فاجعه جهانی: حماقت ترامپ اقتصاد دنیا را در هم کوبید!
تنشهای خاورمیانه، تنگه هرمز و هزینههای جنگ، اقتصاد جهانی، قیمت نفت و بازارهای سهام را به چالش کشیده است.
در پی گذشت نه روز از حمله مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به ایران و واکنش گسترده و غیرمنتظره تهران، بازارهای جهانی در بهت و حیرت فرو رفتهاند. بسیاری از تحلیلگران اقتصادی با اشاره به دامنه غافلگیرکننده پاسخ ایران، از جمله هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس و حملات موشکی و پهپادی به عمق اراضی اشغالی، این وضعیت را ناشی از خطای محاسباتی در برنامهریزی این درگیری میدانند.
شوک بیسابقه در بازارهای سهام جهانی
همزمان با تشدید تنشها و پاسخهای قاطع ایران، بازارهای اقتصادی دنیا با شوکی عمیق مواجه شدهاند. بازار سهام آمریکا حدود یک تریلیون دلار کاهش ارزش را تجربه کرده است. شاخص بورس دبی نیز پس از دو روز تعطیلی، با افتی حدود ۵ درصدی، در یک روز نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار ریزش داشته است.
بورسهای منطقه شرق آسیا، از جمله متحدان آمریکا نیز از این ریزشها در امان نبودهاند. شاخص بورس کره جنوبی در سه روز، ۲۰ درصد معادل ۵۰۰ میلیارد دلار و بورس ژاپن ۸ درصد معادل ۶۵۰ میلیارد دلار افت کردهاند. ریزش ۱۲ درصدی بورس کره جنوبی تنها در یک روز، از سال ۲۰۰۸ تاکنون بیسابقه گزارش شده است. همچنین بورس کشورهایی نظیر هند، اندونزی، هنگ کنگ و استرالیا نیز در پی این تحولات سقوط کردهاند.
نوسان شدید در بازارهای انرژی و نگرانی از اختلال در تنگه هرمز
گسترش دامنه درگیری و هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی در منطقه، بازارهای جهانی نفت و گاز را با افزایش قابل توجه قیمتها روبرو کرده است. با کاهش شدید تردد نفتکشها در تنگه هرمز، نگرانیها درباره اختلال در عرضه جهانی انرژی به اوج خود رسیده است.
قیمت نفت در هفته نخست جنگ به بیش از ۸۴ دلار در هر بشکه رسیده است. برخی تحلیلگران پیشبینی میکنند با ادامه وضعیت کنونی و رسیدن قیمت نفت به ۱۰۰ دلار، جهان با رکود اقتصادی مواجه خواهد شد. در پی این افزایشها، قیمت بنزین در ایالات متحده روزانه رو به صعود بوده و در ایالت کالیفرنیا به حدود ۵ دلار برای هر گالن رسیده است. این روند صعودی نگرانیهایی را برای مصرفکنندگان ایجاد کرده است. در ترکیه نیز قیمت بنزین از زمان آغاز درگیریها، از ۳.۵ لیر به ۱۲.۳ لیر افزایش یافته که نشان از افزایشی چهار برابری دارد.
در همین حال، دولت قطر با اعلام وضعیت اضطراری، تولید گاز خود را متوقف کرده و شرکت قطر انرژی نیز از توقف تولید محصولاتی نظیر اوره، پلیمر و متانول خبر داده است. افزایش قیمت محصولات پتروشیمی در بازارهای بینالمللی در پی این تحولات، دور از انتظار نیست.
از سوی دیگر، یک مقام عراقی به افزایش ۶۰ درصدی قیمت خطوط حمل و نقل دریایی به عراق به دلیل افزایش هزینههای بیمه اشاره کرده است. بندر ینبع عربستان سعودی نیز شاهد افزایش ۱۰۰ درصدی هزینههای حمل و نقل بوده و به نقل از معاملهگران منطقه، این رقم برای هر نفتکش به ۲۸ میلیون دلار رسیده است. همچنین، صادرات نفت از اقلیم کردستان عراق از طریق بندر جیهان متوقف شده است. گزارشها حاکی از آن است که شرکتهای بینالمللی نیز تخلیه و خروج کارمندان خود از خاورمیانه را آغاز کردهاند.
هشدار اروپا و پیشنهاد میانجیگری چین
«الکساندر ووچیچ»، رئیسجمهور صربستان، با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی هشدار داد که در صورت ادامه این روند، اروپا "جهنم را تجربه خواهد کرد". وی با تأکید بر اهمیت حیاتی باز بودن تنگه هرمز، پیشنهاد کرد چین به عنوان "دوست واقعی ایران" برای باز نگه داشتن این تنگه پادرمیانی کند، زیرا در غیر این صورت، قیمت نفت اقتصاد جهانی را نابود خواهد کرد.
صندوق بینالمللی پول نیز با هشدار نسبت به پیامدهای وضعیت کنونی، اعلام کرد تشدید درگیریها در خلیج فارس عدم قطعیتهای جدیدی را برای اقتصاد جهانی به وجود آورده است. این نهاد مالی بینالمللی خاطرنشان کرد که اختلال طولانیمدت در بازارهای انرژی، به ویژه احتمال بسته شدن تنگه هرمز، میتواند عواقب اقتصادی جدی برای کشورهای وابسته به صادرات نفت به همراه داشته باشد.
هزینههای گزاف جنگ برای مهاجمان
علاوه بر تورم تحمیل شده بر اقتصاد کشورهای جهان، هزینههای سرسامآور این درگیری فشار فزایندهای بر ایالات متحده و رژیم اشغالگر وارد میآورد. گزارشها حاکی از آن است که ایران دهها هزار پهپاد شاهد ۱۳۶ در اختیار دارد که به کابوسی برای نیروهای آمریکایی و اسرائیلی تبدیل شده و مقابله مؤثر با آنها دشوار است.
منابع رسانهای مختلف اشاره میکنند که هزینه تولید هر پهپاد شاهد کمتر از ۵۰ هزار دلار است، در حالی که موشکها و سامانههای پدافندی مورد استفاده برای سرنگونی این پهپادها – حتی در صورت موفقیت – هزینههای چند میلیون دلاری را به مهاجمان تحمیل میکنند. برآوردها نشان میدهد که هزینه روزانه این جنگ برای آمریکا حدود ۱ میلیارد دلار است که این تخمین شامل هزینههای غیرمستقیم مانند بازسازی نیروهای نظامی و مراقبتهای پزشکی نمیشود.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده است که پنتاگون در حال آمادهسازی درخواست بودجهای اضافی به ارزش ۵۰ میلیارد دلار برای جبران تسلیحات مصرف شده در جنگ با ایران است. برای درک ابعاد این رقم، کافی است بدانیم که کل بودجه نظامی کشورهایی صنعتی مانند ژاپن (۵۳ میلیارد دلار) و کره جنوبی (۴۴ میلیارد دلار) در همین حدود است. با توجه به چنین هزینههای سنگینی، دولت آمریکا قادر نخواهد بود مدت زمان زیادی به ادامه این جنگ بپردازد.
تحلیلگران بر این باورند که ایالات متحده و متحدانش هرگز تصور نمیکردند تجاوز به خاک ایران چنین هزینههای سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل کند. جمهوری اسلامی ایران به تنهایی در برابر قدرتهای غربی و زیادهخواهیهای رئیسجمهور آمریکا ایستادگی کرده است.
