فریب بارشها را نخورید! ایران در آستانه فاجعه بیآبی
تنش آبی ناشی از خشکسالی و کاهش بارندگی، منابع آب و سدها را تحت فشار گذاشته و مدیریت بهینه آب را حیاتی کرده است.
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور با هشدار نسبت به وضعیت شکننده منابع آبی کشور، اعلام کرد که بارشهای اخیر، با وجود بهبود نسبی شرایط، تنها اثرات کوتاهمدت داشته و قادر به جبران کسری انباشته ناشی از سالها خشکسالی متوالی نیستند.
وضعیت شکننده منابع آبی با وجود بارشهای اخیر
فیروز قاسمزاده، مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور، با اشاره به آخرین وضعیت بارشها در سال آبی جاری، اظهار داشت که بررسی آمار نشان میدهد علیرغم وقوع سامانه بارشی اخیر و نرمال شدن نسبی شرایط، وضعیت منابع آب در بخشهای زیادی از کشور همچنان شکننده است. وی افزود: بر این اساس، رتبه بارش کشور در مقایسه با دوره آماری بلندمدت، ۲۲ از ۵۸ سال آماری است.
قاسمزاده تصریح کرد: اگرچه بارشهای اخیر در کوتاهمدت منجر به بهبود شرایط رطوبتی و افزایش روانابها شده است، اما از منظر مدیریت منابع آب، این بارشها آثار موقتی داشته و قادر به جبران کسری انباشته ناشی از چند سال خشکسالی متوالی در کشور نیست.
افزایش نسبی بارشها و نابرابری منطقهای
بر اساس آمار شبکه ایستگاههای مبنای وزارت نیرو، میزان بارش در سال آبی جاری نسبت به متوسط بلندمدت ۱۱ درصد و نسبت به سال گذشته ۷۶ درصد افزایش داشته است. با این حال، بنابر آخرین دادهها، ۱۹ استان در شرایط زیر نرمال قرار دارند. همچنین ۱۰ استان در وضعیت بالای نرمال و ۳ استان در محدوده نرمال، بارش دریافت کردهاند.
مدیرکل اطلاعات و دادههای آب کشور ادامه داد: استانهای هرمزگان، کرمان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی و فارس به ترتیب با ثبت ۱۶۶.۹، ۸۸.۵، ۴۹.۶، ۵۷.۳ و ۱۴۲.۴ میلیمتر بارش، افزایش بیش از ۵۰ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت را تجربه کردهاند. در مقابل، استانهای تهران و البرز با کاهش بیش از ۷۰ درصدی نسبت به بلندمدت، بیشترین افت بارش را به خود اختصاص دادهاند.
تداوم خشکسالی و کاهش جدی ذخایر سدها
قاسمزاده با اشاره به تداوم خشکسالی در کشور بر اساس شاخص SPI، بهویژه در ۶ سال اخیر، بیان داشت که این وضعیت منجر به کاهش جدی آورد رودخانهها، ورودی سدها، مخازن آب زیرزمینی و تالابها شده است؛ بهگونهای که بارشهای اخیر نیز نتوانسته این کسری را جبران کند.
وی خاطرنشان کرد: میزان ورودی سدهای کشور از ابتدای سال آبی تا ۱۳ دیماه ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۴ درصد کاهش یافته است. همچنین درصد پرشدگی مخازن سدهای کشور بهطور متوسط به حدود ۳۵ درصد رسیده که نسبت به سال گذشته کاهش حدود ۲۱ درصدی را نشان میدهد و بیانگر وضعیت نامطلوب موجودی سدهاست.
بررسیها حاکی از آن است که مخازن سدهای استانهای تهران، اصفهان، خراسان رضوی، قم، زنجان و مرکزی در شرایط نامطلوبی قرار دارند و تأمین آب شرب در شهرهای وابسته به این منابع از جمله تهران، کرج، مشهد، اراک، قم، اصفهان، یزد، تبریز و... با محدودیت مواجه است؛ از اینرو، مدیریت مصرف آب همچنان یک ضرورت جدی در کشور به شمار میرود.
پیشبینی هواشناسی و طرحهای اضطراری مدیریت تنش آبی
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور همچنین با اشاره به آخرین دادههای هواشناسی گفت: بر اساس پیشبینی سازمان هواشناسی، طی هفته جاری بارشها در کشور عمدتاً در نواحی شمالی، نوار شمال کشور و بخشهایی از دامنههای جنوبی البرز متمرکز خواهد بود. در هفته دوم نیز بارشها بهصورت پراکنده در بخشهایی از غرب، شمالغرب و شمالشرق کشور پیشبینی میشود که در مناطق مرتفع بهصورت برف خواهد بود.
قاسمزاده در پایان با اشاره به اقدامات اجرایی برای مدیریت تنش آبی تصریح کرد: بهمنظور مقابله با تنش آبی، بهویژه در بخش آب شرب، طرحهای اضطراری به تفکیک تمامی شهرهای دارای تنش آبی کشور استخراج شده و در حال پیگیری است که در صورت تأمین منابع مالی لازم، میتواند از بروز هرگونه تنش و محدودیت در تأمین آب شرب جلوگیری کند.
