دام کلاهبرداران در قلب پایتخت: متقاضیان ویزای کار جلوی سفارت آلمان سرکیسه میشوند
کلاهبرداری و بازار سیاه دلالان در نوبتدهی ویزای کاری آلمان، اعتراضات مردمی مقابل سفارت آلمان و TLS را برانگیخت.
مشاهدات میدانی حاکی از آن است که سیستم نوبتدهی سفارت آلمان در ایران، همچنان با مشکلات عدیدهای از جمله کندی، عدم منطق و نبود افزایش ظرفیت مواجه است. این وضعیت، که بهویژه متقاضیان ویزای کار را درگیر کرده، منجر به ظهور یک «بازار ثانویه» نوبتدهی شده که دلالان در آن با سوءاستفاده از نیاز مبرم افراد به مهاجرت، به درآمدهای نجومی دست یافتهاند و بسیاری از فرصتهای شغلی و سرمایه متقاضیان را به مخاطره انداختهاند.
بحران نوبتدهی سفارت آلمان؛ رویای مهاجرت در چنبره دلالان
متقاضیان ویزای کار آلمان ماههاست که در صف انتظار دریافت نوبت سفارت، فرصتهای شغلی و زمان ارزشمند خود را از دست میدهند. این در حالی است که دلالان به آسانی و با دریافت مبالغ گزاف، نوبتهای سفارت را در اختیار میگیرند. این پدیده، که سفارت آلمان از آن به عنوان «بازار ثانویه احتمالی نوبتدهی» یاد میکند، در واقع یک بازار دلالی چند هزار میلیارد تومانی است که مسیر زندگی و آینده کاری بسیاری از افراد را به بنگاه سودسازی واسطهها تبدیل کرده است.
بسیاری از متقاضیان، خصوصاً مهاجران کاری، در مواجهه با نیاز به نوبت فوری و عدم توانایی انتظار چندماهه، ناگزیر به پرداخت مبالغ بالا به دلالان میشوند. این واسطهها ادعا میکنند که میتوانند در عرض چند روز تا چند ماه، نوبت دیدار سفارت آلمان را برای متقاضیان فراهم کنند.
تغییر کارگزار؛ از ویزامتریک تا TLS و تداوم مشکلات
تا پیش از «جنگ ۱۲ روزه»، شرکت ویزامتریک مسئول رسیدگی به درخواستهای ویزا بود که سال گذشته پس از گزارشهای متعدد از جمله در خصوص تخلفات، رسماً لغو شد. کنار گذاشتن این شرکت تنها برای مدت کوتاهی روند نوبتدهی را تغییر داد و پس از آن، درخواست نوبت برای اقامت کاری مجدداً با تأخیرهای چندماهه مواجه شد.
پس از ویزامتریک، کارگزاری «تیالاس» (TLS) جایگزین شد. اگرچه این کارگزار ممکن است در کشورهای مختلف کارنامه قابل قبولی داشته باشد، اما بررسیها و گفتوگو با متقاضیان و دلالان نشان میدهد که در ایران، شرایط نوبتدهی برای ویزای کاری غیرقابل قبول است. نوبتدهی به صورت ظرفیتمحور انجام میشود که سرعت آن متغیر است و بسیاری از متقاضیان را از دستیابی به فرصتهای شغلی محروم میکند.
بازار سیاه نوبتدهی؛ هزینههای گزاف و کلاهبرداریهای سازمانیافته
دلالان و واسطهها ادعا میکنند با دریافت هزینهای بین ۵ تا ۳۵ میلیون تومان میتوانند به راحتی از سفارت نوبت دریافت کنند. بخشی از این مبلغ به عنوان دستمزد دلال و بخش دیگر، به گفته آنها، به کارکنان یا واسطههایی در TLS واریز میشود. در جستوجوی نام کارگزار به زبان فارسی، وبسایتهای متعددی ظاهر میشوند که خود را رسمی معرفی میکنند، در حالی که وبسایت اصلی کارگزار در ایران به زبان فارسی نیست و این سایتها همگی متعلق به دلالان هستند. بسیاری از این سایتها وعده نوبتدهی در ۲ تا ۳ هفته را میدهند، در حالی که متقاضیان واقعی گاه تا یک سال در انتظار میمانند.
بررسیها نشان میدهد که حدود ۹۰ درصد از دلالان اقدام به کلاهبرداری میکنند و نوبت قطعی برای متقاضیان دریافت نمیکنند. تنها کمتر از ۱۰ درصد متقاضیان از طریق دلالان موفق به اخذ نوبت میشوند. این وضعیت موجب شده بسیاری از متقاضیان با وعدههای واهی دلالان، کارهای اداری خود را انجام داده و به کارفرمایان خود وعده تاریخ حضور در آلمان را بدهند، اما در نهایت با مشکل مواجه شده و حتی شغل خود را از دست میدهند. هزینه نوبت برای پزشکان و کادر درمان بالاتر از سایر مشاغل است و گاه به ۳۵ میلیون تومان نیز میرسد.
روایتهای تلخ متقاضیان؛ از دست دادن شغل و سرمایه
علی، یکی از متقاضیان کار در آلمان، برای اخذ نوبت سفارت ۴۰ میلیون تومان به سه دلال پرداخت کرد اما کلاهبرداری شد. او که نگران از دست دادن فرصت شغلی خود در آلمان است، میگوید از ترس از دست دادن نوبت احتمالی و اقدام تلافیجویانه دلالان، نمیتواند شکایت خود را پیگیری کند.
امیرعلی، پزشک متقاضی مهاجرت کاری به آلمان، نیز به دلیل نوبتدهی غیرمنطقی و تأخیرهای ناشی از «جنگ ۱۲ روزه» و تغییر کارگزار، نتوانسته نوبت مصاحبه دریافت کند. او با پرداخت ۳۵ میلیون تومان به یک دلال، قربانی کلاهبرداری شد و با وجود دریافت فرصت مجدد از کارفرما، همچنان آینده کاریاش نامعلوم است.
الناز، نیز با پرداخت ۱۰ میلیون تومان به یک دلال برای جلو انداختن نوبت خود، موفق به تغییر زمان نشد و در نهایت شغل خود را از دست داد. او اکنون با همان نوبت اولیه خود در انتظار تایید نوبت است.
سیستم صف انتظار؛ هرجومرج و بیعدالتی در نوبتدهی
الهه، یکی از متقاضیان سفر کاری، به مشکلات ناشی از اختلالات در روند نوبتدهی سفارت آلمان و کارگزاری TLS اشاره میکند. پس از پیگیریهای مستمر و تجمعات، سیستم نوبتدهی در تاریخ دوم اکتبر از حالت قرعهکشی و رفرش مداوم به «سیستم صف انتظار» تغییر یافت. اما این تغییر نیز مشکلات جدی خود را به همراه داشت.
این صف شامل گروههای بسیار متفاوتی از متقاضیان است؛ از افرادی با قراردادهای کاری مربوط به آوریل ۲۰۲۵ تا کسانی که قراردادشان برای آگوست و اکتبر ۲۰۲۶ است، که موجب هرجومرج و بیعدالتی آشکار شده است. بسیاری از متقاضیانی که در تاریخ دوم اکتبر وارد صف شدند، هنوز در مرحله دریافت «ایمیل اول» باقی ماندهاند. راهنماییهای نادرست TLS باعث شد برخی متقاضیان چندین اکانت بسازند که زمان و فرصت زیادی را از دست دادند. همچنین، افرادی که با چند اکانت موفق به دریافت ویزا شدند، نوبتهای اضافی خود را لغو نکردند که این امر به نرسیدن نوبتهای کنسلشده به متقاضیان واقعی منجر شد.
نبود سیستم مشخص برای بارگذاری یا بهروزرسانی مدارک، باعث شده صف انتظار شامل افرادی با قراردادهای منقضیشده، دورههای آموزشی یا کاری آغازنشده یا حتی بدون پیشتأییدیه باشد، که در نهایت حق بسیاری از متقاضیان واقعی تضییع میشود. این وضعیت هزینههای سنگینی از جمله نیاز به ترجمه مجدد مدارک و شرکت دوباره در آزمونهای زبان را بر دوش متقاضیان گذاشته است.
برخلاف افزایش ظرفیت ویزاهای شینگن، تحصیلی و پیوست خانوادگی، متقاضیان ویزای کاری و آوسبیلدونگ با وجود پیشتأییدیه همچنان بلاتکلیف ماندهاند. بسیاری از متقاضیان پس از ماهها انتظار و از دست دادن قراردادهای کاری، هنوز حتی موفق به دریافت نوبت دوم نشدهاند و هیچ زمانبندی شفاف یا مرجع پاسخگویی مشخصی وجود ندارد.
شرکتهای کاریابی غیرمجاز؛ بنبست دیگری در مسیر مهاجرت
حامد، یکی دیگر از متقاضیان مهاجرت کاری، قربانی کلاهبرداری یک شرکت کاریابی شد که بدون مجوز قانونی فعالیت میکرد. این شرکت با تبلیغات گسترده در اینستاگرام، مبالغی چندین هزار یورویی، بالاتر از عرف بازار، از متقاضیان دریافت کرده است. طبق استعلامهای رسمی، این شرکت فاقد مجوز کاریابی داخلی و خارجی از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بوده و قراردادهای آن کاملاً یکطرفه و به نفع شرکت تنظیم شده بود.
علیرغم شکایتهای متعدد کیفری، پروندهها در دادسرای تهران بیش از یک سال و نیم بلاتکلیف مانده و با رسیدگی بسیار کندی مواجه بودهاند. این شرکت چندین بار پلمب شده، اما در فاصله کوتاهی مجدداً فعالیت خود را آغاز کرده است. این وضعیت سوالاتی جدی درباره نظارت و برخورد با شرکتهای غیرمجاز را ایجاد کرده است.
اعتراضات مردمی و پاسخهای نامشخص
متقاضیان، از اواسط مردادماه، تجمعات اعتراضی مسالمتآمیزی را مقابل کنسولگری آلمان برگزار کردهاند. اوج این اعتراضات در دوم اکتبر بود که منجر به تغییر سیستم نوبتدهی به «صف انتظار» شد. با این حال، حتی سیستم صف انتظار نیز عادلانه نبود و اولویت بر اساس زمان ورود به حساب کاربری تعیین میشد، نه زمان ثبتنام یا آمادگی مدارک. این موضوع موجب لغو قراردادهای کاری بسیاری از متقاضیان شد.
در یکی از تجمعات شهریورماه، افرادی با عنوان حراست یا لباسشخصی وارد شده و اقدام به برخورد فیزیکی با معترضین کردند که منجر به آسیب دیدگی چندین نفر شد. با وجود درخواستهای مکرر برای فعالسازی سیستم آپلود مدارک جهت تعیین اولویت بر اساس تاریخ قرارداد، این درخواست بدون دلیل منطقی رد شده است. متقاضیان، خواستار شفافیت، پاسخگویی و رفع بنبست موجود در مسیر مهاجرت کاری خود هستند.
