فاجعه کاهوی دزفول: وقتی بیتدبیری، لقمه نان مردم را زیر چرخ تراکتور میاندازد!
مدیریت ناکارآمد و مازاد تولید کاهو، بازار کشاورزی دزفول را آشفته و کشاورزان را زیانده کرد.
دزفول – در حالی که کاهوی باکیفیت دزفول پتانسیل تأمین بخشی از نیازهای داخلی و نقشآفرینی در صادرات غیرنفتی را دارد، نبود برنامهریزی، مدیریت ناکارآمد و آشفتگی بازار، این محصول را به خوراک دام یا ضایعات تبدیل کرده است. این وضعیت هر ساله به ضرر و زیان سنگین کشاورزان منطقه منجر میشود.
زیان هنگفت کشاورزان در فصل برداشت
با فرا رسیدن فصل برداشت کاهو و دیگر محصولات صیفی در شهرستان دزفول، کشاورزان این منطقه با چالشهای جدی و ضررهای هنگفت مواجه شدهاند. بسیاری از آنان مجبورند محصولات مرغوب خود را به دلیل مازاد تولید، نبود بازار مناسب و کاهش شدید قیمت، به دامها خورانده یا در زمین رها کنند. یکی از کشاورزان دزفولی در گفتوگو با رسانهها بیان کرد که به دلیل نبود مدیریت و تخصص کافی در مسئولان جهاد کشاورزی، محصولات با کیفیت آنها در زمین باقی مانده و کشاورزان زحمتکش متحمل ضررهای سنگینی شدهاند.
این کشاورز با اشاره به اینکه کاهو یکی از کشتهای پرهزینه محسوب میشود، توضیح داد که هزینه کاشت هر هکتار کاهو بیش از ۳۰۰ میلیون تومان است، اما حاصل دسترنج ماهها زحمت آنان، تنها زیانهای سنگین در شرایط تورمی کنونی است. کشاورزی که این شغل، حرفه اصلی و تنها راه گذران زندگی اوست، مجبور شده محصول باکیفیت خود را شخم بزند و با کولهباری از قرض و بدهی مواجه شود.
آشفتگی بازار و موانع صادراتی
رئیس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول وضعیت بازار سبزی و صیفیجات دزفول را نامساعد توصیف کرد و گفت که نه تنها کاهو، بلکه انواع کلم و شلغم نیز با پایینترین قیمتها به فروش میرسند. بهمن دریکوندی افزود: برآوردهای فعالان بخش کشاورزی نشان میدهد که هزینه تولید هر هکتار کاهو حدود ۲۸۵ میلیون تومان است که با احتساب برداشت، حملونقل و سایر مخارج، این رقم به حدود ۷۵۱ میلیون تومان میرسد. به این ترتیب، قیمت تمامشده هر کیلو کاهو حدود ۱۳ هزار تومان است، در حالی که قیمت فروش در بازار فعلی بین ۶ تا ۹ هزار تومان در نوسان است، که حتی هزینههای انسانی کشاورزان را نیز جبران نمیکند.
دریکوندی تصریح کرد که اختلاف قیمت باعث شده بسیاری از کشاورزان عرضه محصول را غیراقتصادی بدانند. وی ریشهیابی این مشکلات را در برنامهریزی کلان دانست و اظهار داشت که نبود یک طرح جامع برای ساماندهی تولید، هر سال به «سونامی» مازاد محصول منجر میشود. به گفته وی، فعالان این بخش معتقدند که اجرای الگوی کشت باید به بخش خصوصی توانمند واگذار شود و دولت با ابزارهای تشویقی و بازدارنده از آن حمایت کند. همچنین، نبود پایانه صادراتی کارآمد، با وجود صدور مجوز آن بیش از یک دهه پیش، از دیگر موانع جدی است که باعث میشود بخش زیادی از محصولات دزفول با نام شهرهای دیگر صادر شود.
ایشان اشاره کرد که جلسات متعددی برای پیگیری مشکلات برگزار شده و موضوع صادرات به طور جدی در دستور کار قرار گرفته است. یکی از تصمیمات این بوده که بخشی از فرآیندهای گمرکی و آزمایشگاهی در دزفول انجام شود تا محصول با هویت واقعی و تعلل کمتری روانه بازارهای خارجی شود.
عوامل بحران از نگاه جهاد کشاورزی
بهروز قمرزاده، رئیس جهاد کشاورزی دزفول، مهمترین عامل بحران کاهو را تولید بیش از حد آن دانست. وی توضیح داد که قیمت بالای کاهو در استانهای دیگر باعث ترغیب کشاورزان دزفولی به کشت بیشتر شد و همین امر به افزایش سطح زیر کشت و در نتیجه مازاد محصول و کاهش قیمت انجامید. قمرزاده همچنین سرمای زودرس، رشد سریع کاهو و بارندگی را از دیگر دلایل کاهش قیمت و از دست دادن بازارپسندی محصول عنوان کرد.
وی با اشاره به تعطیلی بازار روسیه در ایام کریسمس و خودکفایی عراق در کشت کاهو، صادرات به این کشورها را در زمانهای خاص با چالش مواجه دانست. با این حال، کاهوی دزفول به کشورهای اوراسیا از جمله ازبکستان، قرقیزستان، تاجیکستان، گرجستان، روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر میشود. قمرزاده از برگزاری نشستی در خصوص موانع صادرات سبزی و صیفیجات در گمرک دزفول خبر داد و افزود که برای نخستین بار دو محموله از دزفول با تمام تشریفات به مقصد روسیه منتقل شده است. وی ابراز امیدواری کرد که با تسهیل روند صادرات و ایجاد صف ویژه برای محصولات کشاورزی آسیبپذیر در گمرک، شاهد بهبود وضعیت باشیم.
ضرورت برنامهریزی جامع و حمایت از تولیدکننده
اگرچه افزایش سطح زیر کشت فراتر از الگوی توصیه شده و رعایت نکردن الگوی کشت از سوی کشاورزان نیز در این بحران نقش دارد، اما سالهاست که کشاورزان دزفول تحت سایه بیبرنامگی و نظارت ضعیف جهاد کشاورزی این شهرستان در کشت انواع محصولات سبزی و صیفی دچار ضرر و زیانهای مکرر میشوند. صادرات ضعیف، ضعف بازار، نبود حمایت از تولیدکننده و کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی در شهرستان از مهمترین چالشهایی است که عدم رفع آنها توسط مسئولان، همواره به کشاورزان قطب کشاورزی ایران آسیب میرساند. کارشناسان تأکید میکنند که بدون طرحی عملیاتی، همراهی جدی دولت و میدان دادن به بخش خصوصی کارآمد، این چرخه زیانبار هر سال برای محصولی جدید تکرار خواهد شد.
