فشار مرگبار تغییرات اقلیمی: دوسوم کشور در آستانه نابودی!
تغییر اقلیم در ایران؛ از افزایش دما و کاهش بارش تا خشکسالی و سیلاب
یک کارشناس اقلیمی هشدار داد که دوسوم مساحت ایران با افزایش دما و کاهش محسوس بارشها مواجه است. سعید صوفیزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، با اشاره به یافتههای پژوهشی، بر لزوم مدیریت منابع آبی و سازگاری با تغییرات اقلیمی تأکید کرد.
افزایش دما و کاهش بارش در دو حوزه آبریز اصلی
صوفیزاده در گفتوگو با رسانهها اظهار داشت که ایران دارای شش حوزه آبریز اصلی است که از میان آنها، حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان و همچنین حوزه آبریز فلات مرکزی بیشترین تأثیرپذیری را از تغییرات اقلیمی نشان میدهند. وی توضیح داد که فلات مرکزی شامل اراضی واقع در جنوب رشتهکوه البرز و شرق رشتهکوه زاگرس است.
بررسی دادههای اقلیمی حاکی از افزایش معنادار دما در این دو حوزه آبریز، بهویژه دمای شبانه در بسیاری از ایستگاهها، و همزمان کاهش قابلتوجهی در میزان بارشها است. این دو حوزه حدود دوسوم مساحت کشور را در بر میگیرند که طبیعتاً بخش عمده اراضی کشاورزی کشور را تحتتأثیر نوسانات بارشی و افزایش دما قرار میدهد.
حرکت ایران به سوی پدیدههای حدی اقلیمی
این کارشناس اقلیمی هشدار داد که ایران در حوزه تغییرات اقلیمی بهسمت بروز پدیدههای حدی حرکت میکند. این بدان معناست که سالهای نرمال کاهش یافته و کشور یا با خشکسالیهای شدید مواجه خواهد شد یا در برخی مناطق شاهد بارشهای بسیار شدید و سیلآسا. این بارشهای حدی، علاوه بر خسارات گسترده، موجب تشدید فرسایش خاک نیز میشوند که با توجه به آمارهای موجود، زنگ خطری جدی برای منابع طبیعی کشور محسوب میشود.
پیشبینی بارشهای سیلآسا و راهکارهای مدیریت آن
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تصریح کرد: بر اساس پیشبینی مدلهای اقلیمی، در افقهای میانمدت و بلندمدت، در نوار جنوبی کشور بهویژه جنوب استان سیستان و بلوچستان، بخشهایی از استان هرمزگان و جنوب استان کرمان، افزایش وقوع بارشهای سیلآسا محتمل است.
وی افزود: اگرچه بارشهای سیلآسا میتوانند خساراتی بههمراه داشته باشند، اما از سوی دیگر ظرفیت تأمین منابع آبی قابلتوجهی را در مدتزمان کوتاه فراهم میکنند. ویژگی این نوع بارشها، شدت بالا در بازه زمانی کوتاه است که بهدلیل فراتر رفتن از ظرفیت نفوذپذیری خاک، منجر به سیلاب میشود.
صوفیزاده خاطرنشان کرد: در صورت اجرای برنامههای اصولی آبخیزداری و آبخوانداری، میتوان این روانآبها را مهار و ذخیره کرد. مدیریت صحیح این منابع میتواند بهعنوان یک ظرفیت مهم در تأمین آب کشاورزی مناطق خشک و کمآب کشور مورد استفاده قرار گیرد و در تنظیم راهبردهای آینده بخش کشاورزی نقش تعیینکنندهای داشته باشد.