مواد معدنی کمیاب، سوخت جنگ آمریکا و چین: نظم جهانی زیر و رو میشود!
رقابت ژئواکونومیک آمریکا و چین، با محوریت مواد استراتژیک و امنیت زنجیره تامین، به پایان تجارت آزاد و شکلگیری بلوکهای تجاری در جهان انجامیده است.
اعلام طرح ایجاد «بلوک تجاری مواد معدنی» از سوی جی دی ونس، سناتور جمهوریخواه ایالات متحده، نشانگر ورود جهان به مرحلهای نوین از رقابت شدید و فزاینده بر سر منابع حیاتی است. این پیشنهاد در زمانی مطرح میشود که کشورهای پیشرو در حال فاصله گرفتن از اصول تجارت آزاد سنتی و حرکت به سمت ذخیرهسازی و اعمال کنترل محکمتر بر مواد خام استراتژیک هستند.
تغییر پارادایم در تجارت جهانی مواد معدنی
طرح پیشنهادی سناتور ونس برای تشکیل یک بلوک تجاری متمرکز بر مواد معدنی، رویکردی متفاوت را در حوزه امنیت اقتصادی و زنجیرههای تأمین جهانی به نمایش میگذارد. این اقدام نشاندهنده اولویتبندی دسترسی مطمئن و پایدار به مواد معدنی حیاتی در برابر اتکا به بازارهای جهانی است که پیشتر بر پایه تجارت آزاد بنا شده بودند. چنین رویکردی میتواند پیامدهای عمیقی برای اقتصاد جهانی و روابط بینالملل داشته باشد.
رقابت ژئواکونومیک و مواد معدنی کمیاب
این تحولات در بستر رقابت فزاینده میان قدرتهای بزرگ اقتصادی، بهویژه ایالات متحده و چین، بر سر مواد معدنی کمیاب شکل گرفته است. این مواد که نقش کلیدی در صنایع پیشرفته، فناوریهای نوین و گذار انرژی دارند، اکنون به ابزاری استراتژیک در دست کشورها برای تضمین برتری صنعتی و نظامی تبدیل شدهاند. تلاش برای تسلط بر این منابع، به یکی از مهمترین ابعاد رقابت ژئواکونومیک قرن ۲۱ مبدل شده است.
افزایش تمرکز بر کنترل و ذخیرهسازی مواد خام به جای اتکا به مکانیسمهای بازار، میتواند به تغییرات بنیادین در نظم اقتصادی جهانی منجر شود. این رویکرد جدید نه تنها معادلات تجاری را دگرگون میکند، بلکه پتانسیل ایجاد تنشهای جدید ژئوپلیتیکی و شکلگیری ائتلافهای اقتصادی بر پایه دسترسی به منابع را نیز در پی دارد و فصل جدیدی از رقابت بر سر بقای صنعتی و استراتژیک را آغاز میکند.
