فوری: پیشبینی تکاندهنده جلایی پور از آینده ایران؛ چرا «نجابت» پزشکیان، کابوس تندروها در ۱۴۰۴ است؟ مقایسه با دی ۹۶
اعتراضات مردمی به معیشت و ارز، چالش اصلی دولت پزشکیان با راهکارهای گفتگو و اصلاحات اقتصادی
پس از اعتراضات اخیر مردمی به افزایش شدید نرخ ارز و سکه، دولت چهاردهم در اقدامی بیسابقه، این اعتراضات را به رسمیت شناخته و با دستور مستقیم رئیسجمهور به وزیر کشور، برای مذاکره با نمایندگان معترضان آماده شد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در توییتی اعلام کرد که معیشت مردم دغدغه هر روز اوست و اقدامات اساسی برای اصلاح نظام پولی و بانکی و حفظ قدرت خرید مردم در دستور کار قرار دارد. او از وزیر کشور خواست تا از مسیر گفتگو با نمایندگان معترضان، مطالبات برحق آنها را بشنود تا دولت با تمام توان برای رفع مشکلات و پاسخگویی مسئولانه عمل کند. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز در نشست خبری خود با اشاره به اعتراضات مردمی، بیان کرد که از وظایف دولت و حاکمیت شنیدن حرف مردم است، زیرا هر جا درد هست فریاد هست و دولت هم اعتراضات را میبیند و هم به رسمیت میشناسد. در این میان، حمیدرضا جلاییپور، فعال سیاسی اصلاحطلب، ضمن اشاره به مشابهت این اعتراضات با رویدادهای دیماه ۹۶، به تحلیل ریشهها و ابعاد آنها پرداخته است.
رویکرد دولت در مواجهه با اعتراضات: رسمیتشناسی و گفتگو
رویکرد دولت چهاردهم در قبال اعتراضات اخیر، که با افزایش شدید نرخ ارز و سکه آغاز شد، با به رسمیت شناختن و دعوت به گفتگو با نمایندگان معترضان همراه بود. رئیسجمهور، مسعود پزشکیان، با تأکید بر ضرورت اصلاحات در نظام پولی و بانکی و حفظ قدرت خرید مردم، وزیر کشور را مأمور شنیدن مطالبات مردمی از طریق گفتوگو کرد. این اقدام بیسابقه، نشاندهنده تلاش دولت برای پاسخگویی مسئولانه و رفع مشکلات از مسیر تعامل است. سخنگوی دولت نیز بر وظیفه حاکمیت در شنیدن صدای مردم تأکید کرد و پذیرش اعتراضات را گامی در جهت همدلی با جامعه دانست.
ریشههای سیاسی اعتراضات از نگاه فعال سیاسی
حمیدرضا جلاییپور، فعال سیاسی اصلاحطلب، در گفتوگو با خبرگزاری خبرآنلاین، ریشه زمینهساز اعتراضات دهه اخیر را سیاسی میداند. او معتقد است که حکمرانی در دو دهه گذشته دنبال توسعه کشور نبوده و پیشبینی اوضاع وخیمی مانند خاموشی برق و نرخ تورم فزاینده و پایدار را نکرده است. جلاییپور اعتراضات دی ۹۶ و دی ۱۴۰۴ را از دو منظر مشابه میخواند: یک، زمینه هر دو اعتراض مشترک است که شامل عدم پیگیری توسعه توسط حاکمیت در دو دهه، تشدید تحریمها، رسیدن فقر به ۳۶ درصد جامعه، و وجود حدود ۹ میلیون نفر طبقه متوسط فقیر و دو و نیم میلیون جوان بیکار است. دوم اینکه، جنس محرک اعتراضات، معیشتی و اخلال در دخل و خرج کسبه و مغازهداران است. او به طور خاص به اعتراض کسبه میدان شوش اشاره میکند که با وجود اجارههای سنگین، خرید و فروش ندارند.
ماهیت اقتصادی با بهرهبرداری سیاسی: تحلیل نیروهای هدفگیرنده دولت
جلاییپور تصریح میکند که با وجود ریشه سیاسی بلندمدت، انگیزه و درد معترضان، اقتصادی و معیشتی است. وی همچنین به دو نیرویی اشاره میکند که دولت پزشکیان را هدف قرار دادهاند: نخست، تندروهایی که سیاستهایشان کشور را به وضعیت کنونی رسانده و پس از شهادت رئیسجمهور پیشین، در پی ضربه زدن به دولت پزشکیان هستند. به گفته وی، رئیسجمهور پزشکیان در برابر این گروه، «نجابت» به خرج میدهد و با تصمیمگیری کند، به تندروها فرصت میدهد. نیروی دوم نیز، سرنگونیطلبانی هستند که با استفاده از رسانههای ماهوارهای خود به دنبال براندازی و تخریب دولت منتخب هستند.
عملکرد دولت پزشکیان در مواجهه با اعتراضات: شش اقدام مثبت
این فعال سیاسی، ضمن ارزیابی تلاشهای صادقانه رئیسجمهور، تصمیمات او را «آهسته» میخواند. با این حال، وی شش اقدام دولت و حاکمیت در این دوره را قابل دفاع دانسته است: اول، شناخت ماهیت اعتراضات و همدلی با مردم معترض بدون برچسب «اغتشاشگر». دوم، گفتگو با نمایندگان کسبه. سوم، تغییر رئیس بانک مرکزی و انتصاب فردی کارکشته. چهارم، قبول تجدیدنظر در لایحه بودجه. پنجم، تغییر مسئولان حراست تندرو در سه دانشگاه. و ششم، عملکرد مدنی نیروهای انتظامی. جلاییپور همچنین به مدیریت موفق بحران جان باختن دانشجویی در دانشگاه تهران اشاره میکند که میتواند نمونهای از برخورد پخته و مؤثر دولت باشد.
افق پیشرو: چالشهای چندلایه و ضرورت همافزایی ملی
جلاییپور پیشبینی آینده اعتراضات را دشوار میداند و با اشاره به چالشهای چندلایه پیش روی کشور، معتقد است که مردم عادی، با وجود نارضایتیهای معیشتی، سایه جنگ را بالای سر ایران جدی میگیرند و تمایلی به مشارکت فعال در ایجاد اختلالات شهری ندارند. او فشار همه جانبه بر دولت پزشکیان را یادآور شده و حمایت مقام رهبری از دولت را جدیترین پشتیبانی میداند. در پایان، جلاییپور بر لزوم همافزایی حاکمیت، دولت و نیروهای جامعه مدنی برای عبور عزتمندانه ایران از شرایط جنگی کنونی تأکید میکند. او هشدار میدهد که برخی فرصتطلبان به دنبال تکعلتی نشان دادن چالشها و قرار دادن کل مردم در یک طرف و حاکمیت در طرف دیگر هستند، در حالی که ایران در شرایط جنگی با دشمنان خارجی و داخلی قرار دارد. وی منابع اصلی قدرت ایران را در کنار قوای نظامی، رضایت مردم از وضعیت رفاهشان، آبادانی و آزادی میداند و ابراز امیدواری میکند که این بار حاکمیت پس از اعتراضات اخیر، با مردم ایران مانند پس از جنگ دوازده روزه برخورد نکند و فوراً به «تنظیمات کارخانه» بازنگردد.
