سومالی، کلید بنادرش را به آمریکا داد: واشنگتن بر شاخ آفریقا مسلط میشود؟
آیا پایگاه نظامی آمریکا میتواند استقلال سومالیلند را در شاخ آفریقا محقق کند؟
پیشنهاد اخیر منطقه خودخوانده سومالیلند به ایالات متحده برای تأسیس پایگاه نظامی در این منطقه، با واکنش فوری دولت مرکزی سومالی (موگادیشو) مواجه شده است. این اقدام سومالیلند در صورت موافقت واشنگتن، میتواند به منزله به رسمیت شناختن استقلال این منطقه تلقی شود. در مقابل، دولت موگادیشو پیشنهاد تمدید توافقنامهای دیرینه با آمریکا را مطرح کرده که دسترسی ایالات متحده به بنادر و فرودگاههای سومالی را برای اهداف نظامی تضمین میکند.
پیشنهاد سومالیلند به واشنگتن
چندی پیش، منطقه سومالیلند که خود را مستقل اعلام کرده است، به آمریکا پیشنهاد احداث یک پایگاه نظامی را ارائه کرد. این پیشنهاد به عنوان گامی برای جلب حمایت و به رسمیت شناخته شدن بینالمللی استقلال سومالیلند ارزیابی میشود که از دهه ۱۹۹۰ به طور یکجانبه اعلام استقلال کرده اما تاکنون مورد پذیرش گسترده جهانی قرار نگرفته است.
واکنش موگادیشو و فعالسازی توافقنامه ۱۹۸۰
دولت فدرال سومالی مستقر در موگادیشو، به منظور خنثی کردن تبعات احتمالی پیشنهاد سومالیلند، بلافاصله اقدام به ارائه پیشنهادی برای تمدید توافقنامهای کرد که از سال ۱۹۸۰ با ارتش ایالات متحده به امضا رسیده است. بر اساس این توافقنامه، آمریکا از حق دسترسی به زیرساختهای مهم سومالی نظیر فرودگاهها و بنادر برای اهداف نظامی برخوردار است.
«علی محمد عمر بلعد»، وزیر مشاور در امور خارجه سومالی، در این باره اظهار داشت: «این کشور با آمریکا همکاری دیرینهای دارد و بر اساس توافقنامهای که با ارتش ایالات متحده در سال ۱۹۸۰ امضاء کرده، مجاز به دسترسی به زیرساختهای مهم (فرودگاه و بنادر) در سومالی است. دولت فدرال موگادیشو به تازگی پیشنهاد تمدید این توافقنامه را داده که همچنان کانال مناسب و قانونی برای هرگونه همکاری امنیتی است.»
جایگاه حقوقی و موضع دولت فدرال
موگادیشو تأکید کرده است که منطقه سومالیلند را بخشی جداییناپذیر از قلمرو حاکمیتی سومالی میداند. عمر بلعد تصریح کرد که موضع موگادیشو روشن است و تمام توافقات مربوط به قلمرو، بنادر، حریم هوایی و منابع طبیعی سومالی باید از طریق نهادهای قانونی این کشور منعقد شود. این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که سومالیلند علاوه بر پیشنهاد پایگاه نظامی، دسترسی واشنگتن به منابع معدنی این منطقه را نیز مطرح کرده بود.
پیامدهای منطقهای و بینالمللی
در حالی که اکثر کشورهای جهان و مجامع بینالمللی و منطقهای، استقلال سومالیلند را به رسمیت نمیشناسند، رژیم صهیونیستی در بهمن ماه گذشته اقدام به شناسایی این استقلال کرد. این اقدام تلآویو با محکومیت گسترده مواجه شد و بر پیچیدگی وضعیت سیاسی و حقوقی سومالیلند افزود. در حال حاضر، این کشمکش دیپلماتیک بر سر پایگاه نظامی، ابعاد جدیدی به رقابتهای منطقهای و بینالمللی در شاخ آفریقا بخشیده است.