اولتیماتوم تکاندهنده اروپا: صلح، فقط با عقبنشینی کامل روسیه از قفقاز!
محور مذاکرات صلح اتحادیه اروپا، روسیه و اوکراین، امنیت اروپا و خروج نظامیان از گرجستان است
اتحادیه اروپا سندی محرمانه و درونسازمانی را تدوین کرده که هدف آن تعیین چارچوب دقیق و امتیازات مورد انتظار از مسکو در جریان مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ میان روسیه و اوکراین است. در این سند راهبردی، به صراحت درخواست شده که نیروهای نظامی فدراسیون روسیه نه تنها از تمام قلمرو سرزمینی اوکراین، بلکه از خاک سایر کشورهای همسایه، از جمله ارمنستان و گرجستان، نیز خارج شوند.
بررسی سند در نشست وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا
بر اساس اطلاعات فاش شده توسط ریکارد جوزویاک، ژورنالیست اروپایی، این سند دیپلماتیک پیشتر برای تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا ارسال و در دسترس دیپلماتهای ارشد قرار گرفته است. انتظار میرود بخشهای مهمی از این سند و مفاد حساس آن، در تاریخ ۲۳ فوریه (۵ اسفندماه) در جریان نشست ویژه وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل، پایتخت بلژیک، به طور مفصل مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد.
این سند مهم که تحت عنوان «منافع اساسی اروپا در تضمین صلحی همهجانبه، عادلانه و پایدار و همچنین امنیت قاره» تدوین شده، نمایانگر دیدگاه و رویکرد رسمی بروکسل در قبال حداقل شرایط و پیششرطهایی است که بدون تحقق آنها، اتحادیه اروپا پایان یافتن جنگ در اوکراین را به هیچ وجه پایدار، باثبات و قابل اتکا ارزیابی نخواهد کرد.
درخواست خروج نظامیان روس از کشورهای همسایه
در متن این سند اروپایی، به طور مشخص از «ممنوعیت حضور و استقرار نظامی روسیه» در کشورهای بلاروس، اوکراین، جمهوری مولداوی، گرجستان و ارمنستان سخن به میان آمده است. این بند از سند، به ویژه برای مقامات و مردم گرجستان از حساسیت بسیار بالایی برخوردار است؛ چرا که نیروهای نظامی روسیه همچنان در مناطق جداییطلب آبخازیا و منطقه تسخینوالی (موسوم به اوستیای جنوبی) مستقر هستند و این مناطق را تحت کنترل خود دارند.
علاوه بر این، تداوم حضور نیروهای نظامی روسیه در منطقه ترانسنیستریا (در جمهوری مولداوی)، و همچنین در کشورهای ارمنستان و بلاروس، به عنوان بخشها و عناصر کلیدی در معماری امنیتی مدنظر کرملین تلقی میشود که اکنون نهادهای اروپایی خواستار برچیده شدن این ساختار نظامی شدهاند.
تاکید بر اصل تقارن در مذاکرات صلح
به گفته جوزویاک، این سند بر یک اصل اساسی و بنیادین تاکید میورزد: چنانچه در چارچوب مذاکرات صلح از اوکراین خواسته شود که نیروهای نظامی خود را کاهش دهد یا از برخی مناطق و قلمروهای مشخص عقبنشینی کند – موضوعی که هماکنون در گفتوگوها و بحثهای دیپلماتیک با میانجیگری و وساطت آمریکا در حال بررسی است – در آن صورت، روسیه نیز ملزم است گامهای کاملاً مشابه و متناسبی را در راستای کاهش تنشها بردارد. گنجاندن این فرمولبندی نشاندهنده تلاش اتحادیه اروپا برای نهادینه کردن و تثبیت «اصل تقارن و اقدامات متقابل» در شرایط مربوط به مذاکرات صلح است تا از هرگونه امتیازدهی یکجانبه در برابر مسکو جلوگیری شود.
عدم رسمیت شناختن اشغالگری و مقابله با تهدیدات ترکیبی
بخش دیگری از این متن، بر سیاست اتحادیه اروپا مبنی بر عدم رسمیت شناختن مناطق اشغالشده تاکید مجدد دارد. بر اساس این سند، نهادهای اروپایی معتقدند که به رسمیت شناختن رسمی سرزمینهای اشغالی اوکراین به هیچ وجه قابل قبول و پذیرفتنی نیست. این رویکرد سختگیرانه کاملاً با سیاستی که بروکسل سالهاست در قبال مناطق اشغالشده گرجستان اتخاذ کرده و به آن پایبند بوده، در همخوانی و تطابق کامل قرار دارد.
علاوه بر این، سند مذکور صرفاً به مسائل نظامی و میدانی محدود نمیشود، بلکه با اتخاذ رویکردی فراگیرتر، از مسکو موکداً میخواهد که به کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست، اقدامات خرابکارانه، حملات گسترده سایبری، نقض مکرر حریم هوایی و همچنین دخالت و اعمال نفوذ در روندهای انتخاباتی در سراسر قاره اروپا و کشورهای همسایه پایان دهد. شایان ذکر است که تمامی این بندها و هشدارها، به طور مستقیم به وضعیت امنیتی و سیاسی گرجستان نیز مرتبط بوده و این کشور را شامل میشود.
تلاش بروکسل برای تثبیت نقش خود در معماری امنیتی اروپا
بر اساس اطلاعات منتشر شده، کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجه و سیاست امنیتی، این سند راهبردی را از قبل در اختیار کشورهای عضو قرار داده و با آنها به اشتراک گذاشته است. با وجود اینکه اتحادیه اروپا به طور مستقیم و بیواسطه در مذاکراتی که با میانجیگری واشنگتن و دولت آمریکا در جریان است مشارکت ندارد، اما در متن این سند به صراحت و روشنی قید شده است که «دستیابی به صلح و امنیت پایدار، بدون در نظر گرفتن جایگاه اتحادیه اروپا در میز مذاکرات و تامین منافع اساسی آن، امری کاملاً ناممکن و غیرقابل تحقق است.»
در نهایت، محتوای افشا شده این سند نشان میدهد که مقامات بروکسل در تلاشاند تا نقش و جایگاه نهادی خود را در روندی که بسیار فراتر از مرزهای اوکراین رفته و معماری امنیتی کل قاره اروپا را در آینده تعیین خواهد کرد، به شدت تقویت و تثبیت کنند. برای کشوری نظیر گرجستان، این تحرکات دیپلماتیک بدان معناست که مذاکرات جاری پیرامون جنگ اوکراین، ممکن است به طور مستقیم و بیواسطه بر سرنوشت سرزمینهای اشغالشده این کشور و چشمانداز آینده امنیت ملی آن تاثیرگذار باشد.
