تشریح کرد و گفت: «بخش اول شامل ۲۰۰۰ مگاوات پروژه خورشیدی است که ۱۰۰۰ مگاوات آن در سیواس و ۱۰۰۰ مگاوات دیگر در تاشلی احداث خواهد شد. ما برق تولید شده را به مدت ۲۵ سال با قیمت ۱.۹۹ یورو به ازای هر کیلووات ساعت خریداری خواهیم کرد. پایهگذاری در سال ۲۰۲۷ انجام میشود و قصد داریم فاز اول را تا پایان سال ۲۰۲۷ و کل پروژه را در سالهای ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ تکمیل کنیم.»
وزیر انرژی ترکیه همچنین از اعزام تیمی از کارشناسان و مشاورین وزارتخانه متبوع خود به ریاض در آینده نزدیک خبر داد تا امکانسنجی و گفتوگوهای اولیه درباره پروژه انتقال برق از عربستان به ترکیه را انجام دهند. ترکیه و عربستان سعودی به دنبال همکاری گستردهتر در زمینه اتصال برق، فناوریهای هیدروژن پاک و استقرار انرژیهای تجدیدپذیر هستند. این سرمایهگذاریها برای عربستان، بخشی از اهداف متنوعسازی اقتصادی مرتبط با چشمانداز ۲۰۳۰ این کشور است.
چالشها و افقهای همکاری اقتصادی
با وجود تلاشهای مکرر تیم سیاست خارجی اردوغان برای توسعه روابط اقتصادی، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سطح پایینی (حدود ۴ میلیارد دلار در سال) قرار دارد. طرفین قصد دارند این رقم را در کوتاهمدت به ۱۰ میلیارد دلار و در بلندمدت به ۳۰ میلیارد دلار برسانند و مجمع سرمایهگذاری عربستان سعودی و ترکیه نیز ارقام کلانی را برای پروژههای مختلف ثبت کند.
طرفین مایلند همکاریها را از انرژی به حوزههایی چون دفاع، فناوری، پتروشیمی، زیرساختها و پروژههای چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی گسترش دهند که فرصتهای بزرگی برای شرکتهای ترکیهای فراهم میآورد. با این حال، کارشناسان بر این باورند که نوسانات اقتصادی ترکیه و عدم تقارن اقتصادی، انگیزههای سرمایهگذاری بخش خصوصی سعودیها را کاهش داده است. همچنین چالشهایی در هماهنگی نظارتی و گمرکی به دلیل تفاوت سیستمهای اقتصادی دو طرف وجود دارد.
اردوغان امیدوار است با امضای توافق تجارت آزاد با شورای همکاری خلیج فارس و بهرهگیری از پروژههای چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان و تخصص پیمانکاران ترکیهای، این موانع را برطرف کند.
همکاری در صنایع دفاعی: از پهپاد تا تولید مشترک
عربستان سعودی در سالهای اخیر به جمع مشتریان پهپادهای تولیدی شرکت بایکار ترکیه پیوسته است. با این حال، اردوغان به دنبال گسترش همکاریها فراتر از فروش پهپاد و شامل خودروهای زرهی، کشتیسازی، مهمات و تجهیزات جنگ الکترونیک است. هدف مهمتر، تولید مشترک و اشتراکگذاری فناوری است که با اهداف بومیسازی عربستان در چشمانداز ۲۰۳۰ نیز همخوانی دارد.
ترکیه و عربستان سعودی قصد دارند همکاریهای فناوری دفاعی را از طریق آموزش و برنامههای مشترک تقویت کنند. با این وجود، چالشهایی نظیر همسویی استراتژیک با ناتو و مشارکتهای خلیج فارس و همچنین حساسیتهای غرب به مسائل ژئوپلیتیکی، در این مسیر وجود دارد. اخیراً نیز مشخص شده که ترکیه در حال مذاکره برای پیوستن به چارچوب توافقنامه دفاعی متقابل استراتژیک عربستان و پاکستان است.
به طور کلی، روابط ترکیه و عربستان سعودی در حال ورود به مرحلهای از عمق استراتژیک است که سرمایهگذاری در انرژی، ادغام اقتصادی و همکاری در صنعت دفاعی را به جای دیپلماسی سنتی و موردی در بر میگیرد.
