شوک جدید: یارانه از حقوقبگیران پایه هم قطع میشود؟
وزارت کار با معیارهای جدید درآمد و دارایی، دهکبندی یارانههای نقدی را تغییر میدهد.
بر اساس تصمیمات اخیر وزارت کار، معیارهای جدیدی برای حذف افراد از فهرست دریافتکنندگان یارانههای نقدی اعلام شده است که بر مبنای درآمد ماهانه، ارزش خودرو و املاک افراد خواهد بود. این تغییرات، که بحثهای متعددی را در پی داشته، نشان میدهد که دهکبندی دیگر ملاک اصلی برای دریافت یا عدم دریافت یارانه نخواهد بود و خانوارهای دارای درآمد و دارایی مشخص، از گردونه یارانهبگیران خارج میشوند.
جزئیات معیارهای جدید حذف یارانه
طبق الگوی جدید، خانوارهای یک نفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۰ میلیون تومان و خانوادههای دو نفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۶ میلیون تومان، مشمول حذف یارانه خواهند شد. یعقوب اندایش، معاون وزیر کار، علاوه بر درآمد، شاخصهای دیگری نظیر داشتن خودرو و املاک با ارزش مجموعاً ۵۰ میلیارد تومان را نیز از دلایل حذف یارانه عنوان کرده است. به عنوان مثال، اگر مجموع ارزش چهار خودروی یک خانواده بیش از ۵ میلیارد تومان باشد، این خانواده از لیست یارانهبگیران خارج خواهد شد. در بحث درآمد نیز، مجموع درآمد ماهانه تمامی اعضای خانواده ملاک تصمیمگیری است.
تناقضات و ابهامات در آمارهای اعلامی
این تصمیمات در حالی اعلام شده که لایحه بودجه ۱۴۰۵ حداقل حقوق سال آینده را ۱۸.۶ میلیون تومان تعیین کرده است. این بدان معناست که یک زوج شاغل که هر کدام صرفاً پایه حقوق را دریافت کنند و حتی اضافه کار نداشته باشند، از سال آینده به طور خودکار از دریافت یارانه حذف میشوند، چرا که مجموع درآمدشان ۳۷.۲ میلیون تومان خواهد بود. این موضوع پرسشهایی را در مورد ادعای معاون وزیر کار مبنی بر حذف تنها ۱۵ درصد از جامعه از لیست یارانهبگیران مطرح کرده است. آقای اندایش در پاسخ به این سوال که آیا با ۳۰ میلیون تومان میتوان زندگی را اداره کرد، بیان داشته که اطلاعات وزارتخانه نشان میدهد تنها ۱۵ درصد حذف میشوند و ۸۵ درصد باقی میمانند.
مقایسه با خط فقر و معیارهای پیشین
محاسبات جدید برای شاخص تمکن مالی در حالی اعلام شده که اعداد و ارقام جدید با معیارهای اعلامی اوایل سال جاری مطابقت دارد و با وجود رشد قیمت کالاها به خصوص پس از حذف ارز ترجیحی، تغییری نکرده است. در بهار امسال، معیار قطع یارانه برای خانوارهای یک نفره ۳۰ میلیون تومان، دو نفره ۳۷.۵ میلیون تومان و خانوادههای پنج نفره ۶۰ میلیون تومان بود. این اعداد در حالی است که برآوردها خط فقر برای یک خانواده چهار نفره را حدود ۳۵ میلیون تومان و برخی کارشناسان کارگری تا ۵۵ میلیون تومان نیز تخمین میزنند. دولت خط فقر سال جاری را اعلام نکرده، اما سخنگوی دولت خط فقر سال آینده را برای هر نفر ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار و ۷۳۹ تومان برآورد کرده است.
در آییننامه سال گذشته، شاخصهایی نظیر تملک املاک لوکس بالای ۳۵ میلیارد تومان، خودرو با ارزش بیش از ۳ میلیارد تومان، درآمدهای بالاتر از ۳۰ میلیون تومان برای یک نفره، هزینههای ماهیانه بالای ۱۰ میلیون تومان به ازای هر نفر، مقیم خارج بودن و بیش از پنج سفر خارجی در سال، از جمله معیارهای شناسایی سه دهک پردرآمد بودند. اخیراً وزارت تعاون تغییراتی اعمال کرده که شامل حذف معیار هزینهکرد ۱۰ میلیون تومانی و افزایش سقف ارزش خودرو از ۳ به ۵ میلیارد و مسکن از ۳۵ به ۵۰ میلیارد تومان است.
کاهش تعداد یارانهبگیران و تغییرات قانون
از بهمنماه دو سال قبل که حدود ۸۰ میلیون نفر در کشور یارانه نقدی دریافت میکردند، تاکنون حدود ۸ میلیون نفر از لیست یارانهبگیران خارج شدهاند و طبق آخرین آمار سازمان هدفمندی یارانهها، تعداد مشمولان یارانه معیشتی به ۷۰.۶ میلیون نفر کاهش یافته است. این کاهش در راستای اجرای قانون بودجه ۱۴۰۴ مبنی بر حذف یارانه دهکهای ۸ تا ۱۰ صورت گرفته بود. اما مطابق تصمیمات اخیر وزارت کار، دیگر بحث دهکبندی مطرح نیست و ملاکهای اصلی حذف، صرفاً بر اساس میزان درآمد، خودرو و خانه لوکس تعیین خواهد شد.
