راز پنهان درآمدهای نفتی: ایران گروگانِ صادرات و نرخ دلار!
درآمدهای نفتی و نرخ تسعیر ارز، پایداری بودجه 1405 و اقتصاد ایران را با ریسک مواجه کرده است.
بودجه سال ۱۴۰۵ دولت، درآمدهای نفتی خود را به شدت به دو عامل کلیدی حجم صادرات و نرخ تسعیر ارز وابسته کرده است که این موضوع میتواند پایداری منابع بودجهای کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
پیشبینی تولید و سهم صادرات نفت در بودجه ۱۴۰۵
بر اساس محاسبات لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، مجموع تولید روزانه نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی حدود ۴۴۱ هزار بشکه پیشبینی شده است. از این میزان، ۲۶۴ هزار بشکه به پالایشگاههای داخلی کشور اختصاص مییابد تا فرآوردههای اصلی مورد نیاز تولید شود. همچنین، ۱۷۷ هزار بشکه در روز برای صادرات در نظر گرفته شده است.
جزئیات سهم درآمدی و تهاتری نفت و گاز
از میزان صادرات پیشبینی شده، ۱۰۴ هزار بشکه سهم منابع نفتی ارزی (غیر تهاتری) است که میان دولت، صندوق توسعه ملی و شرکت ملی نفت ایران تقسیم میشود. مابقی منابع نفتی، به میزان ۷۲۷ هزار بشکه در روز، به صورت تهاتری برای تقویت بنیه دفاعی، طرحهای خاص، سرمایهگذاریها، بازپرداخت طرحهای ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید و تأمین فرآوردهها اختصاص یافته است.
سهم صندوق توسعه ملی نیز بر اساس بند «ب» ماده (۱۶) قانون احکام دائمی و بند (۲-۵) جدول الزامات، معادل ۲۰ درصد به عنوان بدهی به صندوق در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، خالص صادرات گاز طبیعی به میزان ۱۶ میلیارد مترمکعب در سال (با نرخ تقریبی ۳۰ سنت به ازای هر مترمکعب) به مجموع درآمدهای ارزی تسهیمی اضافه خواهد شد.
وابستگی درآمدهای نفتی به نرخ ارز و حجم صادرات
تحلیل حساسیت نشان میدهد که درآمدهای نفتی دولت وابستگی بالایی به دو عامل کلیدی حجم صادرات و نرخ تسعیر ارز دارد. به عنوان مثال، با افزایش نرخ تسعیر از ۲۸.۵ هزار تومان به ۵۰ هزار تومان و تغییر در حجم صادرات، درآمدهای ارزی دولت میتواند از ۲۴۱ هزار میلیارد تومان تا ۵۹۳ هزار میلیارد تومان متغیر باشد. این ارقام به وضوح نشان میدهد که هرگونه نوسان در قیمت جهانی نفت، نرخ ارز یا میزان صادرات، تأثیر قابل توجهی بر منابع بودجهای دولت خواهد گذاشت.
هشدار کارشناسان درباره پایداری بودجه
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که این وابستگی بالا به عوامل بیرونی، ریسک پایداری منابع بودجه را افزایش میدهد. از این رو، تدوین سیاستگذاریهای دقیق و هوشمندانه برای مدیریت نوسانات قیمت نفت و نرخ ارز به منظور حفظ ثبات مالی کشور امری ضروری است.