افشاگری تکاندهنده: چرا دولت برای افزایش تولید نهادههای دامی راه حل ندارد؟
حذف ارز ترجیحی برای خودکفایی در نهادههای دامی و دانههای روغنی و افزایش بهرهوری کشاورزی
حذف ارز ترجیحی در حوزه نهادههای دامی، فرصتی تازه برای ارتقاء تولیدات داخلی و کاهش وابستگی کشور به واردات این اقلام استراتژیک فراهم آورده است. این تغییر سیاستی که سالها به دلیل حمایت از واردات نهادههای ارزان قیمت، عرصه را بر تولیدکنندگان داخلی تنگ کرده بود، اکنون میتواند مسیر خودکفایی و افزایش رقابتپذیری محصولات کشاورزی را هموار سازد.
چالشهای گذشته و فرصتهای نوین
سالها اتکا به واردات نهادههای دامی و دانههای روغنی نظیر جو، ذرت، کلزا، سویا و آفتابگردان با استفاده از ارز یارانهای، عملاً تولید داخلی این محصولات را به حاشیه رانده بود. ورود این نهادهها با قیمتهای غیرواقعی، هزینه تمامشده تولید برای کشاورزان داخلی را غیررقابتی کرده و هرگونه تلاش برای افزایش تولید ملی و دستیابی به خودکفایی را با شکست مواجه میساخت. این سیاست، به جای کمک به امنیت غذایی، به تضعیف زیرساختهای تولید داخلی نهادههای دامی و دانههای روغنی منجر شده بود.
اکنون با تصمیم دولت برای حذف ارز ترجیحی، شرایطی جدید برای بازگشت رونق به تولیدات داخلی ایجاد شده است. این گام میتواند با برنامهریزی هدفمند و اتکا به ظرفیتهای عظیم آب و خاک کشور، بخش کشاورزی را وارد مرحلهای نوین از رشد پایدار و خودکفایی در محصولات راهبردی کند.
دیدگاه کارشناسان: بهرهوری و دانش تغذیه کلید کاهش وابستگی
محمد مسعودی، مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام، طیور و آبزیان، در تشریح چالشهای گذشته عنوان کرد: «پیش از این، قیمت تمامشده تولید برای کشاورز به هیچوجه رقابتی نبود. به عنوان مثال، جو داخلی با هزینهای حدود ۲۰ هزار ریال تولید میشد، در حالی که نمونه وارداتی با ۱۱ هزار ریال به کشور میرسید و این تفاوت، انگیزه تولید را از بین میبرد.»
وی افزود: «با اصلاح سیاستها، اکنون تولید برای کشاورزان مقرونبهصرفهتر شده و در محصولاتی مانند جو و حتی ذرت، امکان افزایش تولید فراهم است. با این حال، میزان افزایش سطح زیرکشت و ظرفیت واقعی تولید باید با دقت از سوی بخش زراعت بررسی و اعلام شود.» مسعودی با تأکید بر نقش بهرهوری اظهار داشت: «افزایش بهرهوری در تولید و مصرف خوراک دام میتواند بخش قابل توجهی از فشار موجود را مدیریت کند، هرچند خشکسالی و کمآبی بزرگترین چالش فعلی بخش کشاورزی است.»
مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام ادامه داد: «نیاز سالانه کشور به دانههای روغنی حدود ۴.۲ میلیون تن و به ذرت حدود ۱۲ میلیون تن است. اما به دلیل آببری بالای این محصولات، حتی در سالهای پربارش، تولید داخلی سویا از ۱۵۰ هزار تن و ذرت از یک میلیون تن فراتر نرفته است. این آمار نشاندهنده وابستگی بالای ۹۵ درصدی به واردات این نهادههاست که حتی با استفاده از گزینههای جایگزین، حداقل ۸۰ درصد باقی میماند.» وی راهکار اصلی را در مدیریت علمی مصرف و استفاده از دانش تغذیه دام دانست و تصریح کرد: «با استفاده بهینه از ظرفیت کارخانجات و فرمولاسیون علمی خوراک، میتوان ضریب تبدیل را به شکل چشمگیری کاهش داد و این مسیر، مؤثرترین راه برای کاهش مصرف نهاده و مدیریت وابستگی به واردات است.»
سیاستهای حمایتی و کشت قراردادی
مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، به نتایج مثبت سیاست جدید اشاره کرد و گفت: «امسال برای نخستین بار هیچ دغدغهای در خرید دانههای روغنی وجود نداشت و بهای محصولات به صورت بهروز تسویه شد. این روند، چشماندازی روشن برای توسعه تولید و تقویت امنیت غذایی کشور ایجاد کرده است.»
وی کشت قراردادی را یکی از محورهای اصلی وزارت جهاد کشاورزی دانست و افزود: «دستورالعملهای مربوط به دانههای روغنی تدوین و ابلاغ شده و برای نخستین بار کشت قراردادی سویا در استانهای خوزستان و ایلام با نتایج رضایتبخش اجرا شده است.»
ترغیب کشاورزان به تولید داخلی با حذف ارز یارانهای
پرویز جعفری، مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام نیز درباره آثار اجرای طرح انتقال یارانه ارزی توضیح داد: «با حذف ارز ترجیحی، تمایل کشاورزان به کشت برخی از محصولات در داخل کشور افزایش یافته و میزان سوءاستفاده و خریدهای غیرضروری نهادهها نیز کاهش یافته است.»
وی افزود: «قبلاً کشاورز داخلی جو را با قیمت تمامشده ۲۲ تا ۲۳ هزار ریال به بازار میآورد، در حالی که جو وارداتی با ارز ترجیحی و یارانه ۱۱ هزار و ۳۰۰ ریال عرضه میشد که این امر توان رقابت را از تولیدکننده داخلی سلب میکرد. امروز با واقعی شدن قیمتها، این فاصله پوشش داده شده و کشاورز برای کاشت جو ترغیب میشود.»
جعفری پیشبینی کرد: «رغبت برای زراعت جو و همچنین ذرت قطعاً بالاتر خواهد رفت. در محصول ذرت نیز فاصله زیادی بین قیمت داخلی و وارداتی وجود داشت که اکنون با رسیدن قیمت ذرت از ۱۱ هزار ریال به ۴۱ هزار ریال، انگیزه کاشت این محصول در کشاورزان ایجاد شده است، زیرا میدانند محصولشان به قیمت واقعی در کشور خریداری خواهد شد.»
پایداری تولید؛ در گرو بهرهوری و مدیریت منابع
افزایش تولید نهادههای دامی باید بر پایه ارتقای بهرهوری و تولید خوراک دام بر اساس علم تغذیه صورت گیرد تا فشار مضاعفی بر منابع آب و خاک کشور وارد نشود و از هدر رفتن منابع ارزی جلوگیری به عمل آید. رشد عملکرد نهادهها در واحد سطح و استفاده از دانش تغذیه، این امکان را فراهم میکند که با همان میزان مواد اولیه، تولید بیشتری داشت و این امر شرط اصلی پایداری و موفقیت سیاستهای جدید در بخش کشاورزی به شمار میرود.
