افشاگری هوش مصنوعی: پاس گل تراکتور؛ شاهکار یا خوش‌شانسی محض؟

شب گذشته، گل مهدی هاشم‌نژاد در یک مسابقه فوتبال با ابهامات آماری درباره ثبت پاس گل همراه شد. این رویداد بار دیگر بحث‌ها را پیرامون نحوه احتساب پاس گل در فوتبال حرفه‌ای و چالش‌های آن در سیستم‌های آماری برانگیخته است.

مفهوم پاس گل در فوتبال حرفه‌ای

برخلاف تصور عمومی، «پاس گل» به عنوان یک قانون رسمی در مقررات داوری فوتبال و متن قوانین IFAB تعریف نشده است. این مفهوم صرفاً یک شاخص آماری محسوب می‌شود که ملاک ثبت آن، پروتکل‌های تعریف شده توسط شرکت‌های آماری معتبر نظیر Opta و دستورالعمل‌های خاص هر لیگ است.

ابهام در صحنه گل تراکتور

در صحنه بحث‌برانگیز مربوط به گل مهدی هاشم‌نژاد، توپ ابتدا توسط امیرحسین حسین‌زاده ارسال شده و سپس در مسیر خود با پای دروژدک برخورد کرده است. سوال کلیدی در این میان این است که آیا دروژدک به صورت ارادی و کنترل‌شده با توپ بازی کرده یا صرفاً برخورد توپ با پای او اتفاق افتاده است.

معیارهای آماری برای ثبت پاس گل

پروتکل‌های آماری سه معیار اصلی را برای تعیین و ثبت پاس گل در نظر می‌گیرند؛ نخستین معیار، وجود کنترل یا تلاش آگاهانه بازیکن برای بازی با توپ است. دومین معیار، تغییر معنادار در مسیر یا سرعت توپ به واسطه اقدام بازیکن محسوب می‌شود. و در نهایت، معیار سوم ایجاد یک فاز جدید از مالکیت یا پاس توسط بازیکن است.

بر این اساس، اگر تماس دوم بازیکن با توپ تنها یک برخورد غیرارادی (ricochet) باشد و بازیکن نه قصد پاس داشته، نه کنترلی بر توپ اعمال کرده و نه جهت توپ را آگاهانه تنظیم کرده باشد، معمولاً پاس گل به بازیکن اول (در این مورد حسین‌زاده) ثبت می‌شود؛ زیرا برخورد غیرارادی، «خلق پاس» تلقی نمی‌گردد.

تعیین پاس گل: عمد یا تصادف؟

با این حال، اگر دروژدک پای خود را برای بازی با توپ به جلو برده باشد و حتی با لمسی کوتاه اما هدفمند، توپ را عملاً برای بازیکن گل‌زن تنظیم کرده باشد، از منظر آماری او آخرین بازیکن مؤثر خواهد بود و پاس گل به نام وی ثبت خواهد شد.

بنابراین، اگر صحنه مورد بحث تنها یک برخورد تصادفی به پای دروژدک بوده و تغییری در نیت اولیه ارسال‌کننده (حسین‌زاده) ایجاد نکرده باشد، طبق پروتکل‌های رایج آماری، پاس گل باید برای حسین‌زاده ثبت شود. در غیر این صورت و در صورت وجود عمد در دخالت دروژدک، او مستحق ثبت پاس گل خواهد بود.